[interactive] VietABank: Sau cột mốc HOSE là bài toán năng suất

* Bài viết thuộc Chuyên đề "Toàn cảnh ngân hàng Việt Nam: Từ báo cáo tài chính đến mạch nhịp kinh tế"

Một ngân hàng đã bước lên sân chơi lớn hơn

Ngày 22/7/2025, VietABank/VAB chính thức đưa hơn 539,9 triệu cổ phiếu VAB lên giao dịch trên HOSE với giá tham chiếu phiên đầu tiên 14.250 đồng/cổ phiếu. Báo cáo thường niên xem việc chuyển niêm yết từ UPCoM sang HOSE là bước đi chiến lược nhằm tăng thanh khoản, mở rộng khả năng tiếp cận dòng vốn chuyên nghiệp và nâng chuẩn quản trị, minh bạch thông tin.

Cùng năm, VietABank nâng vốn điều lệ lên gần 8.164 tỷ đồng. Ngân hàng cũng được Moody’s duy trì xếp hạng tín nhiệm B2, triển vọng ổn định và Fitch Ratings lần đầu xếp hạng B+, triển vọng ổn định.

Những cột mốc này đặt VAB vào một trạng thái mới. Một ngân hàng khi bước lên HOSE không chỉ có thêm cơ hội về thanh khoản cổ phiếu, mà còn chịu áp lực lớn hơn về chuẩn minh bạch, chất lượng lợi nhuận, khả năng duy trì tăng trưởng và câu chuyện định giá dài hạn.

Với VietABank, áp lực đó càng rõ hơn, bởi ngân hàng tự đặt tầm nhìn trở thành ngân hàng có “Uy tín và năng suất lao động cao nhất”. Đây là một tuyên bố đáng chú ý. Trong ngành ngân hàng, năng suất không chỉ được đo bằng chi phí vận hành thấp, mà còn bằng khả năng tạo thu nhập bền vững trên mỗi đồng tài sản, mỗi đồng vốn chủ sở hữu và mỗi khách hàng.

VietABank 2025: lợi nhuận tăng nhanh hơn quy mô

Tổng tài sản, huy động và tín dụng tăng ổn định, trong khi lợi nhuận trước thuế bứt tốc mạnh hơn.

Nguồn: Báo cáo thường niên VietABank 2025, đơn vị: nghìn tỷ đồng.

Năm 2025: lợi nhuận tăng nhanh hơn quy mô

Năm 2025, VietABank ghi nhận một bộ chỉ tiêu khá tích cực.

Tổng tài sản đạt 140.486 tỷ đồng, dư nợ tín dụng 88.742 tỷ đồng, huy động vốn 104.039 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 1.646 tỷ đồng. Báo cáo thường niên cho biết lợi nhuận trước thuế tăng gần 51,6% so với năm 2024, đưa ngân hàng vào nhóm có tốc độ tăng trưởng lợi nhuận cao của ngành.

Điểm đáng chú ý là lợi nhuận tăng nhanh hơn quy mô. Điều này cho thấy năm 2025 không đơn thuần là câu chuyện mở rộng bảng cân đối, mà còn là kết quả của việc cải thiện hiệu quả vận hành, cơ cấu tài sản và chất lượng kinh doanh.

Các chỉ tiêu sinh lời trong báo cáo thường niên cũng cho thấy xu hướng cải thiện: ROA đạt 1,01%, ROE đạt 13,9%, NIM đạt 2,83% và CIR ở mức 25,68%. Trong đó, CIR thấp là điểm rất đáng chú ý, bởi nó cho thấy ngân hàng đang kiểm soát khá tốt chi phí hoạt động so với thu nhập.

Tuy nhiên, nếu đặt cạnh các ngân hàng khác, VAB vẫn chưa phải ngân hàng có hiệu quả sinh lời vượt trội. Quý 1/2026, VAB có ROA TTM 1,06%, ROE TTM 14,56%, NIM TTM 2,72%, thấp hơn mức tham chiếu của 27 ngân hàng niêm yết. Điểm tích cực là tỷ lệ nợ xấu 1,29% và bao phủ nợ xấu 91,55%, tốt hơn mặt bằng chung; điểm nghẽn lớn là CASA chỉ 4,77%, thấp rất xa mức tham chiếu 20,47%.

