Khai mạc kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế lần thứ XIX tại Hà Nội

Kỳ thi mang ý nghĩa vượt ra ngoài một cuộc tranh tài

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu; Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Minh Sơn; Giáo sư Aniket Sule, Chủ tịch IOAA; cùng đại diện lãnh đạo các đơn vị liên quan dự Lễ khai mạc.

Về phía TP Hà Nội có Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng.

Phát biểu tại Lễ khai mạc, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh, trong một thế giới nhiều biến động, khoa học chính là ngôn ngữ chung có sức mạnh đưa con người đến gần nhau hơn bằng tri thức, sự thật và tinh thần hợp tác.

Do đó, Kỳ thi mang ý nghĩa vượt ra ngoài một cuộc tranh tài. Đó không chỉ là một kỳ thi dành cho những học sinh xuất sắc, mà còn là một diễn đàn khoa học trẻ, nơi các em học sinh được chia sẻ tri thức, khơi mở tài năng và hình thành những trải nghiệm mới.

Phó Thủ tướng nhắc lại, ngày 10/9/2026 vừa qua, tại Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ tổ chức tại Thủ đô Paris, Cộng hòa Pháp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nêu rõ thông điệp của Việt Nam đối với cộng đồng quốc tế. Đó là chúng ta cần giữ gìn không gian vũ trụ vì mục đích hòa bình; đặt con người và phát triển bền vững trên Trái đất ở vị trí trung tâm; bảo đảm bình đẳng giữa các quốc gia trong tham gia và thụ hưởng thành quả nghiên cứu, công nghệ.

“Kỳ thi hôm nay chính là giải pháp góp phần vun đắp nền móng cho tầm nhìn đó. Bởi mọi chương trình vũ trụ, mọi sáng kiến hợp tác đều bắt đầu từ con người - từ những bạn trẻ biết say mê đặt câu hỏi trước bầu trời. Đầu tư cho các em hôm nay chính là đầu tư cho tương lai chung của nhân loại”, Phó Thủ tướng nói.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu khẳng định, Đảng và Nhà nước Việt Nam nhất quán xác định giáo dục và đào tạo, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là quốc sách hàng đầu, là lựa chọn chiến lược cho tương lai đất nước.

Theo đó, nhiệm vụ phát hiện, bồi dưỡng và tạo môi trường phát triển cho tài năng trẻ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Việc Việt Nam đăng cai Kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế năm 2026 là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa chủ trương ấy, đồng thời mở thêm cơ hội để thế hệ trẻ Việt Nam kết nối, hội nhập với cộng đồng giáo dục, khoa học quốc tế.

Kỳ thi IOAA 2026 tại Hà Nội đánh dấu bước phát triển về quy mô khi quy tụ 66 quốc gia và vùng lãnh thổ gồm 67 đội, với 320 thí sinh chính thức tranh tài.

Cùng với đó, Việt Nam đang từng bước đầu tư phát triển lĩnh vực khoa học vũ trụ, với các vệ tinh quan sát Trái đất và các đài thiên văn tại Hòa Lạc, Khánh Hoà - nơi đội tuyển Việt Nam vừa tập huấn quan sát cho Kỳ thi này.

Cho biết, Việt Nam luôn coi trọng và mong muốn mở rộng hợp tác quốc tế trong giáo dục, đào tạo, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; sẵn sàng đồng hành cùng các quốc gia trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, trong đó có lĩnh vực thiên văn học và khoa học vũ trụ, Phó Thủ tướng cũng bày tỏ mong muốn, bên cạnh những giờ thi đầy thử thách, các nhà khoa học và các em học sinh, thí sinh sẽ có những trải nghiệm đáng nhớ về đất nước, con người Việt Nam và một Thủ đô Hà Nội nghìn năm văn hiến, thân thiện, mến khách.

Hà Nội - trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Cũng tại Lễ khai mạc, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng khẳng định, Hà Nội từ lâu là một trong những trung tâm lớn về giáo dục, đào tạo và nghiên cứu của Việt Nam, nơi tập trung nhiều trường đại học, viện nghiên cứu, đội ngũ trí thức, nhà khoa học và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng phát biểu tại Lễ khai mạc.

Trên nền tảng đó, TP đang đặt khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào vị trí ngày càng quan trọng trong chiến lược phát triển Thủ đô; đồng thời chủ động mở rộng hợp tác với các trung tâm tri thức, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo trong khu vực và trên thế giới.

Là thành viên Mạng lưới các TP sáng tạo và Mạng lưới TP học tập toàn cầu của UNESCO, Hà Nội mong muốn không chỉ tiếp nhận những giá trị tri thức và sáng tạo của thế giới, mà còn đóng góp ngày càng tích cực vào các mạng lưới hợp tác quốc tế về giáo dục, khoa học và đổi mới sáng tạo.

