Khám sàng lọc-bước chuyển quan trọng từ tư duy "chữa bệnh" sang chủ động "phòng bệnh"

Lãnh đạo xã Gia Hưng và Bệnh viện Đa khoa Gia Viễn thăm hỏi người dân đến khám sàng lọc miễn phí. Ảnh: Minh Quang

Việc đẩy mạnh khám sàng lọc, khám định kỳ được xác định là bước chuyển quan trọng nhằm thay đổi mạnh mẽ từ tư duy "chữa bệnh" sang "phòng bệnh" theo tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân và Nghị quyết số 08-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về chiến lược phát triển y tế tỉnh Ninh Bình đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Đến khám sàng lọc tại Nhà văn hoá xã, bà Ngô Thị Dung (xóm 16, xã Gia Hưng) chia sẻ: Trước đây, chỉ khi ốm đau tôi mới đi viện khám. Đợt này nghe thông tin tuyên truyền của xã về hoạt động khám sàng lọc, địa điểm lại ở gần nhà nên tôi sắp xếp công việc để đi khám. Nhận kết quả, tôi thấy mình đã rất chủ quan với sức khoẻ. Tôi được bác sỹ chẩn đoán mắt bị đục thuỷ tinh thể, huyết áp cao. Sau khi được tư vấn, tôi hiểu rằng nếu khám định kỳ sẽ phát hiện sớm bệnh tật, việc điều trị sẽ đơn giản hơn…

Tham gia hoạt động khám sàng lọc, khám sức khoẻ miễn phí cho người dân địa phương, bác sỹ Đinh Khắc Hoà, phụ trách Trạm Y tế xã Gia Hưng cho biết: Xã Gia Hưng có dân số hơn 21.000 người với 2 điểm trạm y tế phục vụ khám, chữa bệnh cho nhân dân. Trung bình một tháng, có gần 400 lượt người đến khám bệnh tại 2 điểm trạm. Ngay từ khâu khám bệnh tại cơ sở, Trạm Y tế xã đã tập trung làm tốt quy chế chuyên môn, nâng cao trình độ để đáp ứng nhu cầu khám sức khoẻ ban đầu cho nhân dân. Bên cạnh đó, Trạm Y tế xã cũng chỉ đạo đội ngũ nhân viên y tế thôn bản đẩy mạnh tuyên truyền người dân thực hành các biện pháp phòng bệnh.

Khám sàng lọc các bệnh về mắt cho người dân xã Gia Hưng. Ảnh: Minh Quang

Với sự quan tâm của cấp uỷ, chính quyền địa phương, hoạt động khám sức khoẻ định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân trên địa bàn xã Gia Hưng được triển khai từ tháng 6/2026, bảo đảm chu đáo về cơ sở vật chất, huy động sự tham gia tích cực của người dân.

Trong 3 ngày tổ chức khám, các đơn vị: Bệnh viện Đa khoa Gia Viễn, Bệnh viện Mắt Ninh Bình đã phối hợp cùng Trạm Y tế xã tổ chức khám cho hơn 70% trong tổng số 5.200 đối tượng thuộc nhóm 2. Điều đáng ghi nhận là xã Gia Hưng đã chỉ đạo các thôn, xóm quan tâm cử cán bộ đến tận nhà đưa đón những người cao tuổi, người có khó khăn về phương tiện đi lại... do đó, đã có nhiều người dân được tạo điều kiện để có mặt tại các buổi khám.

Bác sỹ Trần Tiến Anh, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Gia Viễn cho biết: Phát hiện sớm bệnh không chỉ giúp người bệnh có cơ hội điều trị hiệu quả hơn mà còn giảm đáng kể nguy cơ biến chứng, giảm chi phí điều trị và hạn chế gánh nặng cho gia đình cũng như hệ thống y tế. Đây cũng là nền tảng quan trọng để thực hiện mục tiêu chuyển trọng tâm của ngành Y tế từ chữa bệnh sang dự phòng và quản lý sức khỏe liên tục.