Nói cách khác, VAB đang có lợi thế ở kỷ luật chi phí và chất lượng tài sản, nhưng chưa có lợi thế rõ về nguồn vốn rẻ.

VietABank trong tương quan 27 ngân hàng: điểm cộng ở nợ xấu, điểm nghẽn ở CASA

VAB có NPL và LLR khá tốt so với nhóm, nhưng CASA còn thấp và NIM chưa thật sự vượt trội.

Nguồn: BCTC 27 ngân hàng, đơn vị: %.

Vì sao lợi nhuận tăng mạnh?

Cú tăng lợi nhuận năm 2025 của VietABank có thể được đọc qua ba lớp.

Thứ nhất là tăng trưởng có chọn lọc. Báo cáo của Chủ tịch HĐQT cho biết kết quả lợi nhuận phản ánh hiệu quả của chiến lược tăng trưởng có chọn lọc, chú trọng chất lượng tài sản và kiểm soát rủi ro. Đây là điểm quan trọng, bởi ngân hàng không tăng tín dụng bằng mọi giá mà đặt trọng tâm vào chất lượng.

Thứ hai là kiểm soát chi phí và tái cơ cấu danh mục tài sản. Báo cáo thường niên nêu các chỉ tiêu sinh lời cải thiện nhờ quá trình tái cơ cấu danh mục tài sản và kiểm soát chi phí. CIR ở mức 25,68% là một chỉ báo cho thấy ngân hàng đang vận hành khá gọn so với thu nhập tạo ra.

Thứ ba là thu ngoài lãi bắt đầu đóng góp rõ hơn. Ở mảng khách hàng cá nhân, VietABank cho biết thu nhập phí dịch vụ hoàn thành 129% kế hoạch, tăng 56% so với năm 2024; CASA bình quân tăng 61% và tỷ trọng CASA cải thiện thêm 1,07 điểm phần trăm.

Các con số này cho thấy VietABank đã có những chuyển động đúng hướng: tăng phí, tăng giao dịch, cải thiện CASA và kiểm soát rủi ro. Nhưng vì nền CASA tuyệt đối vẫn còn thấp, các kết quả này mới là tín hiệu khởi đầu hơn là lợi thế đã định hình.

VietABank: lợi nhuận quý I/2026 tăng nhờ PPOP cải thiện và dự phòng thấp

Thu nhập lãi thuần, thu dịch vụ và lợi nhuận trước dự phòng đều cải thiện so với cùng kỳ.

Nguồn: BCTC hợp nhất VietABank quý I/2026, đơn vị: nghìn tỷ đồng.

Quý I/2026: đà lợi nhuận tiếp tục

Bước sang quý I/2026, VietABank tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực.

BCTC hợp nhất quý I/2026 cho thấy tổng tài sản đạt khoảng 142.390 tỷ đồng, tăng nhẹ so với đầu năm. Cho vay khách hàng gộp đạt khoảng 90.753 tỷ đồng, tiền gửi khách hàng đạt 102.351 tỷ đồng và phát hành giấy tờ có giá đạt 5.459 tỷ đồng.

Ở kết quả kinh doanh, thu nhập lãi thuần quý I/2026 đạt khoảng 675,5 tỷ đồng, tăng so với 612,5 tỷ đồng cùng kỳ. Lãi thuần dịch vụ đạt 65,9 tỷ đồng, tăng mạnh so với 40 tỷ đồng quý I/2025. Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh trước dự phòng đạt 520 tỷ đồng, cao hơn mức 440 tỷ đồng cùng kỳ. Chi phí dự phòng rủi ro tín dụng giảm mạnh, chỉ khoảng 11,6 tỷ đồng, giúp lợi nhuận trước thuế đạt 508,5 tỷ đồng, tăng khoảng 44% so với quý I/2025.

Điểm tích cực là lợi nhuận quý I không chỉ đến từ giảm dự phòng, mà PPOP cũng tăng. Thu nhập dịch vụ cũng cải thiện, phù hợp với định hướng tăng thu ngoài lãi. Tuy nhiên, chi phí dự phòng rất thấp trong quý đầu năm là yếu tố cần theo dõi thêm, bởi lợi nhuận ngân hàng chỉ thật sự bền nếu PPOP tăng đều và chất lượng tín dụng ổn định qua nhiều quý.

