[interactive] Eximbank đang tái thiết điều gì sau cú hụt lợi nhuận?

* Bài viết thuộc Chuyên đề "Toàn cảnh ngân hàng Việt Nam: Từ báo cáo tài chính đến mạch nhịp kinh tế"

Báo cáo thường niên 2025 của Eximbank thường xuyên sử dụng hình ảnh minh họa cho truyền thống lâu đời và bản sắc của mình.

Một thương hiệu lâu đời bước vào năm tái thiết

Trong nhóm ngân hàng thương mại cổ phần, Eximbank có một vị trí khá đặc biệt.

Đây là một trong những ngân hàng TMCP đời đầu, chính thức hoạt động từ năm 1990, từng gắn với các mảng có bản sắc như xuất nhập khẩu, thanh toán quốc tế, ngoại hối, kiều hối và khách hàng doanh nghiệp. Báo cáo thường niên 2025 cũng nhắc lại nhiều dấu mốc của Eximbank, từ tham gia SWIFT, phát hành thẻ quốc tế, niêm yết cổ phiếu EIB trên HOSE đến triển khai EDigi, EBiz và ký kết hệ thống Core Banking Infosys Finacle.

Nhưng trong một ngành ngân hàng đang dịch chuyển nhanh, thương hiệu lâu đời không còn là lợi thế tự động. Các ngân hàng trẻ hơn đã tiến rất nhanh về CASA, ngân hàng số, dữ liệu, bán lẻ, quản trị vốn và chất lượng tài sản. Eximbank vì vậy đứng trước một câu hỏi lớn: làm thế nào để biến lịch sử thương hiệu thành năng lực cạnh tranh mới?

Chính ban lãnh đạo Eximbank cũng đặt vấn đề này theo hướng tái thiết. Thông điệp trong báo cáo thường niên cho thấy ngân hàng nhìn nhận năm 2025 là thời điểm cần thiết để tái cấu trúc toàn diện, tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững; giai đoạn 2026–2027 được xác định là giai đoạn tập trung tái thiết nền móng, hoàn thiện quản trị, chuyển đổi mô hình kinh doanh, nâng cao quản trị rủi ro và phát triển nhân sự.

Đây là điểm khác biệt của EIB so với nhiều ngân hàng đã phân tích trước đó. Eximbank không phải câu chuyện ngân hàng số như TPBank hay MSB, không phải bán lẻ sau thời kỳ vàng như VIB, cũng không phải chuỗi giá trị như SeABank. EIB là câu chuyện của một ngân hàng lâu đời đang phải xây lại động cơ tăng trưởng.

Eximbank 2025: quy mô tăng, lợi nhuận hụt kế hoạch

Tổng tài sản và dư nợ tín dụng hoàn thành kế hoạch, nhưng lợi nhuận trước thuế chỉ đạt 29,1% kế hoạch năm.

Nguồn: Tài liệu ĐHĐCĐ Eximbank 2026, đơn vị: % hoàn thành kế hoạch năm 2025.

Năm 2025: quy mô tăng nhưng lợi nhuận rơi

Năm 2025 là một năm nhiều nghịch lý với Eximbank.

Một mặt, ngân hàng vẫn tăng quy mô khá tốt. Tổng tài sản đạt 273.270 tỷ đồng, vượt kế hoạch 265.500 tỷ đồng. Dư nợ tín dụng đạt 196.078 tỷ đồng, hoàn thành 100,3% kế hoạch. Huy động vốn đạt 197.372 tỷ đồng, tăng 10,69% so với năm trước nhưng mới hoàn thành 95,8% kế hoạch.

Mặt khác, lợi nhuận lại là điểm hụt lớn nhất. Lợi nhuận trước thuế năm 2025 chỉ đạt 1.512 tỷ đồng, giảm 63,9% so với năm 2024 và mới hoàn thành 29,1% kế hoạch. Tỷ lệ nợ xấu tăng lên 2,69%, cao hơn mục tiêu 1,99% mà ngân hàng đặt ra cho năm 2025.

Nói cách khác, Eximbank không gặp vấn đề ở khả năng mở rộng bảng cân đối. Vấn đề nằm ở chất lượng chuyển hóa quy mô thành lợi nhuận.

