Khai thác nguồn năng lượng từ mái nhà

Cán bộ Công ty Điện lực Sơn La kiểm tra hệ thống điện mặt trời mái nhà của khách hàng địa bàn phường Tô Hiệu.

Tính đến 31/8, trên địa bàn tỉnh Sơn La có 1.152 tổ chức, cá nhân đã đầu tư, lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất hơn 69,2 MWp có tổng công suất pin lưu trữ 7,03 MW. Hiệu quả thực tế cho thấy, khi đầu tư lắp đặt điện mặt trời mái nhà đã giảm phần lớn chi phí tiền điện tiêu thụ hàng tháng. Hơn nữa, chủ động được nguồn điện tại chỗ, đặc biệt hiệu quả đối với địa bàn vùng sâu, vùng xa khi hệ thống điện lưới chưa vươn đến, hoặc cơ sở sản xuất, kinh doanh dịch vụ du lịch trên lòng hồ thủy điện Sơn La.

Nhận thấy hiệu quả điện mặt trời mái nhà, tháng 9 năm 2025, Quỹ Tín dụng nhân dân thị trấn Nông trường Mộc Châu, phường Thảo Nguyên đã đầu tư lắp đặt hệ thống điện mặt trời công suất 50 kW, với chi phí đầu tư trên 13 triệu đồng/kW. Ông Đặng Thế Anh, Chủ tịch HĐQT Quỹ, chia sẻ: Trước đây, tiền điện khoảng 17 triệu đồng/tháng. Khi lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà, giảm tiền điện hằng tháng xuống còn khoảng 7 triệu đồng. Hoạt động của đơn vị chủ yếu vào ban ngày nên không cần đầu tư bộ tích điện, hệ thống điện mặt trời của đơn vị được hòa lưới điện để sử dụng điện hoán đổi tương ứng với công suất tự sản xuất thông qua công cụ đo điện năng.

Với những gia đình, cơ sở có nhu cầu sử dụng điện vào buổi tối, việc kết hợp hệ thống điện mặt trời mái nhà với bộ lưu trữ giúp tận dụng nguồn năng lượng được sản xuất trong ngày. Anh Vũ Ngọc Tính, tổ 4, phường Chiềng Sinh, cho biết: Tháng 7 vừa qua, gia đình đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà công suất 12 kW, kết hợp bộ lưu trữ. Sau hơn một tháng sử dụng, hiệu quả kinh tế thể hiện rõ. Ban ngày, gia đình sử dụng nguồn điện từ hệ thống; đến buổi tối, sử dụng nguồn năng lượng đã tích trữ, chỉ chuyển sang điện lưới vào thời điểm nhu cầu sử dụng giảm. Nhờ đó, chi phí tiền điện của gia đình giảm khoảng 70%.

Cán bộ Điện lực khu vực Tô Hiệu tư vấn doanh nghiệp đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà.

Để phát triển điện mặt trời mái nhà theo hướng tự sản xuất, tự tiêu thụ, Sở Công Thương phối hợp với Công ty Điện lực Sơn La đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến các chính sách, quy định và yêu cầu kỹ thuật liên quan đến lắp đặt, đấu nối hệ thống. Công ty Điện lực Sơn La chủ động tiếp cận các nhóm khách hàng có nhu cầu và tiềm năng, như: Doanh nghiệp sản xuất, khách sạn, nhà hàng, cơ sở lưu trú và hộ gia đình có diện tích mái phù hợp. Các điện lực trực thuộc cử cán bộ khảo sát thực tế, đánh giá khả năng lắp đặt, tư vấn công suất phù hợp, chi phí đầu tư và thời gian hoàn vốn; hướng dẫn khách hàng thực hiện đúng quy trình, thủ tục đấu nối, vận hành hệ thống, bảo đảm an toàn và tuân thủ các quy định hiện hành.

Thúc đẩy chuyển dịch năng lượng xanh, UBND tỉnh Sơn La vừa ban hành Kế hoạch phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030. Theo đó, phấn đấu hằng năm có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình trên địa bàn lắp đặt, sử dụng điện mặt trời mái nhà. Đến hết năm 2026, 100% sở, ban, ngành, đơn vị sự nghiệp công lập và UBND xã, phường hoàn thành rà soát, phân loại mái công trình thuộc phạm vi quản lý; lập danh mục ưu tiên và phương án huy động vốn. Từ năm 2027, 100% dự án đầu tư xây dựng mới hoặc cải tạo lớn trụ sở, trường học, bệnh viện và công trình công có phụ tải ban ngày phải xem xét phương án thiết kế sẵn sàng lắp đặt điện mặt trời mái nhà.

Hệ thống điện mặt trời mái nhà của hộ dân trên địa bàn phường Tô Hiệu.

Ông Nguyễn Thế Vinh, Phó Giám đốc Sở Công Thương, cho biết: Tỉnh Sơn La xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, tạo thuận lợi để người dân, doanh nghiệp triển khai điện mặt trời mái nhà, không phát sinh thêm điều kiện, thủ tục ngoài quy định. Đồng thời, huy động đa dạng nguồn lực, trong đó có vốn doanh nghiệp, tín dụng xanh và các nguồn vốn hợp pháp khác. Khuyến khích doanh nghiệp tự đầu tư, thuê mua thiết bị, hợp tác đầu tư, thuê mái hoặc mua điện tại chỗ khi đáp ứng đầy đủ quy định pháp luật. Ưu tiên phát triển tại cơ quan, đơn vị, cơ sở y tế, giáo dục, sản xuất, kinh doanh và hộ gia đình; khuyến khích kết hợp hệ thống lưu trữ phù hợp với nhu cầu sử dụng và khả năng tài chính.

Với định hướng và cơ chế khuyến khích của tỉnh sẽ thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà trở thành nguồn điện quan trọng tại Sơn La, hỗ trợ giảm phụ tải lưới điện vào ban ngày và giờ cao điểm, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, giảm chi phí điện cho cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và người dân, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh, sạch, bền vững.