Khám sức khỏe toàn dân: Thái Nguyên dồn lực 'gỡ khó'

Thái Nguyên được đánh giá là một trong những địa phương đạt kết quả cao nhất trong cả nước. Dù vậy, để hoàn thành mục tiêu 100% người dân được khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí trước ngày 1-11 năm nay, Thái Nguyên vẫn đang gặp không ít khó khăn.

Thông qua khám sức khỏe toàn dân, các y, bác sĩ đã phát hiện nhiều trường hợp mắc các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường...

Những con số ấn tượng

Thái Nguyên đang đứng thứ 3 cả nước khi tỷ lệ cập nhật kết quả khám lên Cổng dữ liệu sức khỏe của Bộ Y tế đạt trên 41%. Thạc sĩ, bác sĩ Hoàng Anh, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật tỉnh Thái Nguyên, cho hay: Thông qua khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí theo Chương trình chăm sóc sức khỏe toàn dân, các bác sĩ đã phát hiện nhiều trường hợp mắc hoặc nghi ngờ mắc các bệnh không lây nhiễm và bệnh lý cần theo dõi, điều trị.

Thực tế cho thấy, nếu không có chương trình Khám sức khỏe toàn dân, nhiều người dân ở Thái Nguyên không hề biết mình đã mắc các bệnh không lây nhiễm. Minh chứng rõ nét nhất là qua khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí, đã phát hiện trên 10,5 nghìn người mắc bệnh tăng huyết áp; hơn 2.000 mắc bệnh đái tháo đường; gần 2.900 người mắc bệnh về gan, trên 1.800 người mắc bệnh về thận và hơn 900 người mắc bệnh về phổi.

Bên cạnh đó, chương trình Khám sức khỏe toàn dân còn giúp phát hiện nhiều bệnh lý khác như bệnh mắt, răng hàm mặt, sản phụ khoa, cơ xương khớp, tim mạch, rối loạn chuyển hóa, nhân tuyến giáp, u vú, béo phì, suy dinh dưỡng, bệnh da liễu, rối loạn sức khỏe tâm thần, thiếu máu, các bệnh lý học đường và các bệnh lý mạn tính khác. 

Thông qua khám sức khỏe toàn dân, các bác sĩ đã tuyên truyền, tư vấn cho người dân ăn uống khoa học, tập luyện thể thao nâng cao sức khỏe.

Bà Lê Thị Dịu, 65 tuổi, cư trú tại phường Phan Đình Phùng, chia sẻ: Tôi rất ít khi đi khám sức khỏe tại các cơ sở y tế. Đợt vừa rồi, nghe mọi người động viên, tôi đi khám sàng lọc theo chương trình Chăm sóc sức khỏe toàn dân tại trạm y tế thì phát hiện đã mắc tiểu đường. Bác sĩ đã tư vấn cho tôi cách phòng bệnh và hướng dẫn tôi khám định kỳ để theo dõi đường huyết. Nhờ có chương trình ý nghĩa này mà tôi đã phát hiện bệnh kịp thời, chưa xảy ra những biến chứng nguy hiểm.

Dù đã đạt được những kết quả tích cực nhưng không thể phủ nhận, khoảng 2 tháng trở lại đây, việc thực hiện Chương trình chăm sóc sức khỏe toàn dân đã có phần “chững” lại. 

Theo thông tin từ Sở Y tế, đến nay, Thái Nguyên còn hơn 470 nghìn người chưa đi khám theo Chương trình. Trong đó, phần lớn là những người đi làm ăn xa, trẻ em dưới 6 tuổi, người dân ở vùng sâu, vùng xa… 

Vướng mắc phát sinh từ thực tiễn

PGS, TS Lưu Thị Bình, Phó Giám đốc Sở Y tế Thái Nguyên, cho biết: Dân cư biến động thường xuyên do sinh, tử, chuyển đến, chuyển đi, đi làm ăn xa, tạm vắng hoặc không có mặt tại địa phương; việc rà soát, xác định chính xác mẫu số đối tượng và huy động người dân tham gia khám đang gây nhiều khó khăn cho các địa phương và lực lượng y tế.