VietABank quý I/2026: tài sản và tín dụng tiếp tục mở rộng

So với cuối năm 2025, tổng tài sản và cho vay tiếp tục tăng, trong khi cơ cấu nguồn vốn vẫn tương đối ổn định.

142.390 Tổng tài sản cuối quý I/2026 (tỷ đồng).

90.753 Cho vay khách hàng gộp (tỷ đồng).

102.351 Tiền gửi khách hàng (tỷ đồng).

5.459 Giấy tờ có giá (tỷ đồng).

84,2% Cho vay / (tiền gửi + GTCG) cuối quý I/2026.

Nguồn: BCTC hợp nhất VietABank quý I/2026, đơn vị biểu đồ: nghìn tỷ đồng.

CASA thấp: điểm nghẽn của bài toán năng suất

Nếu chỉ nhìn vào CIR, VietABank đang có một hồ sơ vận hành khá tốt. Nhưng nếu nhìn vào CASA, bức tranh lại thận trọng hơn.

CASA quý 1/2026 của VAB ở mức 4,77%, thấp hơn rất xa mức tham chiếu 20,47% của nhóm ngân hàng. Đây là điểm nghẽn lớn nhất trong câu chuyện năng suất của VietABank.

CASA thấp đồng nghĩa với chi phí vốn khó tạo lợi thế. Khi chi phí vốn chưa đủ rẻ, NIM sẽ khó bứt phá, đặc biệt trong giai đoạn cạnh tranh huy động và tín dụng vẫn gay gắt. Điều này lý giải vì sao VAB có CIR thấp và lợi nhuận tăng tốt, nhưng NIM TTM vẫn chỉ quanh 2,72%, thấp hơn mức tham chiếu 3,05% của nhóm ngân hàng.

VietABank đang cố xử lý đúng điểm nghẽn này. Báo cáo thường niên cho biết HĐQT đã yêu cầu Ban điều hành thúc đẩy tăng trưởng CASA, tối ưu chi phí vốn, tăng thu dịch vụ và đẩy mạnh kinh doanh trên nền tảng ngân hàng số.

Nền tảng ngân hàng số thế hệ mới ra mắt ngày 8/10/2025 là một phần của nỗ lực đó. VietABank mô tả nền tảng này như một hệ sinh thái số toàn diện cho khách hàng cá nhân, kết nối các dịch vụ như chuyển tiền, thanh toán, gửi tiết kiệm, đầu tư, mở tài khoản nickname, mua vé tàu, xe, taxi, Vietlott, vé xem phim và nhiều tiện ích khác.

Nhưng với nhà đầu tư, câu hỏi không nằm ở số lượng tiện ích. Câu hỏi là nền tảng số có kéo được tài khoản chính, dòng tiền giao dịch thường xuyên, CASA và phí dịch vụ lên đủ nhanh hay không.

Chất lượng tài sản là điểm cộng

Trong bức tranh 27 ngân hàng, chất lượng tài sản là điểm cộng của VAB.

VietABank có 1.172 tỷ đồng nợ xấu, giảm 30,2% trong hai năm; tỷ lệ nợ xấu ở mức 1,29% và tỷ lệ bao phủ nợ xấu 91,6%. Đây là mức tốt hơn mặt bằng nhiều ngân hàng trong nhóm so sánh.

Báo cáo thường niên cũng cho biết tỷ lệ nợ xấu năm 2025 giảm từ 1,37% xuống 1,31%, trong khi ngân hàng tiếp tục nhấn mạnh định hướng quản trị rủi ro thận trọng, phân loại nợ và trích lập dự phòng theo quy định.

Điểm đáng nói là VAB không chỉ có nợ xấu thấp, mà còn có bộ đệm dự phòng tương đối khá. Với LLR trên 90%, ngân hàng không thuộc nhóm có lớp đệm dày nhất như Vietcombank hay VietinBank, nhưng tốt hơn nhiều ngân hàng quy mô vừa có tỷ lệ bao phủ thấp hơn.

Dù vậy, lợi thế này cần được duy trì trong giai đoạn tăng trưởng tín dụng mới. Kế hoạch 2026 đặt mục tiêu dư nợ tín dụng tăng 14,5%. Khi tín dụng tăng nhanh hơn tổng tài sản, bài toán kiểm soát rủi ro càng quan trọng.

