Iran kẹt giữa áp lực kép sau hành động của Mỹ ở Venezuela
Nỗ lực của Iran nhằm ứng phó với làn sóng biểu tình quy mô lớn trở nên phức tạp hơn sau khi Tổng thống Mỹ đưa ra lời đe dọa, cộng thêm hiệu ứng từ chiến dịch tấn công của Mỹ vào Venezuela để bắt Tổng thống Nicolas Maduro, Reuters dẫn lời các quan chức và nguồn tin cho biết.
Đại giáo chủ Ali Khamenei. (Ảnh: AP)
Một ngày trước khi lực lượng đặc nhiệm Mỹ bắt vợ chồng Tổng thống Maduro vào rạng sáng 3/1 rồi đưa sang New York, ông Trump viết trên mạng xã hội, rằng nếu các lãnh đạo Iran sát hại những người biểu tình, Mỹ “sẽ đến giải cứu họ”.
Đã có ít nhất 17 người thiệt mạng trong đợt biểu tình ở Iran lần này.
Lựa chọn của Tehran bị thu hẹp bởi những lời đe dọa của ông Trump và cuộc khủng hoảng kinh tế kéo dài, nhất là sau khi Israel - với sự tham gia và hỗ trợ của Mỹ - triển khai chiến dịch không kích các cơ sở hạt nhân của Iran trong cuộc chiến 12 ngày hồi tháng 6/2025.
“Áp lực kép này thu hẹp không gian để Tehran có thể xoay xở, khiến các nhà lãnh đạo Iran bị kẹt giữa áp lực trên đường phố và những đòi hỏi, đe dọa ngày càng quyết liệt từ Washington, với rất ít lựa chọn khả thi và rủi ro cao ở mọi ngả đường”, một quan chức Iran nói với Reuters.
Quan điểm này được các quan chức đương nhiệm và nghỉ hưu khác của Iran chia sẻ. Một quan chức cho biết, sau hành động của Mỹ ở Venezuela, nhiều người ở Iran lo ngại Tehran có thể trở thành “nạn nhân tiếp theo trong chính sách đối ngoại cứng rắn của ông Trump”.
Nền kinh tế Iran bị bào mòn sau nhiều năm Mỹ duy trì trừng phạt. Đồng nội tệ rial rơi tự do kể từ các cuộc không kích của Israel và Mỹ năm ngoái.
Lần này, các cuộc biểu tình bùng phát ở Tehran và lan sang một số thành phố miền tây và miền nam Iran dù chưa rầm rộ như làn sóng hồi những năm 2022–2023 sau cái chết của cô gái Mahsa Amini trong đồn cảnh sát đạo đức, nhưng cũng đủ khiến các nhà lãnh đạo lo lắng.
Tình hình này gây ra thách thức đáng kể cho chính quyền Iran, khi họ đang cố gắng duy trì và nuôi dưỡng tinh thần đoàn kết dân tộc để củng cố sức mạnh nhằm đối phó với áp lực bên ngoài.
Một quan chức cho biết, Tehran lo ông Trump hoặc Israel có thể tiến hành hành động quân sự một lần nữa nhằm vào Iran, tương tự những gì họ đã làm hồi tháng 6/2025.
Có quan hệ thân thiết từ lâu với Venezuela, Iran lên án hành động vừa qua của Washington ở Caracas, đồng thời phản đối phát biểu của ông Trump về Iran.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei nói rằng những phát biểu như vậy về “các vấn đề nội bộ của Iran, theo chuẩn mực quốc tế, không khác gì kích động bạo lực, kích động khủng bố và kích động giết chóc”.
Ngày 2/1, ông Trump đe dọa sẽ can thiệp nếu chính quyền Iran đối xử bạo lực với người biểu tình. “Chúng tôi đã sẵn sàng và khóa nòng”, ông tuyên bố.
Ngày 3/1, Đại giáo chủ Ali Khamenei cáo buộc “kẻ thù của Cộng hòa Hồi giáo” đang “kích động bất ổn” và cảnh báo “những kẻ gây rối cần bị trấn áp”.
Tiến trình đàm phán hạt nhân giữa Iran và Mỹ đình trệ kể từ đợt xung đột vào tháng 6/2025, dù hai bên đều khẳng định vẫn để ngỏ khả năng tiến tới thỏa thuận.
