Kết hợp công nghệ số, AI để biến tài nguyên văn hoá thành tài sản giá trị
Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên văn hóa phong phú được bồi đắp qua hàng nghìn năm lịch sử – từ di sản, nghệ thuật, âm nhạc, ẩm thực đến kiến trúc, tri thức bản địa và câu chuyện địa phương. Trong kỷ nguyên số, bài toán trọng tâm không dừng lại ở việc bảo tồn nguồn lực sẵn có, mà là sáng tạo trên nền tảng di sản, xác lập và quản trị quyền sở hữu trí tuệ để tạo ra giá trị kinh tế bền vững.
Ngày 8/10 tại Trung tâm Triển lãm Quốc gia Việt Nam (VEC), Hà Nội đã diễn ra diễn đàn “Công nghệ số và AI trong kiến tạo nền kinh tế sáng tạo - Từ tài nguyên văn hóa đến năng lực cạnh tranh quốc gia”. Sự kiện nằm trong khuôn khổ chuỗi chương trình Vietnam NEXT & Smart City Asia 2026 do Viện Sáng tạo và chuyển đổi số kết hợp cùng Cục Chuyển đổi số Quốc gia tổ chức.
Phát biểu tại sự kiện, PGS.TS Hoàng Hữu Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số Quốc gia khẳng định: Năm 2026 là thời điểm bản lề. Nghị quyết 57-NQ/TW đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu. Luật Chuyển đổi số đã được ban hành.Chiến lược chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2026–2030 và Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo đã được phê duyệt.
Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số Quốc gia Hoàng Hữu Hạnh phát biểu khai mạc sự kiện.
Với vai trò cơ quan quản lý nhà nước về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, nhiệm vụ trọng tâm của Bộ Khoa học và Công nghệ lúc này là đưa các chủ trương đó thành giá trị cụ thể cho người dân và doanh nghiệp: từ thể chế, hạ tầng, dữ liệu, nhân lực đến hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Smart City Asia – SCA 2026 là nơi để kết nối và nhân rộng những giá trị ấy.
Cùng với không gian trình diễn công nghệ, tại SCA còn có một hệ thống các diễn đàn tương lai Quốc gia Số (Vietnam Next), kết nối từ bài toán công nghệ, đô thị, văn hóa đến những vấn đề ở tầm quốc gia. Mở đầu chuỗi các hoạt động của sự kiện là Diễn đàn “Công nghệ số và AI trong kiến tạo nền kinh tế sáng tạo – Từ tài nguyên văn hóa đến năng lực cạnh tranh quốc gia”.
Viện trưởng Viện Sáng tạo và chuyển đổi số Nguyễn Thị Bích Lan đề dẫn diễn đàn.
Phát biểu đề dẫn diễn đàn, TS Nguyễn Thị Bích Lan, Viện trưởng Viện Sáng tạo và chuyển đổi số nhận định: Việt Nam có một nguồn tài nguyên rất lớn – đó là văn hóa, di sản, tri thức bản địa và sức sáng tạo của con người Việt Nam. Công nghệ số và AI đang tạo ra những phương thức hoàn toàn mới để chúng ta nhận diện, bảo tồn, sáng tạo, sở hữu và đưa những giá trị đó ra thị trường.
Theo TS Nguyễn Thị Bích Lan, diễn đàn không chỉ dừng ở câu chuyện “AI có thể làm được gì cho văn hóa” mà còn kỳ vọng mở ra sự kết nối giữa cơ quan quản lý – nhà công nghệ – doanh nghiệp – các nhà sáng tạo – chuyên gia văn hóa – chủ sở hữu IP và nhà đầu tư, để cùng hình thành những mô hình mới, những sản phẩm mới và những thị trường mới từ chính các giá trị Việt Nam.
Sự kiện thu hút nhiều chuyên gia, nhà quản lý, doanh nghiệp.
Trao đổi tại diễn đàn, nhiều chuyên gia cho rằng, nếu IP công nghệ thường tạo lợi thế từ giải pháp kỹ thuật và khả năng ứng dụng, IP văn hóa có thể tạo giá trị từ bản sắc, giá trị con người của một quốc gia, câu chuyện sáng tạo và khả năng tạo kết nối cảm xúc với công chúng.
