Iran, Mỹ tuyên bố trái ngược về kiểm soát Hormuz

Ông Mohammad Reza Naghdi, cố vấn cấp cao của Tổng Tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), khẳng định các lực lượng vũ trang Iran “kiểm soát hoàn toàn” eo biển Hormuz và sẽ duy trì tình trạng hiện nay cho đến khi các yêu cầu của Tehran được đáp ứng. Ông đồng thời cho biết Iran sẽ sớm ngăn chặn những tuyến đường mà nước này coi là “bất hợp pháp” trong khu vực.

Tuyên bố trên được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho rằng Iran đã “mất hoàn toàn quyền kiểm soát” eo biển Hormuz và hoạt động vận chuyển dầu qua tuyến đường này đã gần trở lại mức trước xung đột.

Tuy nhiên, tình hình thực tế cho thấy việc đi lại qua Hormuz chưa thể trở lại trạng thái bình thường. Trong tuần từ ngày 28/9 đến 5/10 đã xảy ra ít nhất 12 vụ việc liên quan đến tàu chở dầu, khí tự nhiên hóa lỏng và khí dầu mỏ hóa lỏng, bao gồm các vụ tấn công, giám sát bằng máy bay không người lái và quấy nhiễu. Đây là tuần có số vụ việc liên quan đến tàu thuyền cao nhất kể từ khi xung đột Mỹ - Iran bắt đầu.

Trong khi đó, vấn đề hạt nhân tiếp tục là trở ngại lớn trong đàm phán. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho rằng Iran cần cắt giảm đáng kể năng lực làm giàu urani nếu muốn đạt được thỏa thuận với Washington. Theo Al Jazeera, yêu cầu mới của Mỹ cho thấy Washington đang tập trung vào việc buộc Tehran đưa ra cam kết cụ thể về chương trình làm giàu urani, trong khi Iran muốn ưu tiên các vấn đề như dỡ bỏ phong tỏa, trừng phạt và giải phóng tài sản bị đóng băng.

Về phía Iran, Tổng thống Masoud Pezeshkian tuyên bố đàm phán với Mỹ hiện “không còn ý nghĩa”, cáo buộc Washington nhiều lần tiến hành các hoạt động quân sự sau các cuộc thương lượng. Tuy nhiên, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi vẫn để ngỏ khả năng đàm phán dựa trên những điều kiện mà Tehran cho là công bằng.

Những diễn biến mới cho thấy eo biển Hormuz đang nằm ở giao điểm giữa an ninh, năng lượng và ngoại giao. Với Iran, khả năng gây sức ép đối với hoạt động hàng hải tạo ra một đòn bẩy trong thương lượng với Mỹ, trong khi Washington muốn chứng minh rằng Tehran không thể sử dụng tuyến hàng hải chiến lược này để gây sức ép lâu dài.