Indonesia tăng cường bảo tồn cá nhám voi trước số vụ mắc cạn gia tăng

Lực lượng chức năng phối hợp nỗ lực trục vớt xác cá voi ngoài khơi bờ biển Bantul, đặc khu Yogyakarta. Ảnh: TTXVN phát

Mới đây một con cá nhám voi dài khoảng 9 mét, nặng hơn 2 tấn được phát hiện mắc cạn tại bãi biển Parangkusumo, huyện Bantul, vùng đặc khu Yogyakarta, hôm 18/10. Các lực lượng cứu hộ cùng chuyên gia môi trường và thủy sản nhanh chóng có mặt, nhưng con vật đã chết trước khi được đưa trở lại biển.

Theo Dwi Suprapti, bác sĩ thú y chuyên về động vật thủy sinh cỡ lớn, chưa thể xác định nguyên nhân cá chết. Dạ dày cá vẫn chứa thức ăn nguyên vẹn, chủ yếu là tôm và cá cơm, nhưng kết luận cuối cùng phải chờ kết quả phân tích trong phòng thí nghiệm.

Bác sĩ thú y Dwi cho biết, chỉ trong 6 tháng, vùng biển phía Nam Java đã ghi nhận 8 cá nhám voi mắc cạn và chết. Nhóm chuyên gia hy vọng kết quả khám nghiệm, kết hợp dữ liệu về chất lượng môi trường và điều kiện hải dương học, sẽ giúp làm rõ nguyên nhân của hiện tượng này.

Theo Bộ Hàng hải và Thủy sản Indonesia, các vụ cá nhám voi mắc cạn thường được ghi nhận vào cuối năm. Vùng biển phía Nam Java là tuyến di cư quan trọng, nơi loài này tìm kiếm thức ăn. Hiện tượng nước trồi theo mùa có thể làm nhiệt độ mặt biển giảm, đồng thời đưa các nguồn dinh dưỡng lên tầng nước mặt, tạo điều kiện cho tôm và cá cơm phát triển. Tuy nhiên, mối liên hệ giữa những điều kiện tự nhiên này với các vụ mắc cạn vẫn cần được nghiên cứu thêm.

Một con cá mập voi chết trong khu vực biển của Làng Ritaebang, huyện Đông Flores, tỉnh Đông Nusa Tenggara (NTT), Indonesia. Ảnh: TTXVN phát

Theo Giám đốc cấp cao phụ trách bảo tồn các loài trọng điểm thuộc Quỹ Bảo tồn Indonesia, Iqbal Herwata, trong giai đoạn 2011–2023, Indonesia ghi nhận 115 vụ mắc cạn, liên quan đến 127 cá voi và cá nhám voi tại 23 tỉnh, thành. Tây Java và Đông Java là những địa bàn có số vụ cao nhất.

Số vụ được ghi nhận tăng rõ rệt sau năm 2020, từ mức trung bình khoảng 4 vụ mỗi năm trước đó lên khoảng 20 vụ mỗi năm. Theo Iqbal, sự gia tăng này một phần có thể liên quan đến nhận thức cộng đồng và việc báo cáo sự việc nhanh hơn thông qua mạng xã hội.

Phần lớn cá nhám voi mắc cạn được ghi nhận là cá thể non, dài khoảng 3–9 mét. Các mối đe dọa đối với loài này gồm mắc vào lưới đánh cá, nuốt phải rác thải nhựa, bị giữ lại ở vùng nước nông khi kiếm ăn, thời tiết bất lợi và nguy cơ nhiễm kim loại nặng từ môi trường biển.

Cá nhám voi là loài có nguy cơ tuyệt chủng trên toàn cầu, với quần thể được ước tính đã suy giảm khoảng 50–70%. Indonesia nằm trên hành lang di cư quan trọng của loài này, nối vùng biển Australia với khu vực phía Nam Java. Vì vậy, những diễn biến tại vùng biển Indonesia có ý nghĩa đối với nỗ lực bảo tồn cá nhám voi trong khu vực.