Iran 'bắt sống' UAV trinh sát MQM-170 Mỹ tại eo biển Hormuz bằng công nghệ EW

Ngày 29/10, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đơn vị chế áp điện tử thuộc Hải quân đã phát hiện, kiểm soát hệ thống dẫn đường và hạ cánh an toàn một chiếc UAV MQM-170 Outlaw của Mỹ phía tây eo biển Hormuz. 

Theo phía Iran, chiếc máy bay không người lái này đang thực hiện nhiệm vụ trinh sát và lập bản đồ các hệ thống phòng không dọc bờ biển Vịnh Ba Tư cùng eo biển chiến lược. 

Dữ liệu thu hồi được cho thấy nó cất cánh từ lãnh thổ một quốc gia nằm ở phía nam Vịnh Ba Tư. 

Máy bay không người lái UAV MQ-1 của Mỹ. Ảnh: en.mehrnews.com

Cùng ngày, IRGC cũng thông báo đã bắn hạ một chiếc UAV MQ-1 (thường được liên hệ với biến thể Gray Eagle) trên khu vực eo biển. 

Phía Mỹ, thông qua Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), đã phủ nhận tuyên bố của Iran bắt sống UAV MQM-170, cho rằng đây là thông tin không chính xác như nhiều lần trước đây.

UAV MQM-170 Outlaw do công ty Griffon Aerospace của Mỹ sản xuất, thuộc dòng UAV đa năng kích thước nhỏ, chủ yếu dùng làm mục tiêu bay cho huấn luyện phòng không, thử nghiệm hệ thống vũ khí và cũng có thể mang cảm biến trinh sát. 

Phiên bản cơ bản có chiều dài khoảng 2,7 mét, sải cánh khoảng 3,3 đến 4,15 mét tùy cấu hình, trọng lượng rỗng khoảng 54 đến 68kg và trọng lượng cất cánh tối đa có thể lên tới khoảng 100kg ở một số biến thể nâng cấp. 

Iran tuyên bố bắt sống UAV MQM-170 của Mỹ tại Eo biển Hormuz; phía Mỹ phủ nhận tuyên bố này. Ảnh: thedefensenews.com

Động cơ piston hai kỳ hai xylanh công suất khoảng 16-17 mã lực đặt phía sau, quay cánh quạt đẩy, cho phép tốc độ hành trình khoảng 110-150 km/h và tốc độ tối đa khoảng 195-230 km/h. 

Trần bay khoảng 4.900 mét, thời gian bay có thể kéo dài từ vài giờ đến hơn 8 giờ ở phiên bản G2 cải tiến, tầm hoạt động không có trạm chuyển tiếp khoảng 110km. 

Khả năng mang tải hữu ích khoảng 18-27kg, đủ để lắp camera quang điện/hồng ngoại, thiết bị mô phỏng tín hiệu radar hoặc hệ thống chấm điểm. 

UAV MQM-170 có thể phóng bằng máy phóng khí nén và hạ cánh bằng ván trượt hoặc càng ba bánh tùy chọn, điều khiển qua đài mặt đất theo tầm nhìn hoặc theo điểm GPS định sẵn. 

Hải quân IRGC của Iran bắt sống UAV MQM-170 của Mỹ tại Eo biển Hormuz; phía Mỹ phủ nhận. Ảnh:  wanaen.com

Đây không phải UAV chiến lược đắt tiền như RQ-4 Global Hawk hay MQ-9 Reaper, mà là nền tảng chi phí thấp, dễ sản xuất hàng loạt, phù hợp nhiệm vụ huấn luyện và trinh sát chiến thuật gần bờ.

Việc IRGC tuyên bố bắt sống nguyên vẹn bằng chế áp điện tử cho thấy họ áp dụng phương pháp can thiệp vào liên kết điều khiển và dẫn đường thay vì phá hủy bằng tên lửa. 

Về mặt kỹ thuật, các hệ thống chế áp điện tử hiện đại có thể phát hiện tín hiệu điều khiển của UAV, gây nhiễu để cắt liên lạc với trạm mặt đất, sau đó giả mạo tín hiệu hoặc chiếm quyền điều khiển để buộc máy bay bay theo quỹ đạo do bên chiếm giữ chỉ định và hạ cánh an toàn. 

Iran đã nhiều lần tuyên bố thành công tương tự trong quá khứ, nổi bật nhất là vụ RQ-170 Sentinel năm 2011. Khả năng này đòi hỏi sự kết hợp giữa thu thập tín hiệu điện tử, phân tích giao thức điều khiển và khả năng phát tín hiệu giả mạo đủ mạnh, đồng thời UAV mục tiêu phải ở trong phạm vi phủ sóng của hệ thống mặt đất hoặc trên tàu. 

Iran tuyên bố bắt sống UAV trinh sát MQM-170 của Mỹ tại eo biển Hormuz bằng chế áp điện tử. Ảnh chụp màn hình/eurasiantimes.com

Đối với UAV MQM-170 vốn được thiết kế thiên về chi phí thấp và linh hoạt hơn là chống chế áp mạnh, việc chiếm quyền điều khiển nếu thành công sẽ mang lại giá trị tình báo cao: phân tích phần cứng, phần mềm, dữ liệu nhiệm vụ và phương thức hoạt động của đối phương.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh căng thẳng kéo dài quanh eo biển Hormuz, nơi lưu lượng dầu mỏ thế giới đi qua rất lớn. Tuyên bố của Iran nhấn mạnh khả năng bảo vệ không phận ven biển bằng biện pháp phi sát thương, trong khi phía Mỹ phủ nhận nhằm tránh leo thang. 

Dù chưa có xác nhận độc lập từ các nguồn trung lập, vụ việc phản ánh xu hướng ngày càng rõ trong tác chiến hiện đại: cạnh tranh trên phổ điện từ và không gian mạng có thể quyết định số phận của các nền tảng không người lái nhiều hơn so với sức mạnh hỏa lực truyền thống. 

Việc một UAV nhỏ nhưng chuyên dụng bị tuyên bố bắt sống nguyên vẹn đặt ra câu hỏi về mức độ an toàn của các hệ thống điều khiển từ xa khi hoạt động gần các quốc gia có năng lực chế áp điện tử ngày càng hoàn thiện.

(Theo defencesecurityasia.com, wanaen.com, en.mehrnews.com, houseofsaud.com, en.irna.ir, presstv.co.uk, eurasiantimes.com, thedefensenews.com)