Khăn choàng Pavlovsky Posad với sắc màu truyền thống Nga

Những mẫu khăn truyền thống trong Bảo tàng Lịch sử khăn choàng và khăn Nga tại thành phố Pavlovsky Posad. (Ảnh: THÙY VÂN)

Nghề dệt và in khăn thủ công tại Pavlovsky Posad hình thành từ cuối thế kỷ XVIII, cụ thể là từ năm 1795, khi các xưởng thủ công gia đình bắt đầu sản xuất những chiếc khăn lụa và khăn len đầu tiên phục vụ đời sống người dân.

Bước sang thế kỷ XIX, nghề thủ công này chuyển mình mạnh mẽ từ sản xuất nhỏ lẻ sang quy mô công nghiệp gia đình rồi trở thành xưởng lớn. Năm 1812 và nhất là giai đoạn phát triển của Công ty Cổ phần Xưởng khăn choàng Pavlovsky Posad đã định hình thương hiệu này. Ban đầu, các mẫu hoa văn được in bằng khuôn gỗ chạm khắc thủ công, một kỹ thuật đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối khi chồng hàng chục lớp màu khác nhau.

Các họa tiết đặc trưng của khăn choàng Pavlovsky Posad. (Ảnh: THÙY VÂN)

Theo các tài liệu lưu trữ từ Bảo tàng Lịch sử khăn choàng và khăn Nga, những chiếc khăn không đơn thuần là vật giữ ấm trong mùa đông khắc nghiệt, mà còn là một phần nhân sinh quan của phụ nữ Nga. Từ thiếu nữ chưa chồng đến các bà, các mẹ, mỗi chiếc khăn đại diện cho địa vị xã hội, gu thẩm mỹ và niềm kiêu hãnh của người sở hữu.

Trải qua hơn 210 năm, cốt lõi làm nên danh tiếng của khăn choàng Pavlovsky Posad vẫn nằm ở quy trình sản xuất nghiêm ngặt và chất liệu tự nhiên.

Chất liệu chủ đạo của dòng khăn truyền thống là len cừu Merino nhập khẩu hoặc tơ lụa cao cấp. Sợi len sau khi được kéo và dệt thành tấm vải mỏng nhưng dai sẽ trải qua công đoạn tẩy trắng bằng dung dịch chuyên dụng. Điểm phức tạp nhất nằm ở khâu in hoa văn (in nổi) và phối màu.

Trong cửa hàng giới thiệu sản phẩm ở Pavlovsky Posad. (Ảnh: THÙY VÂN)

Mỗi chiếc khăn bắt đầu từ những bản vẽ phác thảo tay mang tên kroki. Các họa sĩ phải mất hằng tháng trời để cân đối tỷ lệ hình học và gam màu. Nếu như trước kia thợ lành nghề dùng khuôn gỗ dập từng màu một có khi tới 20-30 khuôn cho một mẫu khăn, thì nay xưởng kết hợp giữa kỹ thuật in lưới tiên tiến và máy móc hiện đại để giữ độ chuẩn xác của đường nét, nhưng vẫn giữ lại các công đoạn kiểm tra và hoàn thiện thủ công.

Đặc trưng không thể thiếu của khăn len Pavlovsky Posad là phần viền tua rua bằng tay được tết từ các sợi len thả dài, mang lại vẻ mềm mại, uyển chuyển cho tổng thể tấm khăn.

Nhiều khách đến từ nơi xa để mua khăn. (Ảnh: THÙY VÂN)

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự cạnh tranh từ các mặt hàng dệt may công nghiệp giá rẻ, xưởng sản xuất tại Pavlovsky Posad vẫn kiên định với chiến lược bảo tồn kết hợp đổi mới. Theo báo cáo từ Sở Thông tin và Chính sách thanh niên tỉnh Moskva, nhà máy liên tục làm mới danh mục sản phẩm với hơn 1.000 mẫu mã khác nhau.