Qua việc khám sàng lọc cho 11.628 người thuộc nhóm đối tượng 2 tại 6 xã trong khu vực quản lý thời gian qua, Bệnh viện đã phát hiện 234 người mắc cao huyết áp, 357 người mắc đái tháo đường…

Thông qua hoạt động khám sàng lọc, khám định kỳ, Bệnh viện tiếp tục duy trì việc cập nhật thường xuyên, liên tục dữ liệu người bệnh lên hệ thống chung. Mục tiêu cốt lõi là không để gián đoạn phác đồ, giúp người bệnh tiếp cận dịch vụ y tế nhanh chóng, kiểm soát tốt các bệnh lý mạn tính và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Các bác sỹ Bệnh viện Phổi Hà Nam tham gia khám sàng lọc cho người dân phường Lê Hồ. Ảnh: Phan Hiếu

Cùng với việc tích cực phối hợp với các đơn vị: Bệnh viện Đa khoa Hà Nam, Bệnh viện Mắt Hà Nam, Bệnh viện Đa khoa Kim Bảng... trong khám sàng lọc, khám sức khoẻ định kỳ cho người dân theo Kế hoạch số 185/KH-UBND ngày 27/5/2026 của UBND tỉnh về “Triển khai khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc cho người dân trên địa bàn tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2026-2030”, thời gian qua Bệnh viện Phổi Hà Nam đã đẩy mạnh khám sàng lọc chủ động tại cộng đồng các bệnh lý về phổi và đường hô hấp.

Bác sĩ Phạm Xuân Viết, Phó Giám đốc Bệnh viện Phổi Hà Nam cũng cho biết: Với quan điểm “phòng bệnh hơn chữa bệnh”, Bệnh viện Phổi Hà Nam đã đưa trang thiết bị hiện đại và đội ngũ thầy thuốc có chuyên môn vững vàng về tuyến cơ sở để người dân, đặc biệt là người cao tuổi và những người có yếu tố nguy cơ cao được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng mà không phải đi xa. Qua thăm khám, chúng tôi đã phát hiện một số trường hợp có dấu hiệu bệnh lý phổi mạn tính và đã kịp thời tư vấn hướng điều trị, tránh để bệnh chuyển biến nặng gây khó khăn cho việc phục hồi.

Việc ứng dụng kỹ thuật cao trong khám, chẩn đoán tại chương trình khám sàng lọc không chỉ giúp nâng cao tỷ lệ phát hiện bệnh mà còn tạo niềm tin tuyệt đối cho nhân dân vào chất lượng dịch vụ y tế tuyến tỉnh. Bên cạnh hoạt động chuyên môn, các bác sĩ còn lồng ghép công tác truyền thông, tư vấn trực tiếp. Người dân được giải thích rõ: Bệnh lao hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm và tuân thủ phác đồ điều trị. Những rào cản về tâm lý tự ti, giấu bệnh dần được gỡ bỏ, thay vào đó là sự chủ động hợp tác của cộng đồng.

Thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về “Một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân” và Chỉ thị số 17/CT-TTg ngày 6/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc “Tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân”, tỉnh Ninh Bình đã, đang tập trung triển khai thực hiện mục tiêu “Từ năm 2026, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm 1 lần, được lập sổ sức khỏe điện tử để quản lý sức khỏe theo vòng đời, từng bước giảm gánh nặng chi phí y tế”.

Tính đến ngày 10/8, toàn tỉnh đã khám sức khoẻ định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho nhóm đối tượng 2 là 508.256 người, đạt tỷ lệ 53,3% theo Kế hoạch số 185/KH-UBND. Hiện nay, các xã, phường đang thực hiện rà soát, lập và chuẩn hóa danh sách đối tượng nhóm 3 gồm người dưới 18 tuổi không đi học, người lao động tự do, đối tượng khác... để có cơ sở xây dựng phương án tổ chức khám và bố trí nguồn lực.

Việc phát hiện sớm các bệnh lý về phổi, hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) hay các bệnh không lây nhiễm khác tại cơ sở đã giúp nhiều người dân giảm thiểu chi phí điều trị, nâng cao tuổi thọ và chất lượng cuộc sống. Sau khám sàng lọc, hệ thống y tế cơ sở đã chủ động phân loại, quản lý, tư vấn và theo dõi chặt chẽ các trường hợp có yếu tố nguy cơ hoặc mắc bệnh mạn tính, bảo đảm người dân được chăm sóc sức khỏe liên tục, toàn diện và lâu dài.

Với sự quan tâm của tỉnh, nhiều người dân đã tích cực hưởng ứng, chủ động tham gia khám sức khỏe, coi đây là hoạt động thiết thực để chăm lo, bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng.

Kết quả bước đầu đạt được từ hoạt động khám sức khoẻ định kỳ, khám sàng lọc miễn phí được đánh giá là bước chuyển quan trọng nhằm thay đổi mạnh mẽ từ tư duy "chữa bệnh" sang "phòng bệnh", từ bị động sang chủ động, mở đầu cho chương trình chăm sóc sức khỏe toàn diện cho nhân dân trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn mới.