Ngoài ra, một số người dân chưa nhận thức đầy đủ về lợi ích của khám sức khỏe định kỳ, không hợp tác hoặc không đến khám mặc dù chính quyền cơ sở và ngành Y tế đã tổ chức tuyên truyền, vận động nhiều lần, kể cả ký phiếu cam kết. 

Bác sĩ CKII Phạm Thu Hiền, Bệnh viện Đại học Y – Dược Thái Nguyên, nói: Từ tháng 5 đến nay, chúng tôi đã tham gia rất nhiều đợt khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân. Khi đoàn chúng tôi khám tại các xã miền núi, vùng cao, bà con không chủ động đi khám. Nhiều khi, chúng tôi phải chờ đợi cả ngày mới hoàn thành khám được 2/10 số người theo kế hoạch.

Một khó khăn nữa là, toàn tỉnh có trên 36.165 người khuyết tật đã được xác định mức độ khuyết tật, trong đó 19.396 người khuyết tật nặng và 9.241 người khuyết tật đặc biệt nặng.

Đến nay chưa có hướng dẫn cụ thể về hình thức khám, quản lý sức khỏe và ghi nhận kết quả phù hợp đối với nhóm người khuyết tật không có khả năng đi lại hoặc khó tiếp cận điểm khám.

Trong khi đó, việc tổ chức đoàn khám đầy đủ chuyên khoa đến tận nhà cho từng trường hợp khó triển khai trên diện rộng, đòi hỏi rất lớn về nhân lực, phương tiện, trang thiết bị và kinh phí, nhất là tại địa bàn miền núi, dân cư phân tán.

Các trạm y tế trong tỉnh đã huy động lực lượng đến tận nhà tuyên truyền, hỗ trợ khám sức khỏe cho người dân.

Cũng theo PGS, TS Lưu Thị Bình, hiện nay, Sở Tài chính đang thực hiện rà soát cụ thể kinh phí thực hiện và khả năng chủ động đảm bảo nguồn lực tại 92 xã, phường thực hiện khám sức khoẻ định kỳ và khám sàng lọc miễn phí cho người dân trên địa bàn tỉnh năm 2026.

Theo thống kê nhanh, tuy nhu cầu kinh phí giảm so với thời điểm lập dự toán tháng 7 vừa qua nhưng đa số các địa phương không tự cân đối được nguồn kinh phí thực hiện nhiệm vụ.

Đáng nói, cơ chế thanh, quyết toán cũng gặp nhiều vướng mắc khi một số địa phương đối ứng được một phần kinh phí nhưng lại chưa có hướng dẫn về cơ chế thanh, quyết toán từ ngân sách nhà nước; chưa có sự phân định rõ ràng nội dung do ngân sách nhà nước, Quỹ bảo hiểm y tế và nguồn hợp pháp khác bảo đảm; phương thức lựa chọn đơn vị thực hiện khám sức khoẻ; thủ tục thanh quyết toán; nguy cơ thanh toán trùng đối tượng, dịch vụ đã khám và nguồn kinh phí.

Khó khăn chồng khó khăn bởi Khoản 2 Điều 70 Nghị định số 165/2026/NĐ-CP đã quy định việc phối hợp các loại hình khám để thực hiện nhiệm vụ khám sức khỏe và tạo lập Sổ sức khỏe điện tử. Trong đó bao gồm khám bệnh nghề nghiệp, khám sức khỏe, khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc, kiểm tra sức khỏe đầu năm học, khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế và các hoạt động khám, chữa bệnh khác. T

uy nhiên, phần mềm chưa liên thông được nên việc xác định người dân đã được khám bằng nhiều hình thức khác nhau rất khó. Từ đó việc nhập dữ liệu lên hệ thống của Bộ Y tế bị hạn chế.

