Kể chuyện phố phường và con người Hà Nội qua triển lãm 'Mơ về nơi bắt đầu'

Ba họa sĩ Bùi Tuấn Thanh, Đỗ Doãn Châu và Doãn Hoàng Lâm thuộc những thế hệ khác nhau, nhưng có những sợi dây gắn kết với nhau không chỉ qua tình yêu hội họa, mà còn qua những miền ký ức chung, những câu chuyện chung về con người, về phố phường Hà Nội.

Họa sĩ Bùi Tuấn Thanh sinh năm 1941 tại Hà Nội. Ngay từ rất sớm, ông đã thể hiện tài năng thiên phú với hội họa. Ở tuổi 15, ông đã bắt đầu tự học vẽ sơn dầu và màu nước qua các tài liệu tiếng Pháp. Hai năm sau, ông được tham gia “hợp tác xã mỹ nghệ Hà Nội”, quy tụ những nghệ sĩ giỏi nhất tại các làng nghề truyền thống Hà Nội. Sau này, ông theo học và tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật Công nghiệp khóa đầu tiên. Ông cũng là người từng đào tạo nhiều lứa học sinh xuất sắc, nhiều người đã thành danh trong sự nghiệp.

Lễ khai mạc triển lãm.

Họa sĩ Đỗ Doãn Châu sinh năm 1943, là người hoạt động trong cả lĩnh vực sân khấu và mỹ thuật. Ông từng giữ cương vị Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam, được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân năm 2007. ông đã thiết kế mỹ thuật cho khoảng 400 vở diễn, trong đó có nhiều tác phẩm được công chúng ghi nhớ như “Hà My của tôi”, “Sống mãi tuổi 17”, “Vua Lia”, “Rừng trúc”, “Tú Xương”, “Thủ lĩnh áo chàm”...

Họa sĩ Doãn Hoàng Lâm sinh năm 1970, tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật Việt Nam, là thế hệ sau của hai họa sĩ Bùi Tuấn Thanh và Đỗ Doãn Châu. Đặc biệt, anh cũng Tốt nghiệp khoa Thiết kế sân khấu trường đại học Sân khấu và Điện ảnh.

Một số tác phẩm tại triển lãm.

Chia sẻ về triển lãm, họa sĩ Đỗ Doãn Châu cho biết, tại triển lãm, có thể thấy ở họa sĩ Bùi Tuấn Thanh hay Doãn Hoàng Lâm những phong cách được thể hiện rất rõ rệt. Nhưng riêng với tranh của ông, lại cho cảm giác như có nhiều phong cách khác nhau. Lý do của sự đa dạng này bắt nguồn từ thời kỳ đi học họa sĩ sân khấu tại nước ngoài, thầy dạy ông nói rằng cần phải học và thực hành đủ các trường phái: từ ấn tượng, trừu tượng, tả thực cho đến vật thể... Phải học hết tất cả mới làm họa sĩ sân khấu được.

“Chính vì thế, khi về nước, ngoài công việc thiết kế sân khấu, tôi vẽ rất nhiều thể loại: sáng thì vẽ theo trường phái trừu tượng, chiều hiện thực, tối lại vẽ abstract... tôi vẽ đủ các kiểu. Sau này khi đưa vào sân khấu, tôi phải làm từ phong cách Shakespeare, cho đến chèo, tuồng…” – họa sĩ Đỗ Doãn Châu nói.

Nhiều bạn bè, đồng nghiệp của ba họa sĩ đã có mặt tại buổi khai mạc triển lãm.

Còn với họa sĩ Doãn Hoàng Lâm, đây là một trong những triển lãm ấn tượng nhất với cá nhân anh, vì được trưng bày tranh chung với hai tiền bối, một là bạn của cha mình, và một là thầy mình. Doãn Hoàng Lâm kể về những ấn tượng đầu tiên đối với họa sĩ Bùi Tuấn Thanh từ hồi còn rất nhỏ, khi gặp một ông họa sĩ “gầy còm” dựng giá đứng vẽ ngoài phố, và đến nay vẫn đứng vẽ phố sau nửa thế kỷ.

