Iran mở cửa Hormuz có điều kiện, ngành vận tải biển vẫn thận trọng

Iran tuyên bố Eo biển Hormuz sẽ được mở hoàn toàn cho tất cả tàu thương mại trong thời gian còn lại của lệnh ngừng bắn kéo dài 10 ngày do Mỹ làm trung gian giữa Israel và Hezbollah. Ảnh: Tasnim

Theo đó, kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn do Pakistan làm trung gian có hiệu lực từ ngày 8-4, Iran lẽ ra phải cho phép một số tàu thuyền đi qua mỗi ngày. Tuy nhiên, do thỏa thuận không bao gồm (việc ngừng bắn giữa) Hezbollah và Israel, Tehran đã đình chỉ điều khoản cho phép tàu thuyền đi qua Eo biển Hormuz.

Việc đáp ứng một số điều kiện tiên quyết, bao gồm cả thỏa thuận ngừng bắn tại Lebanon hôm 16-4, được xem là yếu tố then chốt dẫn đến quyết định mở lại eo biển của Iran.

Ngày 17-4, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi tuyên bố Eo biển Hormuz sẽ được mở hoàn toàn cho tất cả tàu thương mại trong thời gian còn lại của lệnh ngừng bắn kéo dài 10 ngày do Mỹ làm trung gian giữa Israel và Hezbollah do Iran hậu thuẫn.

Iran đặt ra ba điều kiện đối với hoạt động hàng hải qua eo biển: chỉ cho phép tàu thương mại đi qua, không áp dụng đối với tàu quân sự; các tàu phải đi theo tuyến đường do Iran chỉ định; việc di chuyển phải được phối hợp với các lực lượng Iran phụ trách tuyến đường này, trong bối cảnh trước xung đột, Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã xác nhận Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) quản lý Eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, theo hãng thông tấn Fars, nếu lệnh phong tỏa quân sự của Mỹ đối với các tàu đi tới các cảng Iran vẫn tiếp diễn, điều này sẽ bị coi là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn và hoạt động qua lại eo biển sẽ tiếp tục bị ngăn chặn.

Ngay sau tuyên bố trên, viết trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Eo biển Hormuz đã hoàn toàn mở cửa cho hoạt động thương mại và giao thông tự do, song nhấn mạnh lệnh phong tỏa quân sự của Mỹ với Iran vẫn được duy trì cho đến khi “thỏa thuận của chúng tôi với Iran hoàn tất 100%”.

Phản ứng về động thái này, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cảnh báo Tehran sẽ có "các biện pháp đáp trả cần thiết" nếu lệnh phong tỏa quân sự tiếp tục.

Các công ty vận tải biển phản ứng với sự lạc quan thận trọng trước thông báo mở cửa eo biển. Maersk – hãng vận tải container lớn thứ hai thế giới, hoan nghênh động thái này nhưng cho rằng bất định vẫn còn hiện hữu, nhấn mạnh lệnh ngừng bắn mới chỉ tạo cơ hội vận chuyển tạm thời và chưa đảm bảo an toàn hàng hải hoàn toàn.

Trong khi đó, Hapag-Lloyd cho biết đang nỗ lực để các tàu có thể đi qua eo biển “sớm nhất có thể”, song vẫn cần thêm thông tin rõ ràng hơn. Doanh nghiệp này nhận định dù có tiến triển trong đàm phán Mỹ–Iran, tình hình quanh Eo biển Hormuz vẫn bất ổn và hiệu lực thực tế của việc mở cửa sẽ cần được kiểm chứng trong những ngày tới.

Theo Tasnim