Xiếc mở ra cơ hội cho người nghèo ở Nam Phi

Trên sân khấu, nghệ sĩ Brian Ngobese nắm chặt chiếc vòng đu dây, dừng lại trong tích tắc trước khi phóng lên không trung trong tiếng vỗ tay của khán giả. Với chàng trai lớn lên tại khu ổ chuột Alexandra nghèo khó, một trong những khu dân cư đông đúc và còn nhiều khó khăn của Johannesburg, những khoảnh khắc ấy mang ý nghĩa vượt xa sự cổ vũ.

Gánh xiếc mở lối cho người trẻ Nam Phi. Ảnh: AI

Dường như, gánh xiếc đã mang lại cho người nghệ sĩ trẻ nghèo khó một sân khấu, một kế sinh nhai và một cách để biến tài năng của mình thành công việc.

Và ý nghĩa lớn hơn đằng sau màn trình diễn là chương trình phát triển nghệ sĩ xiếc dành cho những người trẻ có hoàn cảnh khó khăn. Chương trình cung cấp đào tạo, hỗ trợ đi lại và tạo điều kiện để các nghệ sĩ tiếp cận với nghề xiếc chuyên nghiệp.

Alexandra chỉ cách Sandton, một trong những trung tâm tài chính lớn của Johannesburg vài km, nhưng có sự chênh lệch đáng kể về điều kiện sống và cơ hội việc làm. Tình trạng thất nghiệp trong giới trẻ là một trong những thách thức lớn của Nam Phi. Theo Cục Thống kê Nam Phi, tỷ lệ thất nghiệp trong nhóm tuổi 18 - 34 năm 2025 vào khoảng 45%.

Nam Phi có nhiều tài năng, nhưng không phải người trẻ nào cũng có điều kiện tiếp cận đào tạo chuyên nghiệp. Chương trình hướng tới việc tạo cơ hội để những người trẻ có năng khiếu, đặc biệt là những người đến từ các cộng đồng còn nhiều khó khăn, được tiếp cận đào tạo chuyên nghiệp.

Việc xây dựng những nền tảng đào tạo phù hợp được kỳ vọng giúp người trẻ phát huy năng khiếu, từng bước biến tài năng thành kỹ năng nghề nghiệp và cơ hội việc làm.

Để trở thành nghệ sĩ xiếc chuyên nghiệp, các học viên phải trải qua nhiều năm rèn luyện nhằm nâng cao sức mạnh, sự dẻo dai và tính kỷ luật. Sau quá trình đào tạo, một số người trở thành huấn luyện viên, trong khi những người khác được tuyển dụng tại các công ty sản xuất hoặc làm việc cho The Cirk - một công ty xiếc chuyên nghiệp ở Johannesburg.

Chương trình được xây dựng theo hướng tự duy trì thông qua hoạt động đào tạo, biểu diễn và các chương trình xiếc khác, thay vì hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn tài trợ bên ngoài.

Nghệ sĩ trẻ Ngobese đến với xiếc gần như tình cờ. Từ nhỏ, anh đã theo đuổi các loại hình vũ đạo như múa đương đại, hip- hop và những điệu nhảy đường phố phổ biến tại Nam Phi. Năm 2019, anh thử vai cho một chương trình của Nhà hát Joburg với tư cách vũ công.

Công việc ban đầu chỉ mang tính ngắn hạn nhưng sau đó trở thành bước ngoặt trong sự nghiệp khi anh được mời ở lại và đào tạo xiếc. Thông qua chương trình phát triển thanh thiếu niên của trường xiếc Jozi, Ngobese được hỗ trợ đào tạo và đi lại. Anh sau đó gia nhập The Cirk và hiện làm việc tại đây.

Trong chương trình xiếc không sử dụng động vật, anh kết hợp kỹ năng vũ đạo với những màn nhào lộn trên không bằng lụa và vòng.

Ngobese vào vai một “ngôi sao nhỏ” du hành qua đại dương, những vùng đất kỳ ảo và pháo đài rực lửa để tìm kiếm nơi mình có thể tỏa sáng. Hình ảnh đó phần nào phản ánh chính hành trình của anh từ khu ổ chuột đến sân khấu chuyên nghiệp.

Xiếc cũng đưa Ngobese đến với Zenzele Letsoela, một vũ công khác đến từ Alexandra. Hai người kết hợp vũ đạo với kỹ năng xiếc, từng bước thu hút sự chú ý của khán giả.

Letsoela được đào tạo múa ba lê và pantsula - điệu nhảy nhanh đặc trưng của các khu dân cư nghèo ở Nam Phi. Khi chuyển sang nhào lộn trên không, anh phải đối mặt với một thử thách lớn là nỗi sợ độ cao, nhưng anh đã vượt qua nỗi sợ độ cao bằng cách ứng phó với nó.

Tuy nhiên, cơ hội tham gia chương trình vẫn còn hạn chế. Mỗi năm chương trình chỉ có thể hỗ trợ tối đa khoảng 4 người, đồng nghĩa nhiều thanh niên có năng khiếu vẫn chưa thể tiếp cận đào tạo chuyên nghiệp.

Việc phát triển nghệ thuật xiếc tại Johannesburg vừa góp phần tạo thêm cơ hội nghề nghiệp cho những người trẻ có năng khiếu, đồng thời mở ra một hướng tiếp cận mới trong việc kết nối nghệ thuật với phát triển cộng đồng.

Thông qua đào tạo, biểu diễn và tạo việc làm, những chương trình như vậy đang giúp người trẻ ở các khu vực còn nhiều khó khăn có thêm cơ hội khẳng định khả năng và xây dựng tương lai bằng chính năng lực của mình.

Trên sân khấu, những màn nhào lộn, đu dây và vũ đạo tiếp tục diễn ra trong tiếng vỗ tay của khán giả. Phía sau ánh đèn sân khấu, là hành trình dài của những người trẻ từng thiếu cơ hội nhưng không thiếu khát vọng.

Với họ xiếc không chỉ là nghệ thuật biểu diễn mà còn là cánh cửa mở ra một nghề nghiệp, một nguồn sinh kế và niềm tin vào khả năng thay đổi cuộc sống. Khi những nghệ sĩ trẻ được trao cơ hội để tỏa sáng, sân khấu cũng trở thành nơi khẳng định rằng tài năng có thể được nuôi dưỡng và phát triển, bất kể xuất phát điểm.