Đối với họa sĩ Đỗ Doãn Châu, không chỉ là người thầy dẫn dắt anh trên con đường thiết kế sân khấu, mà còn truyền cảm hứng về kiểu vẽ sân khấu theo phong cách hội họa. Từ những bước đầu tiên ấy, mà họa sĩ Doãn Hoàng Lâm quyết tâm đi theo con đường hội họa và thi vào trường học chính quy.

Một số tác phẩm tại triển lãm.

Triển lãm “Mơ về nơi bắt đầu” là những mảnh ghép ký ức của ba họa sĩ về Hà Nội qua mỗi thời kỳ, có cả nỗi nhớ và sự đổi thay, quá khứ đan xen với cuộc sống hiện tại.

Trong ký ức và cảm nhận của các nghệ sĩ, Hà Nội hiện lên qua những hình ảnh gần gũi: những mái ngói cũ, ô cửa bạc màu, hàng cây đổi lá theo mùa, những góc phố thân quen và nhịp sống bình dị đã âm thầm thấm vào đời sống tinh thần qua nhiều năm tháng. Những điều tưởng chừng rất đỗi quen thuộc ấy, theo thời gian, lại trở thành một phần của nỗi nhớ, của tình yêu và sự gắn bó sâu sắc với thành phố.

Ở “Mơ về nơi bắt đầu”, Hà Nội còn là hình ảnh của những con người rất đậm chất Hà Nội: một thiếu nữ áo dài ngồi ghế mây, cô gái mải giấc trưa trên võng, những dáng áo len, áo dạ trong một không gian chợ hoa Tết, hay những “cậu, mợ” áo dài và comple mũ phớt đi lễ đền Quán Thánh bên những bà áo nâu sồng đội thúng hoa…

Tác phẩm “Mơ về nơi bắt đầu” của họa sĩ Đỗ Doãn Châu.

Tên gọi “Mơ về nơi bắt đầu” của triển lãm được lấy từ một tác phẩm của họa sĩ Đỗ Doãn Châu, gợi nhắc về một nơi chốn không chỉ thuộc về địa lý, mà còn là điểm khởi nguồn của cảm xúc, trải nghiệm và tình yêu nghệ thuật. Với ba nghệ sĩ, Hà Nội chính là một nơi như thế, một thành phố dù đổi thay từng ngày vẫn luôn hiện diện như một miền ký ức để trở về.

Thông qua triển lãm, ba họa sĩ Bùi Tuấn Thanh, Đỗ Doãn Châu và Doãn Hoàng Lâm cùng chia sẻ với công chúng những góc nhìn riêng về Hà Nội, từ những điều quen thuộc trong đời sống đến những dấu ấn thời gian đang dần biến đổi.

Tác phẩm "Phố vào thu" của họa sĩ Đỗ Doãn Châu.

Ba họa sĩ với ba hành trình sáng tác khác nhau cùng gặp nhau ở một điểm chung: Hà Nội. Mỗi tác phẩm là một cách nhìn, một cách nhớ và một cách lưu giữ thành phố bằng hội họa; đồng thời phản ánh mối liên hệ giữa ký ức cá nhân với ký ức đô thị.

“Mơ về nơi bắt đầu” vì thế không đơn thuần là một cuộc trở về với quá khứ. Triển lãm mở ra một cuộc đối thoại giữa ký ức và hiện tại, giữa những dấu vết xưa với một Hà Nội đang không ngừng chuyển mình. Trong dòng chảy ấy, những lớp văn hóa, nếp sống và vẻ đẹp riêng của thành phố vẫn âm thầm được lưu giữ qua cảm nhận và ngôn ngữ hội họa của mỗi nghệ sĩ.