IEA: Xung đột tại Iran tạo bước ngoặt cho năng lượng toàn cầu
Theo ông Fatih Birol, Giám đốc Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), xung đột ở Iran đã tạo ra sự thay đổi mang tính cấu trúc đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Thế giới khó có thể quay lại trạng thái trước xung đột, khi các quốc gia đang điều chỉnh chiến lược để bảo đảm an ninh nguồn cung.

Fatih Birol, Giám đốc Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) phát biểu tại Hội nghị COP31 ở Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ. (Ảnh: RT)
Phát biểu tại Hội nghị COP31 ở Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, ông Birol cho rằng cuộc chiến không chỉ làm thay đổi cách các nước tiếp cận vấn đề năng lượng mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến kinh tế và địa chính trị.
Trọng tâm của sự chuyển dịch là giảm phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu thông qua phát triển nguồn cung trong nước, đặc biệt là năng lượng tái tạo, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và đa dạng hóa nguồn cung. Nhiều quốc gia đã triển khai các chính sách nhằm giảm mức tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch, từ thúc đẩy nhiên liệu sinh học tại Indonesia đến hỗ trợ người dân lắp đặt điện mặt trời và hệ thống lưu trữ tại Bangladesh.
Theo ông Birol, sự thay đổi còn thể hiện ở việc các nước xuất khẩu dầu mỏ đẩy mạnh đa dạng hóa kinh tế, thiết lập quan hệ thương mại mới và đầu tư vào những công nghệ như pin thế hệ mới và điện hạt nhân. Thay vì tiếp tục nhập khẩu năng lượng, nhiều quốc gia đang lựa chọn tự xây dựng năng lực khai thác và bảo đảm nguồn cung trong nước.
Một xu hướng quan trọng khác là điện khí hóa. Hiện chưa đến 25% tổng tiêu thụ năng lượng cuối cùng của thế giới đến từ điện, phần còn lại chủ yếu là nhiên liệu sử dụng trong giao thông, sưởi ấm và sinh hoạt. Việc chuyển sang sử dụng điện, đặc biệt là điện khai thác từ năng lượng tái tạo, sẽ giúp các quốc gia giảm phụ thuộc vào dầu khí nhập khẩu và hạn chế rủi ro gián đoạn nguồn cung.
Chủ tịch COP31 đang thúc đẩy các quốc gia cam kết nâng tỷ trọng điện trong tổng tiêu thụ năng lượng cuối cùng lên 35% vào năm 2035. Dù lưới điện hiện vẫn phụ thuộc ở những mức độ khác nhau vào nhiên liệu hóa thạch, điện nhìn chung sạch hơn phần lớn các dạng năng lượng hóa thạch và sẽ tiếp tục được cải thiện khi năng lượng tái tạo phát triển.
Điện khí hóa cũng sẽ định hình lại quan hệ thương mại và dòng vốn đầu tư toàn cầu. Các quốc gia sẽ phải phát triển chuỗi cung ứng công nghệ sạch hoặc tìm kiếm đối tác đáng tin cậy, đồng thời tăng đầu tư vào hạ tầng điện, hệ thống lưu trữ pin và các công nghệ điện mới.
Theo báo cáo chuyên đề về điện khí hóa công bố tháng 9 của IEA, trong kịch bản điện khí hóa tăng tốc, đầu tư toàn cầu hằng năm vào khai thác điện, lưu trữ pin và lưới điện có thể đạt 2.500 tỷ USD vào năm 2035, tăng 1.000 tỷ USD so với năm trước.
Quá trình này cũng có thể làm giảm sự chi phối của dầu khí đối với địa chính trị, đồng thời nâng cao vai trò của các nguồn tài nguyên khác, đặc biệt là khoáng sản thiết yếu phục vụ công nghệ năng lượng sạch.
Ông Birol nhấn mạnh: “Hai năm trước, tôi từng nói chúng ta đang bước vào kỷ nguyên điện. Hôm nay, nhìn vào những số liệu hiện tại, tôi có thể khẳng định chúng ta đã thực sự bước vào kỷ nguyên điện”.



