Israel đối mặt nguy cơ bầu cử trước thời hạn

Động thái này không chỉ mở đường cho một cuộc tổng tuyển cử trước thời hạn, mà còn cho thấy sự rạn nứt nghiêm trọng giữa các đảng phái trong Chính phủ. Tình trạng bế tắc chính trị buộc người dân phải một lần nữa đối mặt với những lựa chọn mang tính quyết định cho tương lai đất nước.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu (giữa) đang đối mặt với thách thức lớn. Ảnh: Reuters

Khủng hoảng lần này xoay quanh vấn đề miễn nghĩa vụ quân sự cho sinh viên các trường tôn giáo Do Thái - chủ đề gây tranh cãi nhiều năm tại Israel.

Các đảng Do Thái chính thống cực đoan (Haredi) trong liên minh cầm quyền, đặc biệt là phe Degel HaTorah và Agudat Yisrael thuộc liên minh Do Thái Thống nhất Torah (UTJ), đang gây sức ép mạnh mẽ lên Thủ tướng Benjamin Netanyahu nhằm thúc đẩy thông qua luật miễn nhập ngũ cho cộng đồng của họ.

Tuy nhiên, trong bối cảnh chiến sự tại Dải Gaza kéo dài, quân đội Israel thiếu hụt nhân lực, dư luận ngày càng bất bình với các ngoại lệ dành cho người Haredi.

Theo kế hoạch, Quốc hội Israel sẽ xem xét dự luật giải tán do liên minh cầm quyền đệ trình trong tuần tới. Nếu được thông qua, cuộc bầu cử dự kiến sẽ phải tiến hành trong vòng 90 ngày.

Hiện, Thủ tướng Benjamin Netanyahu được cho là đang tìm cách thuyết phục các đảng Haredi không thúc đẩy việc tổ chức bầu cử sớm, với cảnh báo, thời điểm này có thể “đe dọa” cơ hội chiến thắng của phe cánh hữu.

Trong bối cảnh tình hình an ninh vẫn căng thẳng, đặc biệt khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đang cân nhắc khả năng nối lại chiến dịch quân sự nhằm vào Iran sau hơn một tháng ngừng bắn, ông khó có thể tập trung toàn lực cho chiến dịch tranh cử.

Bên cạnh đó, Thủ tướng Israel còn đối mặt với nhiều sức ép pháp lý liên quan đến các phiên tòa xét xử tham nhũng kéo dài, cùng những chỉ trích về trách nhiệm sau vụ tấn công ngày 7-10-2023 của lực lượng vũ trang Hamas, dẫn tới chiến dịch quân sự của quân đội Israel nhằm vào Dải Gaza.

Tình hình kinh tế cũng có nhiều dấu hiệu bất ổn do xung đột kéo dài. Chi phí quân sự tăng mạnh sau hơn 1 năm chiến sự tại Gaza và các hoạt động quân sự tại khu vực biên giới Lebanon khiến thâm hụt ngân sách của Israel gia tăng đáng kể. Ngành Du lịch tiếp tục suy giảm do lo ngại về an ninh, trong khi đầu tư nước ngoài và hoạt động tiêu dùng trong nước cũng chịu ảnh hưởng tiêu cực. Đồng nội tệ shekel nhiều thời điểm biến động mạnh, lạm phát duy trì ở mức cao, gây áp lực lên đời sống người dân.

Điều đáng nói là phe đối lập đang có những dấu hiệu tập hợp lực lượng mạnh mẽ khi cựu Thủ tướng Naftali Bennett và lãnh đạo đối lập Yair Lapid xây dựng liên minh tranh cử mới, tạo ra nguy cơ đáng kể đối với đảng Likud của ông Benjamin Netanyahu trong các cuộc thăm dò dư luận.

Do đó, song song với các cuộc thương lượng chính trị, Chính phủ Israel đang xúc tiến kế hoạch hỗ trợ cộng đồng Haredi kéo dài 5 năm với khoản ngân sách lên tới hàng trăm triệu USD, bao gồm: Tăng đầu tư cho hệ thống giáo dục tôn giáo, các chương trình đào tạo nghề và hỗ trợ xã hội dành cho cộng đồng Do Thái chính thống. Tuy nhiên, vấn đề này tiếp tục gây ra nhiều tranh luận trong xã hội Israel, đặc biệt liên quan đến việc phân bổ ngân sách thiếu cân bằng.

Các cuộc khảo sát dư luận gần đây cho thấy, nếu bầu cử trước thời hạn được tiến hành, đảng Likud của Thủ tướng Benjamin Netanyahu vẫn là lực lượng lớn nhất tại quốc hội.

Tuy nhiên, tỷ lệ ủng hộ sẽ không đạt đủ quá bán trong quốc hội 120 ghế để tự thành lập chính phủ độc lập. Việc tìm kiếm liên minh sẽ khiến nước này lặp lại kịch bản của cuộc bầu cử năm 2022.

Việc có quá nhiều phe phái cùng lập trường khác nhau trong chính phủ rất dễ dẫn đến mâu thuẫn và khó ổn định. Điều này không chỉ gây ra tác động tiêu cực tới điều hành kinh tế - xã hội, mà còn ảnh hưởng đến các vấn đề an ninh và đối ngoại trong bối cảnh khu vực Trung Đông tiếp tục tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp.

Các chuyên gia cho rằng, cuộc khủng hoảng hiện nay không chỉ phản ánh những bất đồng về chính sách mà còn cho thấy sự phân hóa ngày càng rõ trong xã hội Israel giữa các nhóm tôn giáo, thế tục và các lực lượng chính trị khác nhau.

Trong bối cảnh đó, việc Thủ tướng Benjamin Netanyahu tìm cách thuyết phục các đảng Haredi không thúc đẩy bầu cử sớm được đánh giá là nỗ lực nhằm duy trì sự ổn định chính trị trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, khả năng đạt được đồng thuận vẫn phụ thuộc nhiều vào tiến triển của các cuộc thương lượng liên quan đến dự luật nghĩa vụ quân sự và các cam kết chính sách đối với cộng đồng Haredi.

(Theo Reuters)