Khẩn trương chống nhiễm mặn cho cây lúa

Bể hút của trạm bơm Tứ Câu đã bị nhiễm mặn với nồng độ cao nhiều ngày, thời gian dừng vận hành dài làm nhiều thửa ruộng bị khô nước. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Mặn xâm nhập sâu, nồng độ cao

Nồng độ mặn cao nhất quan trắc được trên sông Cầu Đỏ ở khu vực cửa thu nước thô vào Nhà máy nước Cầu Đỏ (phường Cẩm Lệ) đã lên đến 3.932mg/l, cao gấp 13 lần so với quy chuẩn cho phép.

Từ ngày 10/2 đến nay, nồng độ mặn đo được tại bể hút của trạm bơm Tứ Câu (phường Điện Bàn Đông) gia tăng, với độ mặn lớn nhất 5,8‰ (tương đương 5.800mg/l).

Nước mặn đã xâm nhập sâu vào sông Vĩnh Điện, vượt qua cầu Phong Hồ và xâm nhập đến cầu qua đường tránh Vĩnh Điện, chỉ còn cách bể hút của trạm bơm Vĩnh Điện khoảng 600m về phía hạ lưu.

Theo ghi nhận của phóng viên vào trưa 24/2, nhiều thửa ruộng lúa 60 ngày tuổi ở khu vực Hải An, Thị An thuộc phường Ngũ Hành Sơn bị khô nước đã 10 ngày. Tuyến kênh thủy lợi dẫn nước từ trạm bơm Tứ Câu ra cũng đã khô nước nhiều ngày làm 2 bên thành kênh và bề mặt đáy nổi lớp bột trắng.

Bà Phan Thị Thắng (trú tổ 242, phường Ngũ Hành Sơn) cho hay: “Năm nay, trạm bơm Tứ Câu bị nhiễm mặn nên nước tưới về chập chờn. Tuyến kênh cấp nước cho các cánh đồng ở khu vực Thị An đã bị cắt nước từ ngày 27 tháng Chạp (14/2) đến nay, làm hơn 8 sào ruộng của tôi bị khô nước. Nông dân đang chờ có nước vào ruộng để bón phân nhằm thúc cho cây lúa làm đòng. Bề mặt kênh thủy lợi nổi bột trắng nghi là có muối do nước bơm lách triều bị nhiễm mặn nhẹ ra, chứ bình thường thì không có tình trạng nổi bột trắng như vậy”.

Cùng với đề nghị thủy điện tăng lưu lượng nước xả về hạ du, cần sớm tăng nguồn nước từ đập dâng Thanh Quýt về làm giảm mặn cho sông Vĩnh Điện. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Tại cánh đồng giáp đường Mai Đăng Chơn, ông Nguyễn Viết Nhi (trú khối phố Tứ Ngân, phường Điện Bàn Đông) cho hay: “Từ ngày 27 tháng Chạp đến nay, không có nước về tưới nên cây lúa không phát triển được. Cây lúa 2 tháng tuổi mà có độ cao thấp hơn so với bình thường từ 5-10cm do bị khô nước và phát triển chậm lại nên càng dễ bị phát bệnh, bị các loại sâu, sinh vật gây hại”.

Bà Nguyễn Thị Hồng (trú khối phố Câu Hà, phường Điện Bàn Đông) lo lắng: “Từ giáp Tết đến nay, hơn một sào rưỡi lúa của tôi bị khô nước nên chuột vào cắn phá, hư hại mất một nửa. Số lúa còn lại đã hơn 2 tháng tuổi mà không có nước về để bón phân. Nếu tiếp tục không có nước trong những ngày đến thì lúa dễ bị nghẹn đòng, không trổ được. Người dân mong các cơ quan chức năng sớm đưa nước vào ruộng trong vòng một tuần đến để tránh bị mất trắng vụ sản xuất này”.

Cấp bách triển khai phòng chống

Theo Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Đà Nẵng, với tình hình nước mặn xâm nhập vào sông Vĩnh Điện như hiện nay và nồng độ mặn tại bể hút của trạm bơm Tứ Câu luôn duy trì trên mức 0,8‰ (cao hơn mức cho phép vận hành bơm tưới cho cây trồng là 800mg/l), trạm bơm này phải dừng vận hành phục vụ sản xuất nông nghiệp và nước mặn đang đe dọa một số trạm bơm khác trên sông Vĩnh Điện. Trong khi đó, hầu hết diện tích lúa đông xuân thuộc phạm vi tưới của trạm bơm Tứ Câu đã hơn 50 ngày tuổi, nhiều đám lúa từ 60-65 ngày tuổi, đang ở giai đoạn cần nhiều nước tưới để thúc đòng.

Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Đà Nẵng Đào Văn Thiên cho biết, hiện nay trạm bơm Tứ Câu không vận hành được do bị nhiễm mặn, nguy cơ một số diện tích lúa sẽ bị héo. Để đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp vụ đông xuân, công ty đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu UBND thành phố Đà Nẵng chỉ đạo UBND phường Điện Bàn Đông khẩn trương tổ chức đắp đập tạm ngăn mặn, giữ ngọt trên sông Vĩnh Điện.

Đồng thời, đề nghị các chủ hồ thủy điện trên thượng nguồn vận hành, điều tiết tăng lưu lượng xả nước về hạ du để ổn định nguồn nước ngọt phục vụ sản xuất nông nghiệp trên khu tưới thuộc hệ thống sông Vu Gia - Thu Bồn.

Nông dân ở khu vực Thị An, Hải An thuộc phường Ngũ Hành Sơn chờ nước cứu lúa bên tuyến kênh đã bị cắt nước 10 ngày. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Trong thời gian chờ xây dựng công trình đập tạm ngăn mặn, giữ ngọt trên sông Vĩnh Điện, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã gửi văn bản đề xuất UBND thành phố giao Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Đà Nẵng triển khai các biện pháp phòng chống nhiễm mặn cho các trạm bơm trên lưu vực sông Vĩnh Điện nhằm đảm bảo nguồn nước phục vụ sản nghiệp nông nghiệp năm 2026.

Theo đó, công ty cần tăng cường nguồn nước từ đập dâng Thanh Quýt về sông Vĩnh Điện để làm giảm nồng độ mặn; tổ chức vận hành các trạm bơm theo hướng lách triều khi thủy triều hạ để bơm nước có nồng độ mặn thấp, dưới ngưỡng cho phép nhằm cứu lúa…

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Trương Xuân Tý cho biết, sở đang trình UBND thành phố thống nhất chủ trương cho phép UBND phường Điện Bàn Đông tổ chức xây dựng công trình đập thời vụ (đập tạm) ngăn mặn, giữ ngọt trên sông Vĩnh Điện năm 2026 nhằm đảm bảo nguồn nước ngọt phục vụ sản xuất và sinh hoạt.

HOÀNG HIỆP