Khai thác hiệu quả nhà văn hóa sau sắp xếp thôn, tổ dân phố

Ưu tiên đầu tư đúng nhu cầu

Phường Đào Viên sau sắp xếp còn 8 tổ dân phố, mỗi tổ có từ 600 đến 1.400 hộ. Trong khi đó, phần lớn nhà văn hóa được xây dựng từ trước, phục vụ các tổ dân phố cũ, có sức chứa tối đa khoảng 250 chỗ ngồi.

Đồng chí Trần Văn Khải, Bí thư Chi bộ tổ dân phố Đào Phú cho biết: “Tổ được hình thành trên cơ sở sáp nhập 4 tổ dân phố cũ, có 1.052 hộ và gần 5.000 nhân khẩu. Nhà văn hóa tại cụm dân cư Thi được lựa chọn làm điểm tổ chức các hoạt động chung, song sức chứa chỉ khoảng 200 chỗ ngồi. Khi tổ chức một số hoạt động tập trung, địa phương phải thuê dựng rạp. Chúng tôi mong muốn nhà văn hóa sớm được cải tạo, mở rộng để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của cộng đồng”.

Nhà văn hóa thôn Khánh Sơn, xã Ngọc Thiện chỉ có sức chứa khoảng 100 chỗ ngồi, trong khi toàn thôn có 450 hộ, với hơn 1.800 nhân khẩu.

Tình trạng tương tự diễn ra tại xã Ngọc Thiện. Sau sắp xếp, số thôn giảm từ 80 xuống còn 25 thôn. Qua khảo sát, cả 25 nhà văn hóa trung tâm của các thôn đều cần cải tạo, nâng cấp mới đáp ứng yêu cầu sinh hoạt cộng đồng. Trên cơ sở đánh giá thực trạng, địa phương đã đề xuất đưa các công trình vào chương trình cải tạo, nâng cấp, đồng thời bổ sung trang thiết bị nhằm nâng cao chất lượng hoạt động.

Không chỉ hạn chế về diện tích, một số công trình còn xuống cấp nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến việc tổ chức các hoạt động tại khu dân cư. Với những trường hợp này, yêu cầu đặt ra trước hết là kiểm tra, đánh giá mức độ an toàn, kịp thời ngăn ngừa rủi ro và lựa chọn phương án xử lý phù hợp. Tại điểm sinh hoạt cộng đồng Vạn Phúc, thuộc tổ dân phố Đặng Xá, phường Kinh Bắc, công trình trước đây là nhà văn hóa tổ dân phố Vạn Phúc cũ đã bị sụt lún nghiêm trọng, không thể tiếp tục sử dụng.

Đồng chí Đặng Thanh Phong, Tổ trưởng tổ dân phố Đặng Xá thông tin: Cụm dân cư Vạn Phúc có 330 hộ với 1.380 nhân khẩu. Việc thiếu địa điểm sinh hoạt gây khó khăn cho tổ chức các hoạt động cộng đồng. Qua kiểm tra thực tế, lãnh đạo phường Kinh Bắc đã xem xét phương án hạ giải công trình, đồng thời giao các cơ quan chuyên môn nghiên cứu xây dựng điểm sinh hoạt mới phục vụ Nhân dân địa phương.

Từ thực tế trên cho thấy, nhu cầu đầu tư nhà văn hóa sau sắp xếp không giống nhau giữa các địa bàn. Có nơi cần mở rộng không gian sinh hoạt do dân số tăng; có nơi phải sửa chữa, bổ sung trang thiết bị, nhưng cũng có nơi cần xử lý công trình mất an toàn và xây dựng địa điểm thay thế. Vì vậy, việc phân loại hiện trạng, xác định mức độ cấp thiết và sắp xếp thứ tự ưu tiên là cơ sở quan trọng để sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư.

Phát huy công năng, tránh lãng phí

Bên cạnh yêu cầu nâng cấp những công trình không còn đáp ứng nhu cầu, việc quản lý, khai thác các nhà văn hóa vẫn sử dụng tốt cũng cần được quan tâm. Sau sắp xếp, nhiều địa phương còn số lượng nhà văn hóa tương đối lớn do được hình thành từ các đơn vị dân cư trước đây. Nếu có phương án sử dụng phù hợp, những công trình này vẫn có thể tiếp tục phục vụ người dân, hạn chế tình trạng bỏ trống hoặc xuống cấp do thiếu người quản lý.

Để thực hiện hiệu quả, các địa phương cần xây dựng phương án sử dụng cụ thể đối với từng công trình, gắn với phân công trách nhiệm quản lý, bảo dưỡng định kỳ và kiểm soát tài sản. Việc rà soát không chỉ dừng ở thống kê số lượng nhà văn hóa mà cần đánh giá đầy đủ diện tích, chất lượng công trình, trang thiết bị, khả năng khai thác và nhu cầu thực tế của từng khu dân cư. Trên cơ sở đó, xác định rõ công trình cần tiếp tục sử dụng, cần sửa chữa, nâng cấp hoặc phải xử lý do không bảo đảm an toàn.

Theo định hướng của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, những nhà văn hóa không được lựa chọn làm điểm tổ chức hoạt động chung sẽ tiếp tục được bố trí làm điểm sinh hoạt tại các cụm dân cư cũ, phù hợp với điều kiện thực tế. Cách làm này vừa tận dụng cơ sở vật chất đã đầu tư, vừa duy trì không gian sinh hoạt gần gũi, thuận tiện cho người dân, nhất là tại những khu vực có địa bàn rộng hoặc dân cư phân bố không tập trung.

Để thực hiện hiệu quả, các địa phương cần xây dựng phương án sử dụng cụ thể đối với từng công trình, gắn với phân công trách nhiệm quản lý, bảo dưỡng định kỳ và kiểm soát tài sản. Việc rà soát không chỉ dừng ở thống kê số lượng nhà văn hóa mà cần đánh giá đầy đủ diện tích, chất lượng công trình, trang thiết bị, khả năng khai thác và nhu cầu thực tế của từng khu dân cư. Trên cơ sở đó, xác định rõ công trình cần tiếp tục sử dụng, cần sửa chữa, nâng cấp hoặc phải xử lý do không bảo đảm an toàn.

Đồng chí Phùng Văn Huân, Phó Chủ tịch UBND phường Đào Viên cho hay, phường đã rà soát toàn bộ hệ thống nhà văn hóa, đánh giá hiện trạng đất đai, diện tích, chất lượng công trình, trang thiết bị, mức độ khai thác và nhu cầu sử dụng. Địa phương xác định việc tận dụng tối đa cơ sở vật chất hiện có. Đối với những công trình có diện tích nhỏ, phường nghiên cứu phương án mở rộng, nâng cấp khi đủ điều kiện, bảo đảm sức chứa tương ứng với quy mô dân cư và nhu cầu tổ chức hoạt động chung.

Phường cũng chú trọng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động; duy trì câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ, thể thao và tổ chức các hoạt động sinh hoạt cộng đồng. Đây là giải pháp cần thiết để các công trình thực sự trở thành nơi gặp gỡ, giao lưu, góp phần nâng cao đời sống tinh thần của người dân, thay vì chỉ được sử dụng trong những dịp hội họp hoặc sự kiện tập trung.