Với nền tảng về giáo dục, nghiên cứu và nguồn nhân lực, cùng quyết tâm đổi mới mạnh mẽ, Hà Nội đang hướng tới trở thành một trung tâm có sức cạnh tranh về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; một điểm kết nối ngày càng quan trọng giữa các nhà khoa học, chuyên gia, cơ sở nghiên cứu và những tài năng trẻ của Việt Nam với khu vực và thế giới.

Theo Lãnh đạo TP Hà Nội, trong tiến trình đó, việc đăng cai IOAA 2026 có ý nghĩa thiết thực đối với Hà Nội.

“Một kỳ thi khoa học quốc tế có sự tham gia của những học sinh tài năng, các nhà khoa học và nhà giáo từ nhiều quốc gia là cơ hội để Thủ đô tiếp cận những ý tưởng mới, thúc đẩy giao lưu học thuật và khơi dậy mạnh mẽ hơn niềm say mê khoa học trong thế hệ trẻ”, ông Vũ Đại Thắng nhấn mạnh.

Với trách nhiệm của TP chủ nhà, Chủ tịch UBND TP Hà Nội cho biết, TP đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Ủy ban IOAA quốc tế, Đại học Phenikaa và các cơ quan, đơn vị liên quan để chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho Kỳ thi.

Trong suốt thời gian diễn ra IOAA 2026, TP sẽ tiếp tục phối hợp và tạo điều kiện thuận lợi để các hoạt động của Kỳ thi được tổ chức an toàn, nghiêm túc, công bằng, chuyên nghiệp và đúng quy chế.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Lễ khai mạc.

Diễn ra từ ngày 25/9 đến ngày 5/10/2026 tại Thủ đô Hà Nội, IOAA 2026 là sự kiện giáo dục - khoa học quốc tế dành cho học sinh trung học phổ thông, góp phần phát hiện, bồi dưỡng tài năng trẻ trong lĩnh vực thiên văn học và vật lý thiên văn; đồng thời mở rộng giao lưu học thuật, trao đổi khoa học và hợp tác quốc tế.

Kỳ thi IOAA 2026 do TP Hà Nội đăng cai tổ chức diễn ra từ ngày 25/9/2026 đến ngày 5/10/2026. Đây là sự kiện giáo dục - khoa học quốc tế dành cho học sinh trung học phổ thông, góp phần phát hiện, bồi dưỡng tài năng trẻ trong lĩnh vực thiên văn học và vật lý thiên văn; đồng thời mở rộng giao lưu học thuật, trao đổi khoa học và hợp tác quốc tế.

Kỳ thi IOAA 2026 tại Hà Nội đánh dấu bước phát triển về quy mô khi quy tụ 66 quốc gia và vùng lãnh thổ gồm 67 đội, trong đó có 65 đội quốc tế và 2 đội Việt Nam, với 320 thí sinh chính thức tranh tài (tăng gần 100 thí sinh). Tổng cộng, IOAA 2026 đón tiếp 490 đại biểu quốc tế, trong đó có 5 thành viên Hội đồng IOAA quốc tế và 485 người tham dự gồm 320 thí sinh, 124 lãnh đội, 37 quan sát viên và 4 khách mời.

So với các năm trước, điểm khác biệt của IOAA 2026 không chỉ nằm ở quy mô mà còn ở việc sử dụng các thiết bị và hạ tầng chuyên môn như kính thiên văn Sky-Watcher BK P15075 EQ3 và Nhà chiếu hình vũ trụ có mái vòm đường kính 16 m, hệ thống máy chiếu Sony GTZ380, phần mềm SkyExplorer; phần mềm chấm thi Olympify.

Việc đăng cai Kỳ thi phù hợp với định hướng phát triển giáo dục, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế. Đây cũng là dịp giới thiệu hình ảnh Hà Nội - TP vì hòa bình, an toàn, thân thiện, giàu bản sắc và mến khách tới bạn bè quốc tế.

Trong phát biểu khai mạc, Chủ tịch Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế Aniket Sule cho rằng, việc tổ chức một sự kiện quốc tế quy mô lớn tại Hà Nội đòi hỏi sự nỗ lực rất lớn của nhiều cơ quan, đơn vị. Chủ tịch IOAA bày tỏ cảm ơn sự chỉ đạo của UBND TP Hà Nội, sự phối hợp của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, Đại học Phenikaa cùng các sở, ban, ngành và lực lượng tham gia tổ chức.