So với bức tranh 27 ngân hàng trong chuyên đề “Toàn cảnh ngân hàng Việt Nam”, EIB đang nằm ở nhóm quy mô trung bình, nhưng hiệu quả sinh lời và bộ đệm rủi ro chưa nổi bật. Chuyên đề này đang theo dõi dữ liệu 27 ngân hàng giai đoạn quý I/2024 – quý I/2026, từ đó cho thấy sự phân hóa rất mạnh giữa các ngân hàng có khả năng tạo ROE cao, kiểm soát NPL tốt và nhóm còn phải dùng nhiều nguồn lực để xử lý rủi ro.

Trong bức tranh đó, EIB có một đặc điểm đáng chú ý: ngân hàng vẫn còn dư địa quy mô, còn thương hiệu và tập khách hàng lịch sử, nhưng đang thiếu một động cơ lợi nhuận đủ mạnh.

Kế hoạch 2026: tăng quy mô, chưa đặt nặng cú bật lợi nhuận

Kế hoạch năm 2026 của Eximbank cho thấy cách tiếp cận khá thận trọng.

Ngân hàng đặt mục tiêu tổng tài sản 310.000 tỷ đồng, tăng 13,4%; huy động vốn 232.598 tỷ đồng, tăng 17,8%; dư nợ tín dụng 228.430 tỷ đồng, tăng 16,5%. Tuy nhiên, lợi nhuận trước thuế chỉ đặt ở mức 1.515 tỷ đồng, gần như đi ngang so với mức 1.512 tỷ đồng năm 2025. Tỷ lệ nợ xấu mục tiêu giảm từ 2,69% về 2,5%.

Đây là bộ mục tiêu nói nhiều điều.

Nếu một ngân hàng đặt kế hoạch tài sản, huy động và tín dụng tăng hai chữ số nhưng lợi nhuận gần như không tăng, điều đó thường hàm ý rằng ban lãnh đạo đang ưu tiên tái cân bằng hơn là tối đa hóa lợi nhuận ngắn hạn. Với EIB, ưu tiên trước mắt dường như là mở rộng quy mô để bước vào nhóm ngân hàng thương mại có quy mô lớn, đồng thời xử lý các điểm nghẽn về NIM, CASA, nợ xấu và chất lượng thu nhập.

Tài liệu đại hội cổ đông nêu rõ Eximbank muốn được xếp vào nhóm “ngân hàng thương mại có quy mô lớn” với tổng tài sản bình quân theo quý trong năm xếp hạng trên 300.000 tỷ đồng; để đạt mục tiêu, ngân hàng đặt trọng tâm vào am hiểu khách hàng, phát triển khách hàng xuất nhập khẩu, tăng CASA bán lẻ và SME, cải thiện NIM, tăng thu ngoài lãi và kiểm soát NPL.

Vì vậy, năm 2026 của EIB không nên được đọc như một năm tăng tốc lợi nhuận. Đây giống hơn là một năm “xây lại nền”.

Kế hoạch 2026: tăng quy mô, lợi nhuận gần như đi ngang

Eximbank đặt mục tiêu tăng tài sản, huy động và tín dụng hai chữ số, nhưng lợi nhuận trước thuế chỉ tăng nhẹ so với năm 2025.

Nguồn: Tài liệu ĐHĐCĐ Eximbank 2026, đơn vị: % tăng trưởng kế hoạch so với thực hiện 2025.

Quý I/2026: lợi nhuận vẫn chịu áp lực

Sang quý I/2026, bức tranh Eximbank tiếp tục cho thấy quá trình tái thiết chưa thể tạo hiệu quả ngay.

Tổng tài sản hợp nhất cuối quý I đạt 269.958 tỷ đồng, giảm 1,2% so với cuối năm 2025. Cho vay khách hàng gộp đạt 189.347 tỷ đồng, tăng 2,8%, trong khi tiền gửi khách hàng đạt 182.148 tỷ đồng, tăng 2,7%. Phát hành giấy tờ có giá tăng lên 22.268 tỷ đồng, tăng gần 11%.

Tỷ lệ cho vay khách hàng gộp trên tiền gửi khách hàng vào khoảng 104%, nhưng nếu cộng thêm giấy tờ có giá, tỷ lệ này về khoảng 92,6%. Điều đó cho thấy nguồn vốn tổng thể chưa quá căng, nhưng EIB vẫn cần cải thiện cấu trúc vốn, nhất là nếu muốn tăng tín dụng nhanh hơn trong các quý tới.

