Iran sắp nhận hàng chục tiêm kích 'ngoài hành tinh' từ Nga

Bộ Quốc phòng Iran hiện đang thanh toán chi phí bảo dưỡng các máy bay Su-35 tại Nga, trước khi chúng được chuyển giao về nước.

Tiêm kích Su-35. (Nguồn: MW)

Thông tin này xuất hiện sau khi một số tài liệu mật liên quan đến ngành công nghiệp quốc phòng Nga bị rò rỉ vào cuối năm 2025. Các tài liệu cho thấy vào thời điểm đó đã có 16 chiếc Su-35 đang được lắp ráp để phục vụ đơn hàng của Iran.

Trước đây, Nhà máy Hàng không Komsomolsk-on-Amur chỉ sản xuất khoảng 14 chiếc Su-35 mỗi năm. Vào tháng 5/2025, Tổng Giám đốc Tập đoàn Máy bay Thống nhất (UAC) Vadim Badekha xác nhận Nga đã triển khai kế hoạch mở rộng năng lực sản xuất dòng tiêm kích này.

Theo các nguồn tin, sau khi hoàn tất 20 chiếc đầu tiên, nhà máy dự kiến sẽ tiếp tục sản xuất thêm khoảng 10 chiếc Su-35 nữa trước khi kết thúc năm 2026.

Việc ưu tiên thực hiện hợp đồng với Iran cũng được cho là sẽ khiến Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga nhận ít máy bay Su-35 hơn trong khoảng 2 đến 3 năm tới.

Các tài liệu mật bị rò rỉ cuối năm 2025 cũng tiết lộ Bộ Quốc phòng Iran đã ký hợp đồng mua 48 tiêm kích Su-35. Trước đó, giới chức Iran chỉ xác nhận đã đặt mua loại máy bay này nhưng không công bố số lượng cụ thể.

Song song với chương trình Su-35, Iran đã tiếp nhận những chiếc máy bay huấn luyện Yak-130 đầu tiên từ tháng 9/2023. Loại máy bay này được cho là phục vụ công tác đào tạo phi công trong nước, đồng thời hỗ trợ chương trình huấn luyện đang diễn ra tại Nga.

Theo một số nguồn tin, các tiêm kích Su-35 có thể bắt đầu được bàn giao cho Iran trong năm 2026. Việc chuyển giao được cho là chậm lại do hạ tầng tại căn cứ không quân Hamadan bị hư hại và đang trong quá trình sửa chữa, nâng cấp. Các đơn vị kỹ thuật hiện được cho là đang tiến hành tái thiết căn cứ để sẵn sàng tiếp nhận máy bay mới.

Ngoài các tiêm kích, Nga cũng dự kiến bàn giao các hệ thống mô phỏng hiện đại nhằm phục vụ công tác đào tạo và khai thác Su-35.

Ngày 4/6, Bộ Quốc phòng Iran cũng đã đặt mua 12 tiêm kích Su-30SM2. Theo thông tin được công bố, số máy bay này sẽ là các chiếc đã qua sử dụng, được điều chuyển từ các đơn vị tiền tuyến của Nga và dự kiến bắt đầu bàn giao từ giữa năm 2027.

Su-30SM2 sử dụng cùng nền tảng thiết kế với Su-35 nhưng có chi phí vận hành và bảo dưỡng thấp hơn. Dòng máy bay này cũng được đánh giá phù hợp với các nhiệm vụ tấn công cũng như huấn luyện phi công chuyển loại lên Su-35.

Ngoài ra, nhiều dấu hiệu cũng cho thấy Iran được cho là đã đặt mua cả tiêm kích thế hệ năm Su-57. Tuy nhiên, do lượng đơn hàng tồn đọng lớn, việc bàn giao nếu diễn ra nhiều khả năng cũng phải đến gần năm 2030 mới bắt đầu. Việc Iran mua sắm Su-35 được đánh giá là cột mốc quan trọng đối với lực lượng không quân nước này, bởi đây là những máy bay chiến đấu hiện đại đầu tiên mà Tehran đưa vào trang bị kể từ sau Chiến tranh Lạnh.

Trong nhiều năm qua, Không quân Iran vẫn chủ yếu sử dụng các dòng tiêm kích cũ như F-5E và F-4E. Cuối tháng 4, có thông tin cho rằng một chiếc F-5E của Iran đã thực hiện cuộc không kích nhằm vào Trại Buehring ở Kuwait và vượt qua hệ thống phòng không nhiều tầng của Mỹ và Kuwait. Đầu tháng 5, các nguồn tin tiếp tục cho biết tiêm kích F-4E của Iran đã tiến hành một cuộc tấn công xuyên sâu qua không phận Saudi Arabia.

Theo các báo cáo này, chiến dịch chỉ được biết đến sau khi xảy ra cuộc chạm trán giữa chiếc F-4E và ít nhất một tiêm kích F-16CJ của Không quân Mỹ. Báo cáo cho rằng các máy bay F-16 không bắn hạ được chiếc F-4 của Iran, đồng thời đặt ra khả năng Iran có thể đã thực hiện thêm nhiều nhiệm vụ tương tự.

Với bán kính tác chiến gần 2.000 km, Su-35 được đánh giá có khả năng thực hiện các nhiệm vụ tấn công tầm xa và thâm nhập sâu hơn vào không phận đối phương. Khả năng hoạt động từ các đường băng ngắn hoặc sân bay dã chiến được cho là sẽ giúp phi đội Su-35 giảm nguy cơ bị vô hiệu hóa khi các căn cứ chính trở thành mục tiêu tấn công.

Mặc dù được đánh giá là kém hiện đại hơn một số tiêm kích thế hệ mới như F-35 của Mỹ hay J-16 của Trung Quốc ở nhiều khía cạnh, Su-35 vẫn được xem là một trong những máy bay chiến đấu đã trải qua nhiều hoạt động tác chiến thực tế nhất trong giai đoạn sau Chiến tranh Lạnh.