Khám phá hệ thống phòng không 'Tempest' Mỹ vừa đưa vào Ukraine để đối phó UAV Nga

Hệ thống phòng không “Tempest” đã được Mỹ đưa vào thử nghiệm trên chiến trường Ukraine. Ảnh: QQnews.

“Tempest” kết hợp với “Hellfire”

Theo The Kyiv Independent, đoạn phim mới do Bộ Tư lệnh Không quân Ukraine công bố cho thấy một hệ thống phòng không cơ động gắn trên xe mang tên “Tempest” đã được triển khai để đánh chặn UAV tấn công ban đêm của Nga.

Trong cuộc phỏng vấn, người điều khiển hệ thống cho biết nó đã bắn hạ thành công 21 máy bay không người lái tự sát "Shahed" của Nga kể từ khi được đưa vào sử dụng.Đáng chú ý, nền tảng mới do công ty Mỹ phát triển này chỉ mất chưa đầy nửa năm từ khi ra mắt đến khi tham chiến.

Sĩ quan Ukraine nói hệ thống này sau khi triển khai đã bắn hạ 21 chiếc UAV của Nga. Ảnh: QQnews.

Thực tế, hệ thống phòng không này do công ty Mỹ V2X chế tạo, kết hợp xe địa hình bốn bánh cơ động cao với bệ phóng tên lửa. Tên lửa được trang bị là AGM-114 “Hellfire” – loại tên lửa chống tăng vốn được sử dụng rộng rãi trên trực thăng vũ trang.

Bài báo cho biết hệ thống này có thể đánh chặn UAV tấn công bay chậm, trực thăng và các mục tiêu bay thấp khác, đồng thời có khả năng tác chiến trong mọi điều kiện thời tiết. Phía Ukraine chưa nêu rõ biến thể Hellfire được sử dụng, nhưng các phân tích cho rằng nhiều khả năng là AGM-114L “Longbow Hellfire”.

Năng lực nổi trội trên chiến trường

Hệ thống phòng không “Tempest” do V2X phát triển là một tổ hợp phòng không tầm ngắn hạng nhẹ, có tính cơ động cao, được thiết kế để đối phó các mục tiêu “thấp – chậm – nhỏ” ngày càng phổ biến trên chiến trường hiện đại. Sau khi ra mắt lần đầu vào tháng 10/2025, hệ thống này đã nhanh chóng được triển khai tới chiến trường Nga–Ukraine và thu hút nhiều sự chú ý bởi các đặc tính:

Thiết kế hệ thống gọn nhẹ, có tính cơ động cao. Ảnh: Wforum.

Thứ nhất, cơ động cao và triển khai nhanh

Hệ thống sử dụng khung gầm xe địa hình hạng nhẹ, trọng lượng toàn bộ chỉ khoảng 700–800 kg, có thể được trực thăng chiến thuật như Mil Mi-24, Boeing CH-47 hoặc Sikorsky Aircraft UH-60 vận chuyển bằng cách cẩu treo, cho phép “đổ bộ là chiến đấu ngay”. Thời gian chuyển từ trạng thái hành quân sang sẵn sàng chiến đấu rất ngắn, phù hợp với hỗ trợ phòng không cho lực lượng ở tuyến đầu hoặc bố trí tạm thời tại các điểm trọng yếu.

Thứ hai, chuyên đối phó mục tiêu “thấp – chậm – nhỏ”

Hệ thống “Tempest” sử dụng radar mảng pha chủ động (AESA) sóng milimet cỡ nhỏ, chùm tia hẹp, độ phân giải cao, có thể phân biệt UAV với chim và nhiễu nền. Tầm phát hiện đối với UAV tự sát điển hình từ khoảng cách 5–10 km, có khả năng tác chiến ban đêm và mọi thời tiết. Ngoài ra, hệ thống có thể tích hợp ăng-ten trinh sát tần số vô tuyến thụ động để hỗ trợ nhận diện nguồn phát xạ điện từ.

Hệ thống triển khai nhanh, tác chiến trong mọi điều kiện môi trường, địa hình. Ảnh: Wforum.

Thứ ba, sử dụng loại tên lửa đã được kiểm chứng, độ chính xác cao

Vũ khí chính được sử dụng là tên lửa AGM-114L “Longbow Hellfire”, ban đầu được thiết kế cho trực thăng AH-64 Apache. Tên lửa này trang bị đầu dò radar chủ động sóng milimet, có khả năng “bắn và quên”, tự khóa mục tiêu trong môi trường điện từ phức tạp và nền địa hình thấp. Đầu đạn nổ mạnh nặng khoảng 9 kg, bán kính sát thương vừa phải, hạn chế thiệt hại phụ, phù hợp tác chiến trong môi trường đô thị.