Đáng chú ý, xu hướng tiêu dùng hiện đại ưu tiên các dòng khăn kích thước vừa và nhỏ bên cạnh các mẫu khăn choàng cỡ lớn truyền thống. Không chỉ bó hẹp trong khung mẫu cổ điển, xưởng đã đón nhận làn gió trẻ hóa khi trao cơ hội cho các họa sĩ thế hệ mới. Đơn cử, vào đầu năm 2026, nhà máy chính thức đưa vào sản xuất mẫu khăn mới do nữ họa sĩ Anastasia Guseva thiết kế sau hơn 15 năm gắn bó với nghề vẽ kroki.

Nhiều người Nga vẫn lựa chọn chiếc khăn truyền thống cho mùa đông. (Ảnh: THÙY VÂN)

Mạng lưới phân phối cũng được mở rộng mạnh mẽ. Hiện tại, thương hiệu đã vận hành chuỗi hơn 180 cửa hàng bán lẻ trên khắp nước Nga kết hợp cùng các nền tảng thương mại điện tử để đưa sản phẩm tiếp cận đa dạng tầng lớp khách hàng.

Đằng sau mỗi thước vải rực rỡ sắc màu là tâm huyết của những người giữ lửa qua nhiều thế hệ. Chị Elena Ivanova, một thợ lành nghề tại phân xưởng in của nhà máy, chia sẻ: “Mỗi họa tiết hoa hồng hay cành lá trên khăn không phải vẽ lung tung cho đẹp, mà có quy luật của nó. Khi đặt khung in xuống, lệch một milimet thôi là cả tấm khăn hỏng ngay. Nghề này không chỉ cần mắt tinh, tay dẻo, mà phải có sự tĩnh tâm”.

Nhà máy sản xuất khăn choàng ở Pavlovsky Posad. (Ảnh: THÙY VÂN)

Ở chiều ngược lại, trải nghiệm của người tiêu dùng cũng cho thấy sức sống vượt thời gian của sản phẩm này. Chị Natalia Petrova, một du khách và cũng là nhà sưu tập khăn đến từ Moskva bộc bạch: “Tôi được bà ngoại tặng chiếc khăn Pavlovsky Posad đầu tiên năm 18 tuổi. Đến bây giờ, chất len vẫn mềm mịn và màu sắc gần như không phai đi chút nào dù đã qua nhiều năm sử dụng. Khi choàng chiếc khăn có họa tiết hoa hồng truyền thống, tôi luôn cảm thấy mình đang mang theo một phần ấm áp của lịch sử Nga”.

Nhằm tiếp tục đưa di sản văn hóa phi vật thể đến gần hơn với công chúng trong nước và quốc tế, Xưởng khăn choàng Pavlovsky Posad và các đối tác văn hóa đang triển khai nhiều sự kiện.

Các hoạt động giới thiệu về khăn choàng được tổ chức thường xuyên. (Ảnh: THÙY VÂN)

Tiếp nối các đợt phát hành định kỳ, nhà máy công bố các mẫu hoa văn mới kết hợp giữa họa tiết hoa truyền thống và phong cách tối giản đương đại, phân phối rộng rãi tại các showroom và kênh trực tuyến từ đầu mùa xuân.

Nối tiếp thành công của các sự kiện như triển lãm "Những bông hoa chiến thắng" tại Bảo tàng Lịch sử khăn choàng và khăn Nga, đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp trưng bày các hiện vật khăn kỷ niệm, tái hiện dòng chảy lịch sử qua từng nét vẽ và câu chuyện về tình yêu quê hương.

Nhà máy cũng duy trì các đợt kích cầu bán lẻ và bán buôn định kỳ hằng tháng, giúp người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận sản phẩm chính hãng với mức giá hỗ trợ trực tiếp từ xưởng sản xuất.

Giữa nhịp sống đô thị hối hả, chiếc khăn choàng Pavlovsky Posad vẫn lặng lẽ giữ cho mình một vị trí đặc biệt không chỉ là một phụ kiện thời trang, mà là biểu tượng bền bỉ của một nền thủ công mỹ nghệ đậm bản sắc Nga.