Indonesia đối mặt rủi ro tăng trưởng khi siết chi tiêu nhằm ứng phó khủng hoảng

Bộ trưởng Điều phối Kinh tế Indonesia Airlangga Hartarto vừa công bố gói biện pháp thắt chặt chi tiêu quy mô lớn. Ảnh: Đỗ Quyên - PV TTXVN tại Indonesia

Theo Nikkei Asia ngày 1/4, chính phủ Indonesia trong tuần này đã công bố loạt biện pháp khẩn cấp nhằm giảm áp lực ngân sách và tiết kiệm năng lượng. Trong đó, đáng chú ý là việc yêu cầu phần lớn công chức tại trung ương làm việc tại nhà vào thứ Sáu, công chức địa phương chỉ làm việc trực tiếp ba ngày mỗi tuần, đồng thời khuyến khích khu vực tư nhân giảm thời gian làm việc tại văn phòng.

Bên cạnh đó, Jakarta cũng triển khai hạn mức tiêu thụ nhiên liệu trợ giá thay vì tăng giá bán, đồng thời kêu gọi người dân chuyển sang sử dụng phương tiện công cộng và điều chỉnh thói quen sinh hoạt. Các chương trình chi tiêu công cũng bị cắt giảm, bao gồm kế hoạch bữa ăn miễn phí, một chính sách trọng điểm của Tổng thống Prabowo Subianto.

Tuy nhiên, cộng đồng doanh nghiệp cảnh báo rằng các biện pháp “thắt lưng buộc bụng” này có thể gây tác động dây chuyền đến nền kinh tế. Bà Shinta Kamdani, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Indonesia, cho rằng việc cắt giảm chi tiêu công có thể ảnh hưởng rộng đến các ngành phụ thuộc vào hoạt động của chính phủ như xây dựng, hạ tầng, vận tải, hội nghị và doanh nghiệp nhỏ. Bà nhấn mạnh cần triển khai tiết kiệm một cách chọn lọc, tránh làm suy yếu các khoản chi có hệ số lan tỏa cao.

Các chuyên gia kinh tế cũng dẫn lại kinh nghiệm gần đây để củng cố lo ngại. Bà Titik Anas từ Đại học Padjadjaran nhận định các biện pháp tiết kiệm chi tiêu hồi đầu năm 2025 đã khiến hoạt động chính phủ bị gián đoạn và làm giảm tăng trưởng, đặc biệt ở các lĩnh vực như khách sạn, du lịch và vận tải. Theo bà, mô hình làm việc tại nhà có thể cải thiện năng suất, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ khiến một bộ phận công chức giảm hiệu quả làm việc.

Ông Achmad Nur Hidayat, chuyên gia chính sách công, cho rằng thiết kế của chính sách làm việc từ xa còn bất cập, có thể vô tình tạo ra các kỳ nghỉ cuối tuần kéo dài, làm giảm hiệu quả tiết kiệm nhiên liệu. Trong khi đó, ông Noval Adib từ Đại học Brawijaya cho rằng các chương trình chi tiêu lớn như bữa ăn học đường vẫn chưa bị cắt giảm đủ mạnh, dẫn đến hiệu quả tiết kiệm hạn chế so với quy mô ngân sách bỏ ra.

Ở cấp địa phương, tác động đã bắt đầu xuất hiện. Một số khu vực ghi nhận nguồn ngân sách từ trung ương bị cắt giảm đáng kể, thậm chí có tình trạng chậm trả lương cho công chức, làm dấy lên lo ngại về niềm tin của người dân đối với chính quyền.

Trong khi đó, ngành hàng không, một lĩnh vực chịu tác động trực tiếp từ giá nhiên liệu, lại không nhận được hỗ trợ. Hiệp hội Hàng không Indonesia cho biết giá nhiên liệu bay đã tăng tới 70% chỉ trong một tháng, buộc các hãng phải đề xuất điều chỉnh phụ phí và giá trần vé nội địa để duy trì hoạt động.

Áp lực kinh tế vĩ mô cũng đang gia tăng. Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đã hạ dự báo tăng trưởng của Indonesia năm 2026 xuống còn 4,8%, phản ánh rủi ro từ giá năng lượng và bất ổn địa chính trị. Một số chuyên gia cảnh báo nếu xung đột kéo dài, giá dầu có thể tăng mạnh, gây áp lực lên tỷ giá và chi phí nợ công.

Dù vậy, chính phủ Indonesia vẫn giữ quan điểm lạc quan. Bộ trưởng Tài chính Purbaya Yudhi Sadewa khẳng định thâm hụt ngân sách sẽ được kiểm soát dưới mức 3% GDP, bất chấp nhu cầu bổ sung khoảng 100 nghìn tỷ rupiah cho trợ giá nhiên liệu. Chính phủ cũng dự báo nền kinh tế vẫn có thể tăng trưởng gần 6% trong năm nay.

Tuy nhiên, trong bối cảnh các biện pháp tiết kiệm đang tác động trực tiếp đến tiêu dùng và hoạt động kinh tế, câu hỏi đặt ra là liệu Indonesia có thể cân bằng giữa ổn định tài khóa và duy trì đà tăng trưởng, hay sẽ phải đối mặt với rủi ro suy giảm trong những tháng tới.

Hải Trần/Báo Tin tức và Dân tộc