Khắc phục 'thẻ vàng' IUU: Tập trung giải quyết triệt để các khuyến nghị của EC

Lực lượng chấp pháp trên biển của Thành phố Hồ Chí Minh trao cờ tổ quốc và tuyên truyền IUU cho ngư dân đang đánh bắt trên biển. (Ảnh: Hoàng Nhị/TTXVN)

Ngày 29/4, tại phường Bà Rịa, ông Bùi Minh Thạnh, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã chủ trì cuộc họp với Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh cùng các sở, ngành liên quan về tình hình và đề xuất phương hướng, nhiệm vụ cụ thể trong phòng chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp, ông Bùi Minh Thạnh nhấn mạnh, dù thành phố đã đạt nhiều kết quả tích cực trong chống khai thác IUU, song những hạn chế vẫn còn hiện hữu, đòi hỏi các cấp, các ngành phải hành động quyết liệt và đồng bộ hơn nữa. Mục tiêu quan trọng hiện nay là tập trung khắc phục triệt để các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC), đặc biệt là các khuyến nghị của EC trong đợt thanh tra lần thứ 5 vừa qua, hướng tới mục tiêu gỡ “thẻ vàng” IUU trong thời gian sớm nhất.

Để đạt mục tiêu này, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố yêu cầu các đơn vị nghiêm túc triển khai các nhiệm vụ theo chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường; trong đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao vai trò nòng cốt, khẩn trương hoàn thiện các chính sách hỗ trợ phát triển thủy sản bền vững, bao gồm chuyển đổi nghề, giải bản tàu cá không còn nhu cầu hoạt động, hỗ trợ lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) và triển khai nhật ký khai thác điện tử, bảo đảm hoàn thành trong quý 2/2026.

Liên quan đến các tồn tại cụ thể, ông Bùi Minh Thạnh chỉ đạo rà soát và xử lý dứt điểm tình trạng tàu cá đã xóa đăng ký nhưng vẫn tồn tại trên thực tế. Đồng thời, thành phố sẽ xem xét phục hồi đăng ký đối với các tàu đủ điều kiện, song song với việc siết chặt quản lý, kiên quyết không cho các tàu không đủ điều kiện tham gia khai thác.

Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố cũng thông tin, thành phố sẽ đẩy nhanh triển khai hệ thống eCDT, nghiên cứu điều kiện mở cảng cá tại khu vực Cần Giờ và kiến nghị cấp tài khoản cho các trạm biên phòng nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát tàu cá xuất, nhập bến.

Cùng với đó, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố yêu cầu tăng cường phối hợp liên tỉnh, đặc biệt với các địa phương như Lâm Đồng, Đà Nẵng, Quảng Trị, Ninh Bình, nhằm kiểm soát chặt chẽ hoạt động tàu cá và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, nhất là vi phạm liên quan đến thiết bị giám sát hành trình.

Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Bùi Minh Thạnh phát biểu tại cuộc họp. (Ảnh: Hoàng Nhị/TTXVN)

Báo cáo tại cuộc họp, Phạm Thị Na, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố cho biết, đến cuối tháng 4/2026, toàn thành phố có 4.445 tàu cá; trong đó, 100% đã được cấp số đăng ký và cập nhật vào hệ thống dữ liệu quốc gia Vnfishbase. Đây là bước tiến quan trọng trong việc minh bạch hóa và quản lý đội tàu theo yêu cầu chống khai thác IUU.

Tuy nhiên, hiện vẫn còn 398 tàu chưa đủ điều kiện hoạt động khai thác, bao gồm các trường hợp hết hạn đăng kiểm, chưa lắp thiết bị VMS hoặc không đảm bảo điều kiện an toàn thực phẩm. Các tàu này đã được lập danh sách và giám sát chặt chẽ nhằm ngăn chặn việc ra khơi trái phép.

Trong công tác kiểm soát, hệ thống giám sát hành trình tàu cá được vận hành 24/7, kết hợp với hệ thống eCDT tại cảng cá và đồn biên phòng. Nhờ đó, từ đầu năm 2026 đến nay, thành phố chưa ghi nhận trường hợp tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài bị bắt giữ - một tín hiệu tích cực trong nỗ lực kiểm soát IUU.

Về truy xuất nguồn gốc, từ ngày 1/1/2024 đến nay, thành phố đã cấp hàng trăm giấy xác nhận và chứng nhận cho sản lượng thủy sản lên đến hàng chục nghìn tấn. Song song đó, kế hoạch triển khai nhật ký khai thác điện tử đang được đẩy nhanh với lộ trình cụ thể theo từng nhóm tàu, dự kiến hoàn thành toàn diện vào năm 2027.

Dù đạt nhiều kết quả, tuy nhiên bà Phạm Thị Na cũng chỉ ra không ít khó khăn. Đáng chú ý là tình trạng tàu cá đã xóa đăng ký nhưng vẫn tồn tại do việc mua bán không hoàn tất thủ tục sang tên, hoặc không xác định được chủ tàu. Ngoài ra, việc triển khai hệ thống eCDT tại khu vực Cần Giờ, Thạnh An và An Thới Đông còn gặp vướng mắc do chưa có cảng cá, khiến việc kiểm soát tàu cá chưa thực sự đồng bộ.

Một hạn chế khác là tồn đọng một số trường hợp tàu cá mất kết nối thiết bị VMS chưa được xử lý dứt điểm, trong đó có nhiều tàu đang hoạt động ở các tỉnh khác, gây khó khăn cho công tác phối hợp liên địa phương.

Trước những thách thức này, bà Phạm Thị Na cho biết, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã xác định nhiều nhóm giải pháp trọng tâm. Trong đó, ưu tiên đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của ngư dân và doanh nghiệp về khai thác bền vững; đồng thời triển khai các chính sách hỗ trợ thiết thực như chuyển đổi nghề, hỗ trợ lắp đặt thiết bị giám sát hành trình và chi phí sử dụng nhật ký khai thác điện tử.

Bên cạnh đó, thành phố sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống nhật ký điện tử nhằm tăng tính minh bạch trong khai thác, truy xuất nguồn gốc thủy sản. Công tác rà soát, phục hồi đăng ký tàu đủ điều kiện cũng sẽ được thực hiện chặt chẽ, song song với việc nghiên cứu mở thêm cảng cá nếu đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Các đại biểu tại cuộc họp cũng đề xuất nhiều giải pháp thiết thực như tăng cường tuyên truyền đúng đối tượng, duy trì hệ thống giám sát tàu cá hiện đại, phát hiện sớm vi phạm để kịp thời ngăn chặn. Đồng thời, cần đẩy mạnh phối hợp giữa lực lượng trên bờ và ngoài biển nhằm vừa tuyên truyền, vừa răn đe hiệu quả đối với ngư dân./.