Giám đốc IPCOM VIETNAM Trần Thị Tám nhận định, khi được xây dựng bài bản, một giá trị văn hóa không chỉ tồn tại trong không gian bảo tồn mà còn có khả năng tạo ra những trải nghiệm mới, tiếp cận những nhóm công chúng mới và tham gia vào chuỗi giá trị của nền kinh tế sáng tạo. Tuy nhiên, quá trình xây dựng cần quan tâm về chiến lược sở hữu trí tuệ. Việc phát triển IP văn hóa cần được tính toán ngay từ đầu, đồng thời bảo đảm sự cân bằng giữa đổi mới sáng tạo với việc tôn trọng quyền lợi của cộng đồng đang gìn giữ di sản.
Đồng quan điểm trên, nhiều chuyên gia cho rằng để IP văn hóa sáng tạo thực sự trở thành tài sản, các dự án cần quan tâm đến chiến lược sở hữu trí tuệ ngay từ đầu: xác định chủ thể quyền, bảo hộ các yếu tố sáng tạo, quyền khai thác, cơ chế hợp tác và phân chia lợi ích. Trong bối cảnh AI và các nền tảng số đang mở rộng mạnh mẽ khả năng sáng tạo, phân phối và tiếp cận thị trường, năng lực quản trị IP càng trở thành một mắt xích quan trọng của kinh tế sáng tạo Việt Nam.
Các chuyên gia, nhà quản lý trao đổi tại diễn đàn.
Trong khuôn khổ diễn đàn, Ban tổ chức đã phát động Giải thưởng Văn hóa Sáng tạo - Việt Nam Rồng Xanh Awards 2026, với thông điệp “Sáng tạo trải nghiệm Việt – Sống nhịp thế giới”. Theo bà Nguyễn Thị Hoàng Lan, Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số Văn hóa, Thể thao và Du lịch, thành viên Ban Tổ chức, Giải thưởng bao quát toàn bộ hành trình: Từ bảo tồn di sản, phát triển trải nghiệm điểm đến, sáng tạo sản phẩm và nội dung văn hóa đến ứng dụng công nghệ, giáo dục thế hệ trẻ và những đóng góp có sức ảnh hưởng rộng. Các hạng mục này đã kết nối trọn vẹn những mắt xích, đưa nguồn lực văn hóa trở thành sản phẩm và giá trị cụ thể trong đời sống.
Phát động Giải thưởng Văn hóa Sáng tạo - Việt Nam Rồng Xanh Awards 2026.
Bà Nguyễn Thanh Giang, Giám đốc điều hành Mạng lưới Rồng Xanh Fellowship, thành viên Ban Tổ chức cho biết, Giải thưởng Văn hóa Sáng tạo - Việt Nam Rồng Xanh Awards 2026 nhằm tìm kiếm, tôn vinh và kết nối các sáng kiến, sản phẩm, IP văn hóa đang làm mới di sản bằng tư duy đương đại và công nghệ; bao phủ đa dạng lĩnh vực: từ nghệ thuật, âm nhạc, thiết kế, du lịch, giáo dục STEAM đến các mô hình ứng dụng công nghệ để số hóa văn hóa.
Tiêu chí đánh giá tập trung vào 4 trụ cột: Sáng tạo – Công nghệ – Trải nghiệm – Tạo tác động; mở rộng cho mọi quy mô, từ các dự án lớn đã khẳng định thương hiệu đến những sáng kiến mới bắt đầu, giàu tiềm năng.
Quy trình xét giải gồm 2 vòng (sơ khảo và chung khảo) với sự tham gia của Hội đồng cố vấn và giám khảo quy tụ các lãnh đạo, chuyên gia uy tín trong nước và quốc tế, bảo đảm tính độc lập, chuyên môn và minh bạch.
Mục tiêu dài hạn của Việt Nam Rồng Xanh Awards 2026 không dừng lại ở việc trao giải mà hướng tới xây dựng nền tảng kết nối bền vững giữa các nhà sáng tạo với doanh nghiệp, công nghệ và thị trường, góp phần phát triển ngành công nghiệp văn hóa và sức mạnh mềm Việt Nam.