Bác sĩ Đỗ Thị Hằng, Giám đốc Trạm y tế phường Linh Sơn, thông tin: Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, chúng tôi nhận thấy, hệ thống phần mềm và việc cập nhật Sổ sức khỏe điện tử còn phát sinh tình trạng trùng lặp dữ liệu; việc kết nối giữa các phần mềm của các cơ sở khám chữa bệnh với nền tảng quản lý sức khỏe chưa đồng bộ; năng lực kết nối và sử dụng phần mềm Hồ sơ sức khỏe điện tử chưa đồng đều. Việc thống kê, rà soát hồ sơ lỗi, hồ sơ đồng bộ thất bại gặp nhiều khó khăn do Cổng không có chức năng báo cáo, kết xuất excel để rà soát đối chiếu.

Bên cạnh đó, khối lượng nhập liệu sau khám rất lớn cũng đang làm khó cán bộ y tế trong tỉnh. Nhất là khi số lượng người dân đã được khám sức khỏe tăng nhanh, nhưng việc cập nhật kết quả khám vào Hồ sơ sức khỏe điện tử lại chưa được tự động hóa hoàn toàn, vẫn phải thực hiện nhập liệu, rà soát và đối chiếu thủ công đối với số lượng lớn hồ sơ. 

Đồng bộ nhiều giải pháp

Trước những khó khăn phát sinh, các cấp, ngành chức năng của tỉnh Thái Nguyên đã tích cực vào cuộc. Tại Hội nghị đánh giá công tác khám sức khỏe định kỳ cho người dân trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, do Thường trực Tỉnh ủy tổ chức vào ngày 26-9 vừa qua, một số đề nghị của các cấp, ngành chức năng đã được giải đáp.

Theo đó, đối với các nội dung khám sức khỏe theo kế hoạch chung, tỉnh phấn đấu hoàn thành trong tháng 10-2026; đối với một số xã, phường còn khó khăn, tiếp tục rà soát, đôn đốc, hỗ trợ để hoàn thành chậm nhất vào ngày 15-12.

Ngay từ đầu năm học, lực lượng y tế đã phối hợp với các trường học trong tỉnh khám sức khỏe theo Chương trình chăm sóc sức khỏe toàn dân cho học sinh.

Thường trực Tỉnh ủy đã giao nhiệm vụ cho ngành Y tế chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị rà soát, lập danh sách cụ thể những trường hợp cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và người lao động chưa thực hiện khám sức khỏe; tham mưu văn bản đôn đốc, yêu cầu các cơ quan, đơn vị hoàn thành đúng thời gian quy định (thực hiện dứt điểm, rõ người, rõ đơn vị, rõ thời hạn, không để kéo dài).

Cùng với đó, Sở Y tế chủ trì, phối hợp với Sở Tài chính và các cơ quan liên quan rà soát, lượng hóa cụ thể nhu cầu kinh phí thực hiện nhiệm vụ, làm rõ từng nội dung, nhóm nhiệm vụ và đối tượng; thống nhất phương án, kịp thời tham mưu cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định, bảo đảm kinh phí thực hiện nhiệm vụ theo tiến độ đề ra.

Việc bố trí, quản lý và sử dụng kinh phí phải đúng quy định, đúng đối tượng, tiết kiệm, hiệu quả, công khai, minh bạch, ưu tiên các nội dung thực sự cần thiết, cấp bách.

Tỉnh cũng yêu cầu lực lượng Công an phân công cán bộ hỗ trợ người dân kích hoạt tài khoản VNeID mức độ 2, tích hợp Sổ sức khỏe điện tử; phối hợp với Sở Y tế và các đơn vị liên quan bảo đảm kết nối, liên thông dữ liệu khám sức khỏe trên VneID.

Đối với các xã, phường, tiếp tục rà soát, nắm chắc số lượng, từng nhóm đối tượng chưa thực hiện khám sức khỏe; phân loại cụ thể nguyên nhân, làm rõ những trường hợp đi làm xa, công nhân làm việc tại các khu công nghiệp, người thường xuyên di chuyển, chưa nắm được thông tin hoặc gặp khó khăn trong tiếp cận cơ sở y tế để có biện pháp tuyên truyền, vận động phù hợp.