Israel thừa nhận số liệu thương vong lớn do cơ quan y tế Palestine công bố

Cảnh tàn phá do xung đột tại Dải Gaza. Ảnh: THX/TTXVN

Theo hãng tin Al Jazeera, kể từ khi Israel mở chiến dịch tấn công Gaza ngày 7/10/2023 nhằm đáp trả cuộc đột kích xuyên biên giới do Hamas tiến hành, giới chức Israel nhiều lần bác bỏ, phủ nhận hoặc hạ thấp mức độ thương vong và tàn phá được các nhà báo, người dân Palestine và chính quyền Gaza ghi nhận. Trong một số thời điểm, Israel công bố các số liệu thương vong riêng nhưng sau đó điều chỉnh, đồng thời cáo buộc phía Palestine và các quan chức Gaza phóng đại số người chết, đặc biệt là số dân thường thiệt mạng.

Tuy nhiên, ngày 29/1, một quan chức quân đội Israel đã nói với các phóng viên trong nước rằng lực lượng này thừa nhận khoảng 70.000 người đã thiệt mạng tại Gaza trong suốt cuộc chiến.

Theo số liệu của cơ quan y tế Gaza, tính đến ngày 27/1/2026, ít nhất 71.662 người đã thiệt mạng kể từ khi xung đột bùng phát hơn hai năm trước. Trong số này, 488 người tử vong sau khi lệnh ngừng bắn tại Dải Gaza có hiệu lực vào ngày 10/10/2025.

Hàng nghìn người khác hiện vẫn được liệt kê là mất tích và được cho là bị chôn vùi dưới các đống đổ nát. Ủy ban Quốc gia về Người mất tích ước tính con số này có thể vượt quá 10.000 người. Trong khi đó, cơ quan y tế Gaza cho biết ít nhất 440 người đã tử vong vì đói trong suốt thời gian diễn ra chiến sự.

Quan chức quân sự cấp cao của Israel không thừa nhận rằng phần lớn các nạn nhân tại Gaza là dân thường, cũng như không xác nhận thông tin hàng trăm người chết vì đói và hàng nghìn người khác bị vùi lấp dưới đống đổ nát.

Dù vậy, việc quân đội Israel chấp nhận các số liệu thương vong do cơ quan y tế Gaza công bố được xem là một sự thay đổi đáng kể so với lập trường trước đây của nước này.

Kể từ khi chiến sự bắt đầu, cơ quan y tế Palestine tại Gaza đã tiến hành thống kê các trường hợp tử vong bằng cách ghi nhận danh tính và số giấy tờ tùy thân của nạn nhân. Cơ quan này cũng theo dõi số người bị thương và số ca tử vong do đói, trong bối cảnh Israel cắt giảm hoặc hạn chế nguồn cung viện trợ thiết yếu vào Gaza. Tính đến ngày 27/1, cơ quan này cho biết ít nhất 171.428 người đã bị thương trong chiến tranh, trong đó có thêm 1.350 người bị thương kể từ khi lệnh ngừng bắn được thực thi. Liên hợp quốc và nhiều tổ chức nhân quyền quốc tế đã ủng hộ và sử dụng các số liệu này.

Trong suốt cuộc xung đột, Israel phần lớn bác bỏ các thống kê nói trên, cho rằng chúng gây hiểu nhầm hoặc bị thao túng. Các quan chức quân đội Israel cũng phủ nhận cáo buộc rằng lực lượng của họ nhắm mục tiêu vào dân thường tại các điểm phân phối lương thực trong năm 2025, và cho rằng tình trạng hỗn loạn tại các địa điểm này đã tạo ra mối đe dọa trực tiếp đối với binh sĩ, buộc họ phải nổ súng.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nhiều lần bác bỏ các cáo buộc cho rằng quân đội Israel cố tình nhắm vào dân thường tại Gaza, đồng thời khẳng định những cáo buộc này là sự “vu khống” nhằm vào Israel.

Trong khi bác bỏ số liệu của cơ quan y tế Gaza, quân đội Israel vẫn công bố các ước tính thương vong riêng, song các con số này liên tục thay đổi. Ngày 7/10/2023, giới chức Israel ban đầu cho biết các tay súng do Hamas dẫn đầu đã khiến 1.400 người thiệt mạng tại miền nam Israel và bắt giữ hơn 200 con tin. Sau đó, con số tử vong được điều chỉnh xuống dưới 1.150 người.

Tháng 11/2023, một quan chức an ninh cấp cao của Israel cho biết khoảng 20.000 người đã thiệt mạng tại Gaza, chủ yếu là các tay súng. Tháng tiếp theo, con số này được điều chỉnh xuống còn 7.860 chiến binh. Đến tháng 8/2024, Israel tuyên bố đã tiêu diệt 17.000 tay súng, trước khi tiếp tục hạ con số này xuống 14.000 hai tháng sau đó. Trong suốt cuộc chiến, các đồng minh phương Tây của Israel và nhiều cơ quan truyền thông phương Tây cũng liên tục đặt nghi vấn đối với các thống kê do cơ quan y tế Palestine công bố.

Bình luận về việc Israel lần đầu thừa nhận quy mô thương vong tại Gaza, giáo sư Sultan Barakat, chuyên gia chính sách công tại Đại học Hamad Bin Khalifa (Doha), cho rằng cần xem xét bối cảnh quốc tế hiện nay. Theo ông, việc Liên hợp quốc, các tổ chức nhân đạo và một số quốc gia đồng minh của Israel như Mỹ, Anh, Pháp gia tăng khả năng tiếp cận hiện trường, cùng với quá trình dọn dẹp đống đổ nát tại Gaza, đã khiến việc tiếp tục phủ nhận hoàn toàn các con số trở nên khó chấp nhận.

Ông Barakat cho rằng việc thừa nhận một phần quy mô thương vong có thể giúp Israel duy trì uy tín thể chế và thể hiện thiện chí với các đối tác quan trọng, đặc biệt là Mỹ và các nước châu Âu. Đồng thời, động thái này cũng có thể phản ánh một sự điều chỉnh chiến lược, cho phép Israel định hình lại lập luận trên trường quốc tế, chuyển trọng tâm tranh luận từ câu hỏi về tội ác chiến tranh sang các vấn đề tái thiết, trách nhiệm và bối cảnh của các trường hợp tử vong.

Theo ông, việc thừa nhận số liệu thương vong không đồng nghĩa với việc thừa nhận hành vi sai trái, mà có thể phục vụ mục đích xây dựng lập luận pháp lý phòng vệ, nhằm chuẩn bị cho các cuộc điều tra, thẩm vấn hoặc thủ tục pháp lý có thể diễn ra trong tương lai.

Bảo Hà/Báo Tin tức và Dân tộc