Kế hoạch 2026: tăng vốn để mở dư địa tăng trưởng

Năm 2026, VietABank đặt mục tiêu tổng tài sản 150.500 tỷ đồng, tăng 7,1%; tiền gửi khách hàng và phát hành giấy tờ có giá 115.441 tỷ đồng, tăng 11%; dư nợ tín dụng 101.633 tỷ đồng, tăng 14,5%; lợi nhuận trước thuế 1.945 tỷ đồng, tăng 18,2%; vốn điều lệ 12.688 tỷ đồng, tăng 55,4%; tỷ lệ nợ xấu dưới 3%.

Đây là kế hoạch khá rõ về ưu tiên: tăng vốn mạnh để mở dư địa tăng trưởng, duy trì nợ xấu trong giới hạn và tiếp tục cải thiện lợi nhuận nhanh hơn quy mô tài sản.

Điểm đáng chú ý là lợi nhuận mục tiêu tăng 18,2%, cao hơn tốc độ tăng tổng tài sản 7,1%. Điều này hàm ý VietABank vẫn muốn đi theo hướng nâng hiệu quả, không chỉ mở rộng bảng cân đối. Nhưng để làm được, ngân hàng cần nhiều hơn tăng vốn. VAB cần cải thiện CASA, tăng thu dịch vụ, duy trì CIR thấp, kiểm soát nợ xấu và giữ NIM không bị thu hẹp.

Kế hoạch 2026: VietABank tăng vốn để mở dư địa tăng trưởng

Ngân hàng đặt mục tiêu tăng mạnh vốn điều lệ, duy trì tăng trưởng tín dụng hai chữ số và tiếp tục cải thiện lợi nhuận.

HOSE VAB đã niêm yết trên HOSE từ 22/7/2025.

Fitch B+ Lần đầu được Fitch xếp hạng với triển vọng ổn định.

Moody’s B2 Duy trì xếp hạng tín nhiệm với triển vọng ổn định.

CASA Điểm nghẽn lớn nhất trong câu chuyện năng suất.

12.688 Tỷ đồng vốn điều lệ mục tiêu năm 2026.

Nguồn: Tờ trình kế hoạch kinh doanh VietABank 2026, đơn vị biểu đồ: % tăng trưởng / mục tiêu.

VietABank sau HOSE: câu chuyện chưa dừng ở minh bạch

VietABank đã có một năm 2025 đáng nhớ. Ngân hàng lên HOSE, tăng vốn điều lệ, được Moody’s và Fitch ghi nhận, lợi nhuận trước thuế tăng mạnh, nợ xấu giảm và CIR ở mức thấp. Đó là một nền tảng tốt cho giai đoạn mới.

Nhưng sau cột mốc HOSE, thước đo dành cho VAB sẽ khắt khe hơn. Thị trường sẽ không chỉ nhìn vào việc ngân hàng đã minh bạch hơn, mà sẽ hỏi ngân hàng có hiệu quả hơn hay không.

Ở điểm này, VietABank có cả lợi thế và điểm nghẽn. Lợi thế là kỷ luật chi phí, chất lượng tài sản và định hướng tăng thu dịch vụ. Điểm nghẽn là CASA thấp, NIM chưa nổi bật và quy mô vẫn chưa tạo được khoảng cách trong nhóm ngân hàng niêm yết.

Vì vậy, bài toán của VAB trong giai đoạn tới không chỉ là tăng vốn hay tăng tín dụng. Bài toán quan trọng hơn là biến vốn mới, nền tảng số và chuẩn minh bạch HOSE thành năng suất tài chính cao hơn.

Nếu làm được, VietABank có thể bước ra khỏi hình ảnh một ngân hàng quy mô trung bình vừa chuyển sàn để trở thành một câu chuyện cải thiện hiệu quả đáng chú ý. Nếu chưa làm được, HOSE sẽ chỉ là một cột mốc quan trọng, nhưng chưa đủ để tạo ra một chu kỳ định giá mới cho cổ phiếu VAB.

* Bài viết thuộc Chuyên đề "Toàn cảnh ngân hàng Việt Nam: Từ báo cáo tài chính đến mạch nhịp kinh tế"