Kết hợp tăng cả 'tiền kiểm' và 'hậu kiểm' để ngăn hàng giả

Ảnh minh họa.

Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP quy định về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm; Nghị định số 46/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật An toàn thực phẩm. Cả 2 Nghị quyết và Nghị định này đều có hiệu lực từ ngày 26/1/2026.

KIỂM SOÁT TOÀN DIỆN TIÊU CHUẨN AN TOÀN VÀ CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM

Thông tin về những điểm mới, Bộ Y tế cho biết bên cạnh cải cách thủ tục hành chính, Nghị quyết, Nghị định mới được xây dựng theo hướng tăng cường quản lý, bảo đảm kiểm soát toàn diện, cả về tiêu chuẩn an toàn và tiêu chuẩn chất lượng.

Quy định này nhằm giải quyết những vụ việc vi phạm an toàn thực phẩm nghiêm trọng, nhất là tình trạng nhiều doanh nghiệp đã lợi dụng những bất cập trong Nghị định 15/2018/NĐ-CP để sản xuất, kinh doanh các thực phẩm giả, sữa giả, thực hiện các các hành vi quảng cáo vượt quá bản chất, công dụng của sản phẩm.

Theo đó, Nghị quyết và Nghị định mới hiện đã bổ sung thêm các nội dung siết chặt quản lý từ khâu sản xuất đến khi sản phẩm được lưu thông trên thị trường, kết hợp tăng cường cả “tiền kiểm” và “hậu kiểm”.

Cụ thể, như khâusản xuất, đã nâng cao điều kiện của các cơ sở sản xuất thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt, thực phẩm bổ sung, sản phẩm dinh dưỡng dùng cho trẻ đến 36 tháng tuổi.

Quy định bắt buộc áp dụng Giấy chứng nhận Hệ thống phân tích mối nguy và điểm kiểm soát tới hạn, hoặc Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm ISO 22000, hoặc Tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế (IFS), hoặc Tiêu chuẩn toàn cầu về an toàn thực phẩm (BRC), hoặc Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đạt yêu cầu Thực hành sản xuất tốt (GMP)… trong hoạt động sản xuất, kinh doanh đối với các cơ sở sản xuất thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt, thực phẩm bổ sung, sản phẩm dinh dưỡng dùng cho trẻ đến 36 tháng tuổi.

Duy trì yêu cầu các cơ sở sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe phải có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đạt yêu cầu Thực hành sản xuất tốt (GMP) thực phẩm bảo vệ sức khỏe.

Để tránh trường hợp các công ty thương mại lợi dụng, khi không có mối quan hệ ràng buộc rõ ràng với nhà sản xuất để đứng tên công bố đăng ký sản phẩm, tự công bố, công bố tiêu chuẩn hợp quy, chỉ sản xuất một lô hàng, sau đó ngừng hoạt động kinh doanh mà vẫn tiến hành quảng cáo, phóng đại bản chất, công dụng sản phẩm khi đưa các lô sản phẩm khác ra ngoài thị trường, Nghị quyết quy định cơ sở sản xuất phải đứng tên công bố sản phẩm, công bố tiêu chuẩn chất lượng áp dụng, công bố hợp quy.

Theo đó, tổ chức, cá nhân được quyền sản xuất kinh doanh sản phẩm và chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính pháp lý của hồ sơ và chất lượng, an toàn của sản phẩm công bố.

TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ VIỆC CÔNG BỐ TIÊU CHUẨN ÁP DỤNG

Về khâu kiểm soát trước khi đưa sản phẩm ra lưu thông trên thị trường, Bộ Y tế đã tăng cường quản lý việc công bố tiêu chuẩn áp dụng (trước đây là tự công bố).

Theo đó, cá nhân phải công bố tiêu chuẩn áp dụng đối với: Thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm, bao bì, dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm; vi chất dinh dưỡng; thực phẩm bổ sung chỉ chứa vitamin, khoáng chất và không công bố khuyến cáo về sức khỏe. Phiếu kết quả kiểm nghiệm sản phẩm phải bao gồm cả chỉ tiêu an toàn và chỉ tiêu chất lượng.

Đoàn kiểm tra liên ngành Trung ương do Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) chủ trì, kiểm tra công tác bảo đảm an toàn thực phẩm trong dịp Tết Bính Ngọ tại tỉnh Lào Cai. Ảnh: VFA.

Đặc biệt, để ngăn ngừa các vụ việc về thực phẩm giả gần đây, nhất là nhóm thực phẩm chức năng, Nghị quyết bổ sung các thành phần hồ sơ đối với nhóm sản phẩm phải đăng ký bản công bố, theo hướng quy định hồ sơ đăng ký chặt hơn nhằm kiểm soát thành phần, tiêu chuẩn an toàn và chất lượng sản phẩm, quy trình sản xuất, vật liệu bao bì tiếp xúc trực tiếp sản phẩm, tính năng, công dụng sản phẩm từ khi nghiên cứu, phát triển sản phẩm, đến khi sản phẩm đăng ký trước khi sản phẩm được lưu thông trên thị trường.

Đối với thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm, bao bì, dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm có quy chuẩn kỹ thuật cho toàn bộ sản phẩm sẽ tiến hành đăng ký bản công bố hợp quy.

Về hậu kiểm, nhằm tăng cường việc giám sát, đảm bảo các sản phẩm lưu thông trên thị trường được chất lượng và an toàn, Nghị định mới bổ sung quy định về kiểm tra theo kế hoạch và kiểm tra đột xuất.

Tăng cường vai trò của các Bộ: Y tế, Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trong việc hậu kiểm: Hằng năm xây dựng và triển khai kế hoạch kiểm tra định kỳ; kiểm tra đột xuất khi có yêu cầu đối với lĩnh vực được phân công quản lý của các bộ.

Cùng với đó, tăng cường vai trò của các cơ sở kiểm nghiệm phục vụ nhà nước trong việc chủ động lấy mẫu giám sát thị trường. Trong thời gian 30 ngày kể từ ngày cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm; cơ quan tiếp nhận hồ sơ có trách nhiệm cung cấp phương pháp kiểm nghiệm các chỉ tiêu an toàn, và chỉ tiêu chất lượng sản phẩm của cơ sở sản xuất, cho các cơ sở kiểm nghiệm được chỉ định phục vụ quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm để triển khai lấy mẫu giám sát chất lượng trên thị trường.

Phúc Minh