Iran triển khai gói trợ cấp toàn dân trong nỗ lực dập tắt biểu tình
Khoản thanh toán 5 bảng Anh (khoảng 179.000 đồng) tương đương với mức lương trung bình hằng ngày của một người lao động ở Iran.
Các tiểu thương đóng cửa hàng và tuần hành phản đối giá cả leo thang trong một cuộc biểu tình hồi tháng trước. Ảnh: Hãng thông tấn Fars
Theo báo Anh Telegraph, chính quyền Tehran đã khởi động kế hoạch “cứu trợ kinh tế” vào ngày 4/1, cam kết hỗ trợ chi phí dưới dạng phiếu mua hàng cho gần như toàn bộ dân số trong vòng bốn tháng. Khoản thanh toán 5 bảng Anh tương đương với mức lương trung bình hằng ngày của một người lao động ở Iran.
Đây là một trong những chương trình cứu trợ tham vọng nhất trong lịch sử đất nước, trong bối cảnh Iran đang phải đối mặt với các lệnh trừng phạt quốc tế nghiêm khắc và doanh thu từ xuất khẩu dầu mỏ sụt giảm.
Các biện pháp khẩn cấp được đưa ra sau khi lãnh đạo tối cao của Iran đưa ra lời đề nghị hiếm hoi về việc đối thoại với người biểu tình, thừa nhận những bất bình về kinh tế của họ trong một sự nhượng bộ được xem là bất thường.
Cách tiếp cận kết hợp giữa phân phát tiền trợ cấp và đối thoại cho thấy chính phủ coi các cuộc biểu tình là một mối đe dọa nghiêm trọng. Các nhà lãnh đạo đất nước vẫn chưa hoàn toàn ổn định sau khi Israel phát động cuộc chiến kéo dài 12 ngày nhằm vào Iran hồi tháng 6/2025. Mỹ cũng đã ném bom các địa điểm hạt nhân của nước này trong cuộc xung đột.
Bên cạnh diễn biến mới nhất tại Venezuela trong ngày 3/1, dường như Iran lại càng mất thêm một đồng minh. Vài giờ trước khi Tổng thống Nicolás Maduro bị lực lượng Mỹ bắt giữ, Caracas đã bày tỏ sự ủng hộ và “đoàn kết” với Tehran trong bối cảnh các cuộc biểu tình và những lời đe dọa can thiệp từ Tổng thống Donald Trump.
Liên quan đến kế hoạch hỗ trợ tài chính cho người dân, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã công bố chương trình này tại một cuộc họp cấp cao với các thành viên nội các và các thống đốc tỉnh. Ông cam kết bất kỳ đợt tăng giá nào có thể xảy ra sẽ được bù đắp đầy đủ nhằm bảo toàn sức mua của các gia đình.
Tổng thống Pezeshkian nói: “Mọi vấn đề hoặc thiếu sót trong xã hội đều là kết quả trực tiếp của hành động. Do đó, điều cần thiết là các bên liên quan và những người thực thi phải tham gia vào tất cả các khía cạnh của quá trình ra quyết định”.
Ông nhấn mạnh: “Không nghi ngờ gì nữa, sự tương tác trực tiếp với người dân - lắng nghe những lo ngại, yêu cầu và chỉ trích của họ, cũng như nỗ lực thuyết phục dư luận - đóng vai trò quan trọng trong việc giảm bớt áp lực tâm lý và xã hội. Xã hội không thể được xoa dịu hay bình ổn bằng sự cưỡng chế hoặc các phương pháp không đúng đắn”.
Ít nhất 12 người đã thiệt mạng, trong đó có các thành viên lực lượng an ninh, kể từ khi các cuộc biểu tình phản đối cuộc khủng hoảng kinh tế của đất nước bắt đầu vào ngày 28/12. Tình trạng bất ổn sau đó đã leo thang thành các cuộc biểu tình bạo lực.
Hầu hết các cửa hàng ở thủ đô đã mở cửa trở lại vào chiều 4/1, mặc dù đường phố trông vắng vẻ hơn bình thường, với lực lượng chống bạo động và an ninh được triển khai tại các giao lộ chính.
Mohammad Reza Aref, Phó Tổng thống thứ nhất của Iran, cho biết chính phủ công nhận quyền chỉ trích và biểu tình, nhưng “một số người đang tìm cách lợi dụng và trà trộn để biến các cuộc biểu tình thành bạo lực”.
Ông nói thêm: “Ngày nay, chúng ta đang đối mặt với những mối đe dọa ngầm từ kẻ thù, và đứng đầu trong số đó là nền kinh tế. Kẻ thù đang cố gắng tạo ra khó khăn trong sinh kế của người dân”. Cảnh sát trưởng Ahmad Reza Radan cho biết chính quyền đã bắt đầu “bắt giữ có mục tiêu các thủ lĩnh kích động người dân” trong hai đêm qua.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo đã nhắm mục tiêu vào người biểu tình tại quận Malekshahi, phía tây Iran, ngày 3/1, khiến bốn người thuộc cộng đồng người Kurd thiểu số của Iran thiệt mạng.
Theo báo cáo của nhóm nhân quyền Hengaw có trụ sở tại Na Uy, hàng chục người khác đã bị thương, đồng thời cáo buộc chính quyền đột kích bệnh viện chính ở Ilam để thu giữ thi thể người biểu tình. Hãng thông tấn Mehr của Iran ám chỉ các cuộc đụng độ ở Malekshahi, cho biết một binh sĩ Vệ binh Cách mạng đã thiệt mạng trong một cuộc đối đầu với “những kẻ bạo loạn” tại một đồn cảnh sát.
Hãng thông tấn Fars đưa tin rằng “những kẻ bạo loạn đã cố gắng xông vào một đồn cảnh sát” và “hai kẻ tấn công đã bị giết”.
Các cuộc biểu tình, đã lan rộng tới 23 trong số 31 tỉnh của Iran và ảnh hưởng đến ít nhất 40 thành phố, được xem là thách thức lớn nhất đối với chính quyền nước này kể từ năm 2022.
