Khai hoang đất hơn 35 năm, người dân kiện vì chỉ được hỗ trợ khi thu hồi

Thu hồi gần 800m2 đất, huyện chỉ hỗ trợ thay vì bồi thường

Theo trình bày của ông T. (ngụ tỉnh Đắk Lắk), gia đình ông sinh sống tại Đắk Lắk từ năm 1982 theo diện kinh tế mới. Năm 1989, ông khai hoang đất để trồng trọt, sản xuất nông nghiệp. Thửa đất hiện được xác định có diện tích 2.228,2m2.

Ông T. cho biết gia đình trực tiếp sản xuất nông nghiệp và sử dụng đất để tạo thu nhập từ năm 1989 đến nay. Trong quá trình sử dụng, không có cơ quan, đơn vị nào lập biên bản ngăn chặn hoặc xử lý.

Đến tháng 11/2023, UBND huyện E. ban hành Quyết định số 455/QĐ-UBND về việc thu hồi đất để xây dựng đường nội bộ trụ sở cơ quan nhà nước, trong đó thu hồi 787,9m2 đất của gia đình ông T.

Tiếp đó, UBND huyện E. ban hành Quyết định số 454/QĐ-UBND về việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, trong đó chỉ hỗ trợ cho gia đình ông T. đối với 787,9m2 đất bị thu hồi.

Một hộ dân khởi kiện vì chỉ được hỗ trợ thay vì bồi thường khi Nhà nước thu hồi gần 800m2 đất khai hoang đã sử dụng ổn định hơn 30 năm. Ảnh minh họa: Nguyễn Huế 

Không đồng tình với việc chỉ được hỗ trợ mà không được bồi thường về đất, ông T. khởi kiện, yêu cầu hủy một phần Quyết định số 454/QĐ-UBND và buộc UBND huyện E. ban hành lại phương án, trong đó xác định diện tích đất bị thu hồi đủ điều kiện được bồi thường.

Ở chiều ngược lại, UBND huyện E. cho rằng việc áp dụng chính sách hỗ trợ là có căn cứ. Theo kết quả xác nhận nguồn gốc đất của UBND xã E., diện tích này có nguồn gốc thuộc Nông trường 714, sau đó được chuyển giao cho địa phương quản lý.

UBND huyện E. viện dẫn các quy định pháp luật về đất đai và chính sách bồi thường, hỗ trợ của tỉnh Đắk Lắk, cho rằng diện tích đất này không đủ điều kiện được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và không đủ điều kiện được bồi thường khi Nhà nước thu hồi.

Tuy nhiên, do gia đình ông T. trực tiếp sản xuất nông nghiệp và sử dụng đất ổn định từ năm 1989, diện tích đất này được hỗ trợ bằng 100% giá đất theo bảng giá đất do UBND tỉnh quy định, thay vì được bồi thường về đất.

Đất khai hoang từ năm 1989 đủ điều kiện bồi thường

Xét xử sơ thẩm vào tháng 7/2024, TAND tỉnh Đắk Lắk chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông T., tuyên hủy một phần Quyết định số 454/QĐ-UBND, đồng thời buộc UBND huyện E. ban hành lại phương án bồi thường, hỗ trợ, trong đó có nội dung bồi thường về đất cho gia đình ông T. theo quy định.

Không đồng ý với phán quyết trên, UBND huyện E. kháng cáo. Tại phiên phúc thẩm, TAND cấp cao tại Đà Nẵng nhận định diện tích 787,9m2 đất bị thu hồi thuộc thửa đất gia đình ông T. khai hoang, sử dụng ổn định từ năm 1989.

Biên bản xác minh nguồn gốc đất năm 2022 có xác nhận của nguyên Giám đốc Nông trường 714 và các cán bộ từng công tác tại đơn vị, thể hiện ông T. đã phát dọn, khai hoang khu đất với sự cho phép của Giám đốc Nông trường.

Đáng chú ý, tại biên bản làm việc năm 2010, UBND xã E. cũng xác nhận phần đất gia đình ông T. khai phá từ năm 1989, đang được sử dụng để trồng cây lâu năm.

Trong khi đó, UBND huyện E. không cung cấp được tài liệu chứng minh cơ quan có thẩm quyền đã quản lý diện tích đất này trước năm 1993 hoặc có văn bản phản đối, xử lý việc ông T. sử dụng đất. Vì vậy, việc xác định đất có nguồn gốc lấn chiếm Nông trường 714 là không phù hợp với diễn biến khách quan và chứng cứ của vụ án.

Hội đồng xét xử nhận định gia đình ông T. sử dụng đất liên tục, ổn định, không tranh chấp, không bị cơ quan có thẩm quyền phản đối hoặc xử lý vi phạm. Đối chiếu khoản 1 Điều 20 Nghị định 43/2014/NĐ-CP, diện tích đất đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, từ đó đủ điều kiện được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Việc UBND huyện chỉ áp dụng chính sách hỗ trợ mà không bồi thường về đất là không phù hợp với quy định pháp luật.

TAND cấp cao tại Đà Nẵng xác định bản án sơ thẩm về việc hủy một phần Quyết định số 454/QĐ-UBND và buộc UBND huyện E. ban hành lại phương án bồi thường, trong đó có nội dung bồi thường về đất cho gia đình ông T., là có căn cứ.

Từ đó, Tòa phúc thẩm bác kháng cáo của UBND huyện E., tỉnh Đắk Lắk, giữ nguyên bản án sơ thẩm.

(Tham khảo Bản án số 117/2025/HC-PT ngày 11/2/2025 của TAND cấp cao tại Đà Nẵng)