Kết quả kinh doanh quý I lại chưa sáng. Lợi nhuận trước thuế đạt 338 tỷ đồng, giảm 59,3% so với cùng kỳ. Thu nhập lãi thuần đạt gần 1.380 tỷ đồng, chỉ tăng 1,9%. Lãi thuần dịch vụ giảm mạnh còn 35,6 tỷ đồng. Hoạt động ngoại hối ghi nhận lỗ thuần hơn 10 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm trước lãi hơn 201 tỷ đồng.

Điểm đáng chú ý là lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh trước dự phòng chỉ đạt 657 tỷ đồng, giảm 31,4% so với cùng kỳ. Trong khi đó, chi phí dự phòng rủi ro tín dụng tăng hơn 151%, lên 319 tỷ đồng. Nói cách khác, phần lõi lợi nhuận đã mỏng hơn, lại phải dành nhiều hơn cho xử lý rủi ro.

Với kế hoạch lợi nhuận trước thuế cả năm 2026 là 1.515 tỷ đồng, kết quả quý I tương đương khoảng 22,3% kế hoạch. Tỷ lệ hoàn thành này không quá thấp, nhưng chất lượng lợi nhuận vẫn là câu hỏi lớn.

Eximbank quý I/2026: tín dụng tăng, tổng tài sản giảm nhẹ

Cho vay và tiền gửi khách hàng tăng so với cuối năm 2025, trong khi tổng tài sản giảm nhẹ và phát hành giấy tờ có giá tăng.

Nguồn: BCTC hợp nhất Eximbank quý I/2026, đơn vị: nghìn tỷ đồng và %.

Eximbank: lợi nhuận quý I/2026 giảm vì PPOP mỏng và dự phòng tăng

Thu nhập dịch vụ và ngoại hối giảm mạnh, trong khi chi phí dự phòng tăng hơn 150% so với cùng kỳ.

Nguồn: BCTC hợp nhất Eximbank quý I/2026, đơn vị: nghìn tỷ đồng.

Nợ xấu là phép thử trung tâm

Điểm cần soi kỹ nhất ở Eximbank là chất lượng tài sản.

Cuối quý I/2026, nợ xấu nội bảng của EIB đạt khoảng 5.807 tỷ đồng, tương đương 3,07% dư nợ cho vay khách hàng gộp. Con số này cao hơn mức 2,86% cuối năm 2025 và cũng cao hơn mục tiêu kiểm soát nợ xấu 2,5% mà ngân hàng đặt ra cho năm 2026.

Không chỉ nợ xấu, nợ cần chú ý cũng tăng nhanh, từ 2.192 tỷ đồng cuối năm 2025 lên 2.910 tỷ đồng cuối quý I/2026. Đây là tín hiệu đáng theo dõi, bởi nhóm 2 thường là vùng cảnh báo sớm cho chất lượng tín dụng các quý sau.

Bộ đệm dự phòng của EIB còn khá mỏng nếu đặt cạnh nhiều ngân hàng có chất lượng tài sản tốt hơn. Dự phòng rủi ro cho vay khách hàng cuối quý I/2026 đạt khoảng 2.195 tỷ đồng, tương đương tỷ lệ bao phủ nợ xấu khoảng 37,8%. Trong bộ dữ liệu 27 ngân hàng, đây là mức thấp hơn nhiều so với mặt bằng của nhóm ngân hàng phòng thủ tốt, và cũng thấp hơn đáng kể mức bình quân tham chiếu.

Ngoài nợ xấu nội bảng, khoản mục ngoại bảng “nợ khó đòi đã xử lý” của Eximbank đạt 13.850 tỷ đồng cuối quý I/2026, tăng từ 13.139 tỷ đồng cuối năm 2025. Quy mô này tương đương khoảng 7,3% dư nợ cho vay khách hàng gộp.

Đây là phần không thể bỏ qua khi phân tích EIB. Nợ đã xử lý ngoại bảng không còn nằm trong bảng cân đối, nhưng vẫn là dấu vết của rủi ro tín dụng quá khứ và là phần việc thu hồi nợ kéo dài. Với một ngân hàng đang tái thiết, khả năng thu hồi các khoản này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng lợi nhuận trong tương lai.

Eximbank: nợ xấu cao hơn bình quân, bộ đệm mỏng hơn

NPL của EIB vượt 3% cuối quý I/2026, trong khi tỷ lệ bao phủ nợ xấu thấp hơn đáng kể so với mức bình quân tham chiếu của nhóm 27 ngân hàng.

