Iran hé lộ 'quân bài kinh tế' trong đàm phán với Mỹ

Iran và Mỹ đã nối lại các cuộc đàm phán hồi đầu tháng này nhằm giải quyết bất đồng kéo dài hàng chục năm liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran, đồng thời ngăn chặn nguy cơ bùng phát một cuộc đối đầu quân sự mới. Theo các quan chức Mỹ, Washington đã điều thêm một tàu sân bay tới khu vực Trung Đông và chuẩn bị cho khả năng tiến hành một chiến dịch quân sự kéo dài nếu các cuộc đàm phán không đạt kết quả.

Tên lửa được trưng bày trong lễ kỷ niệm 47 năm Cách mạng Hồi giáo tại Tehran, Iran, ngày 11/2/2026. Ảnh: WANA/Reuters

Theo hãng thông tấn bán chính thức Fars, ông Hamid Ghanbari, Phó Cục trưởng phụ trách ngoại giao kinh tế của Bộ Ngoại giao Iran, cho rằng để bảo đảm tính bền vững của một thỏa thuận, Mỹ cũng cần được hưởng lợi ở những lĩnh vực có hiệu quả kinh tế cao và nhanh chóng.

Bình luận của ông Ghanbari đưa ra Thôm 15/2, chỉ vài ngày trước vòng đàm phán thứ hai giữa Iran và Mỹ tại Geneva, Thụy Sỹ.

“Các lợi ích chung trong lĩnh vực dầu khí, các mỏ khai thác chung, đầu tư khai khoáng và thậm chí cả việc mua máy bay đều nằm trong nội dung đàm phán”, ông Ghanbari cho biết, đồng thời nhận định rằng thỏa thuận hạt nhân năm 2015 chưa bảo đảm được lợi ích kinh tế cho Mỹ.

Năm 2018, Tổng thống Donald Trump đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2015 - vốn nới lỏng các biện pháp trừng phạt đối với Iran để đổi lấy việc Tehran hạn chế chương trình hạt nhân - và tái áp đặt các biện pháp trừng phạt kinh tế cứng rắn đối với Iran.

Khác với các cuộc đàm phán dẫn tới thỏa thuận hạt nhân năm 2015 vốn mang tính đa phương, các cuộc thương lượng hiện nay chỉ diễn ra giữa Iran và Mỹ, với Oman đóng vai trò trung gian.

Ngày 14/2 một nguồn tin cho biết phái đoàn Mỹ, trong đó có các đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner, sẽ gặp các quan chức Iran tại Geneva (Thụy Sĩ) vào ngày 18/2. Thông tin này sau đó đã được một quan chức cấp cao Iran xác nhận. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng cho biết ông Witkoff và ông Kushner đang trên đường tới các cuộc gặp quan trọng, song không cung cấp thêm chi tiết.

Bộ Ngoại giao Iran cho biết Ngoại trưởng Abbas Araqchi đã rời Tehran tới Geneva để tham gia các cuộc đàm phán hạt nhân gián tiếp với Mỹ, đồng thời gặp Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) và một số đối tác khác.

Phát biểu tại một cuộc họp báo ở Bratislava, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nêu rõ ưu tiên đối với con đường ngoại giao và một giải pháp đàm phán, dù không loại trừ khả năng điều này có thể không thành hiện thực.

“Chưa từng có ai đạt được một thỏa thuận thành công với Iran, nhưng chúng tôi sẽ cố gắng”, ông Rubio nói.

Trước đó, Iran từng cảnh báo sẽ tấn công các căn cứ quân sự của Mỹ tại Trung Đông nếu bị lực lượng Mỹ tấn công. Tuy nhiên, trong phát biểu mới nhất ngày 15/2, Tehran đã thể hiện lập trường mềm mỏng hơn.

Thứ trưởng Ngoại giao Iran Majid Takht-Ravanchi phát tín hiệu sẵn sàng thỏa hiệp về chương trình hạt nhân để đổi lấy việc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt. Trả lời BBC ngày 15/2, ông cho rằng “quả bóng hiện đang nằm trong phần sân của Mỹ” để chứng minh Washington thực sự mong muốn đạt được một thỏa thuận.

Ông Ravanchi dẫn lại tuyên bố trước đó của người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Iran rằng nếu các biện pháp trừng phạt được dỡ bỏ, Tehran có thể chấp nhận làm loãng lượng urani được làm giàu ở mức cao nhất như một ví dụ cho thấy sự linh hoạt của Iran.

Tuy nhiên, ông Takht-Ravanchi nhấn mạnh Iran sẽ không chấp nhận yêu cầu “không làm giàu urani” - một điểm bất đồng then chốt trong các vòng đàm phán trước đây. Washington cho rằng việc Iran làm giàu urani trong nước có thể mở đường cho việc phát triển vũ khí hạt nhân, trong khi Tehran nhiều lần bác bỏ cáo buộc này.

Hoàng Phạm/VOV.VN