Thứ tư, tính mô-đun và khả năng tích hợp hệ thống

Hệ thống sử dụng nhiều linh kiện thương mại sẵn có (COTS), thuận tiện bảo trì và nâng cấp. Đồng thời có thể kết nối dữ liệu với mạng phòng không của NATO, tiếp nhận cảnh báo sớm từ radar “Patriot” hoặc máy bay cảnh báo sớm, bù đắp hạn chế về tầm phát hiện của tự thân hệ thống.

Xe phóng chỉ mang hai đạn tên lửa, bắn xong phải rút về phía sau lắp đạn. Ảnh: Wforum.

Những vấn đề và hạn chế, bất cập

Tuy nhiên Hệ thống “Tempest” cũng bộc lộ những vấn đề và hạn chế lớn:

Thứ nhất, chi phí mất cân đối nghiêm trọng

Mỗi quả tên lửa AGM-114L có giá hơn 100.000 USD (một số mẫu ước tính lên tới 150.000 USD), trong khi UAV Shahed-136 hay Geran của Nga chỉ khoảng 5.000–20.000 USD/chiếc. Nếu phải đối mặt với các đợt tấn công kiểu bầy đàn hàng chục đến hàng trăm chiếc, dù tỷ lệ đánh chặn đạt 80%, chi phí đạn tên lửa mỗi ngày có thể lên tới hàng triệu USD là điều khó chịu nổi đối với Ukraine vốn phụ thuộc viện trợ của nước ngoài.

Thứ hai, khả năng duy trì hỏa lực thấp

Mỗi xe phóng chỉ mang theo 2 tên lửa, sau khi bắn hết phải rút về phía sau để nạp lại, khó có thể đối phó các đợt tấn công liên tục từ nhiều hướng; trong môi trường tác chiến cường độ cao dễ rơi vào tình trạng “bắn hết là im lặng”.

Thứ ba, thời gian phát hiện và đánh chặn ngắn

Radar sóng milimet bị suy hao tín hiệu trong khí quyển, tầm phát hiện hữu hiệu hạn chế (đối với mục tiêu tốc độ cao như Geran-4/5 chỉ khoảng 5 km). Nếu UAV đối phương bay trên 300 km/h, từ lúc phát hiện đến khi mục tiêu tiếp cận chỉ còn 20–30 giây, khiến thời gian phản ứng, khóa mục tiêu và phóng đạn rất gấp gáp. Do đó, hệ thống phụ thuộc lớn vào sự cảnh báo sớm từ bên ngoài và khả năng tác chiến độc lập tương đối yếu.

Thứ tư, tính năng tên lửa chưa phải tối ưu cho nhiệm vụ này

Tên lửa AGM-114L “Longbow Hellfire” vốn được thiết kế để chống tăng, tốc độ bay khoảng Mach 1.3; khi đối phó với UAV phản lực tốc độ trên 300 km/h, việc truy đuổi từ phía sau gặp nhiều khó khăn. Đặc tính quỹ đạo phù hợp mục tiêu bay tương đối thẳng, hiệu quả đối với loại UAV cơ động cao hoặc né tránh kiểu FPV còn bị hoài nghi.

Giá thành mỗi quả đạn tên lửa lên tới 100.000 - 150.000 USD là một bài toán lớn khi dùng để đối phó UAV Nga giá rẻ hơn nhiều. Ảnh: Wforum.

Thứ năm, quy mô thực chiến hạn chế

Tính đến đầu năm 2026, Ukraine mới chỉ tiếp nhận 1–2 bộ nguyên mẫu từ Mỹ, chủ yếu để hãng chế tạo thu thập dữ liệu chiến trường. Mục đích của Mỹ cũng khá rõ ràng: sử dụng Ukraine làm môi trường thử nghiệm thực tế cho trang bị mới, hơn là cung cấp giải pháp phòng không quy mô lớn. Vì vậy, tác động của hệ thống này đến cục diện tổng thể chiến tranh UAV là rất hạn chế.

Nói chung, hệ thống phòng không “Tempest” có tư duy kỹ thuật mang tính tiên phong: nhẹ, cơ động cao, đánh chính xác các mối đe dọa tầm thấp, phù hợp với nhu cầu phòng không cơ động trong chiến tranh hiện đại. Tuy nhiên, mâu thuẫn cốt lõi nằm ở việc “dùng tên lửa chống tăng đắt tiền để bắn mục tiêu bay giá rẻ”, khiến hiệu quả chiến thuật tuy có thể chấp nhận được nhưng về mặt chiến lược lại khó duy trì lâu dài. Nó giống một nền tảng chuyển tiếp nhằm tích lũy kinh nghiệm cho các hệ thống chống UAV chi phí thấp trong tương lai như laser, vi sóng hoặc tên lửa cỡ nhỏ chuyên dụng mà thôi.

Theo Wforum

Thu Thủy