Nguồn: BCTC Eximbank quý I/2026 và dữ liệu tổng hợp 27 ngân hàng, đơn vị: %.

Công nghệ là nền, không phải câu chuyện chính

Eximbank cũng nói nhiều hơn về chuyển đổi số trong tài liệu 2025-2026. Ngân hàng đã phát triển EDigi cho khách hàng cá nhân, EBiz cho khách hàng doanh nghiệp, triển khai Apple Pay, Samsung Pay, Google Pay, Garmin Pay; đồng thời triển khai Core Thẻ WAY4 và ký triển khai Core Banking Infosys Finacle.

Tuy nhiên, EIB không nên được kể như một ngân hàng số theo kiểu TPBank hay MSB. Ở Eximbank, công nghệ là nền tảng để tái thiết năng lực vận hành: giảm ma sát phục vụ khách hàng, tăng CASA, tăng bán chéo, cải thiện trải nghiệm, tối ưu quy trình tín dụng và giảm chi phí trong dài hạn.

Điểm mấu chốt vẫn là công nghệ có chuyển thành chỉ tiêu tài chính hay không. CASA có tăng không? NIM có cải thiện không? Thu ngoài lãi có bền hơn không? Chi phí hoạt động trên thu nhập có giảm không? Nợ xấu có được nhận diện và xử lý sớm hơn không?

Đó là những câu hỏi sẽ quyết định giá trị thật của quá trình chuyển đổi số tại EIB.

Cổ phiếu EIB: câu chuyện tái thiết cần bằng chứng

Với cổ phiếu EIB, câu chuyện hấp dẫn nằm ở khả năng tái thiết thành công một ngân hàng lâu đời, có thương hiệu, có mạng lưới và có bản sắc xuất nhập khẩu. Nếu ngân hàng cải thiện được NIM, CASA, thu ngoài lãi và chất lượng tài sản, thị trường có thể nhìn EIB bằng một lăng kính khác.

Nhưng hiện tại, dữ liệu vẫn đòi hỏi sự thận trọng. Lợi nhuận năm 2025 rơi mạnh, quý I/2026 chưa phục hồi rõ, nợ xấu vượt 3%, tỷ lệ bao phủ nợ xấu còn mỏng và nợ khó đòi đã xử lý ngoại bảng ở mức cao.

Do đó, EIB chưa phải câu chuyện của sự bứt phá. Đây là câu chuyện của một quá trình xây lại.

Eximbank không thiếu lịch sử. Điều ngân hàng cần lúc này là một chu kỳ thực thi đủ thuyết phục để biến lịch sử ấy thành năng lực cạnh tranh mới. Ảnh: BCTN EIB 2025

Eximbank đang tái thiết điều gì?

Eximbank đang tái thiết nhiều thứ cùng lúc.

Ngân hàng phải tái thiết động cơ tăng trưởng, vì quy mô tăng nhưng lợi nhuận chưa tăng tương ứng. Phải tái thiết nguồn vốn, vì CASA và chi phí vốn sẽ quyết định NIM trong những năm tới. Phải tái thiết chất lượng tài sản, vì nợ xấu và nợ đã xử lý ngoại bảng vẫn là lực cản lớn. Phải tái thiết mô hình kinh doanh, vì thương hiệu xuất nhập khẩu truyền thống cần được chuyển hóa thành tập khách hàng, dòng tiền, thu phí và dịch vụ số hiện đại hơn.

Quý I/2026 chưa cho thấy một cú xoay chuyển rõ ràng. Nhưng nó cho thấy bài toán Eximbank đang đối mặt: để bước vào nhóm ngân hàng quy mô lớn, EIB không chỉ cần vượt mốc 300.000 tỷ đồng tài sản. Ngân hàng cần chứng minh rằng quy mô mới đi kèm một chất lượng lợi nhuận mới.

Nói cách khác, Eximbank không thiếu lịch sử. Điều ngân hàng cần lúc này là một chu kỳ thực thi đủ thuyết phục để biến lịch sử ấy thành năng lực cạnh tranh mới.

* Bài viết thuộc Chuyên đề "Toàn cảnh ngân hàng Việt Nam: Từ báo cáo tài chính đến mạch nhịp kinh tế"