Khai thác điện gió ngoài khơi phải có sự tham gia của nhà nước

Theo Bộ Tư pháp, Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực bổ sung nhiều quy định mới về nhà máy điện hạt nhân mô-đun nhỏ, nguồn điện hỗn hợp, hệ thống lưu trữ điện, chứng chỉ năng lượng tái tạo cùng nhiều khái niệm liên quan đến điện gió ngoài khơi, giá điện và giá dịch vụ điện.

Về chính sách phát triển điện lực, Bộ Công thương đã sửa đổi quy định về độc quyền nhà nước đối với điện hạt nhân; mở rộng cơ chế khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư nhà máy điện hạt nhân mô-đun nhỏ; bổ sung chính sách ưu đãi đối với các loại hình điện tái tạo, điện rác, điện sinh khối, điện khí thiên nhiên hóa lỏng, hydrogen xanh, amoniac xanh, hệ thống lưu trữ điện và các dự án điện lực đặc thù…

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho biết, Bộ Tư pháp đã đề nghị cơ quan soạn thảo là Bộ Công thương tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của dự thảo với hệ thống pháp luật; nghiên cứu bổ sung cơ chế hậu kiểm nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước gắn với cải cách thủ tục hành chính.

Về phía Bộ Công thương, mới đây Thứ trưởng Bộ Công thương Trương Thanh Hoài cho biết, Bộ vừa có giải trình những ý kiến đóng góp của các bộ, ngành, địa phương do Bộ Tư pháp tổng hợp, trong đó có nội dung làm rõ những vướng mắc của dự án đầu tư kinh doanh điện lực không thực hiện lựa chọn nhà đầu tư thông qua đấu giá quyền sử dụng đất; Điện gió ngoài khơi…

Theo Bộ Công thương, dự án đầu tư kinh doanh điện nếu phải đấu giá quyền sử dụng đất, nhà đầu tư sẽ tính toán toàn bộ chi phí sử dụng đất qua đấu giá vào chi phí thực hiện dự án, điều này sẽ làm tăng giá điện của dự án và tăng chi phí mua điện của người dân, doanh nghiệp. Mặt khác, sẽ làm tăng thủ tục trong lựa chọn nhà đầu tư.

Hiện Luật Đất đai không thể hiện rõ các dự án năng lượng (trong đó có dự án điện lực) được lựa chọn nhà đầu tư không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất; không quy định trường hợp không đấu giá quyền sử dụng đất nhưng vẫn tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư theo quy định pháp luật. Thực tế, trong thời gian qua, nhiều địa phương có kiến nghị sửa đổi quy định tại Luật Điện lực để làm rõ, đồng thời kiến nghị bổ sung trích dẫn tại Luật Điện lực đối với một số quy định tại các Nghị quyết của Quốc hội về đất đai.

Tới đây, Bộ Công thương sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong quá trình sửa đổi, bổ sung quy định của Luật Đất đai để bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ giữa pháp luật về điện lực và pháp luật về đất đai.

Về điện gió ngoài khơi, Thứ trưởng Bộ Công thương Trương Thanh Hoài cho biết, đây là lĩnh vực mới, Việt Nam chưa có nhiều kinh nghiệm thực tiễn và thiếu thông tin, dữ liệu điều tra cơ bản. Đến thời điểm hiện tại, Việt Nam chưa có dự án điện gió ngoài khơi nào được triển khai đầu tư trên thực tiễn mà mới chỉ có một số dự án trong Quy hoạch điện lực được giao khu vực biển cho nhà đầu tư để thực hiện các hoạt động khảo sát và một số dự án đã có nhà đầu tư đề xuất chủ trương đầu tư.

Ngày 12/11/2025, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 253/2025/QH15, trong đó bao gồm một số quy định, chính sách nhằm thúc đẩy phát triển các dự án điện gió ngoài khơi. Tuy nhiên, thực tế triển khai các hoạt động như giao khu vực biển để thực hiện khảo sát, chấp thuận chủ trương đầu tư dự án điện gió ngoài khơi đã phát sinh một số khó khăn, vướng mắc như thiếu tính đồng bộ về sử dụng khu vực biển để phát triển điện gió ngoài khơi và các hoạt động dầu khí, hàng hải. Chúng ta thiếu thông tin, cơ sở dữ liệu về khu vực biển có khả năng phát triển điện gió, tiềm ẩn nguy cơ lãng phí nguồn lực khảo sát, chiếm dụng không gian biển cho các mục đích khác. Một bất cập khác, cùng một dự án trong quy hoạch nhưng có thể có nhiều nhà đầu tư cùng đề xuất phát triển tại các khu vực biển khác nhau…

Thứ trưởng Trương Thanh Hoài nhấn mạnh, điện gió là lĩnh vực bao gồm nhiều hoạt động trên biển liên quan trực tiếp đến quốc phòng, an ninh quốc gia nên cần thiết phải có sự tham gia của nhà nước để giám sát, kiểm soát các hoạt động này. Vì vậy, Chính phủ có thẩm quyền giao cho bộ, ngành thực hiện nhiệm vụ liên quan tới phát triển điện gió ngoài khơi. Việc quy định quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ trong một số hoạt động đầu tư, phát triển, vận hành dự án nhằm duy trì sự hiện diện của Nhà nước đối với các dự án điện gió ngoài khơi, kịp thời nắm bắt, xử lý các vấn đề phát sinh liên quan đến quốc phòng, an ninh.