Khẳng định vai trò trung tâm của cơ quan dân cử trong hệ thống chính trị

Quyết nghị tạo chuyển biến rõ nét trong thực tiễn

Nhiệm kỳ 2021 - 2026 diễn ra trong bối cảnh nhiều khó khăn, thách thức đan xen: tác động kéo dài của đại dịch, thiên tai, biến động kinh tế toàn cầu cùng yêu cầu tái cơ cấu tổ chức bộ máy theo chủ trương của Trung ương. Trong bối cảnh đó, HĐND tỉnh Thanh Hóa không ngừng đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao hiệu lực, hiệu quả, khẳng định vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân.

Theo Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Thanh Hóa Lê Tiến Lam, một trong những dấu ấn nổi bật của nhiệm kỳ là sự chuyển biến về chất trong hoạt động kỳ họp. Các phiên thảo luận ngày càng thực chất, tranh luận nhiều chiều hơn, hoạt động chất vấn thẳng thắn và đi vào trọng tâm vấn đề. Đại biểu HĐND không chỉ phản ánh ý kiến cử tri mà còn chủ động phân tích chính sách, đề xuất giải pháp, góp phần nâng cao chất lượng quyết sách.

Nhiệm kỳ 2021 - 2026, HĐND tỉnh Thanh Hóa đã quyết nghị nhiều chính sách đột phá, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Ảnh: Minh Hiếu

Trong nhiệm kỳ qua, HĐND tỉnh đã tổ chức 39 kỳ họp và ban hành 833 nghị quyết. Các nghị quyết tập trung vào ba trục chính: tạo dư địa tăng trưởng mới thông qua phát triển hạ tầng và thu hút đầu tư; nâng cao chất lượng an sinh xã hội; cải thiện môi trường hành chính, minh bạch hóa quản lý.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh, nhiều cơ chế, chính sách đã phát huy hiệu quả rõ nét, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế và cải thiện đời sống Nhân dân. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai cũng có những nghị quyết cần được điều chỉnh để phù hợp hơn với thực tiễn, thể hiện tinh thần quản trị hiện đại - chính sách phải được đánh giá và cập nhật liên tục.

Trong số các nghị quyết liên quan trực tiếp đến phát triển kinh tế - xã hội, nhiều nhóm chính sách đã tạo chuyển biến rõ nét, như hỗ trợ phát triển hạ tầng trọng điểm, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp quy mô lớn, công nghệ cao; thúc đẩy giảm nghèo bền vững và đào tạo nghề gắn với nhu cầu thị trường lao động. Điểm chung của các chính sách là hướng đến tăng trưởng bền vững, không đánh đổi môi trường và an sinh xã hội để lấy tăng trưởng ngắn hạn.

Hoạt động giám sát của HĐND tỉnh cũng có bước chuyển mạnh mẽ. Từ đầu nhiệm kỳ đến nay, HĐND tỉnh đã thành lập 42 đoàn giám sát với 33 chuyên đề. Phương thức giám sát được đổi mới theo hướng có trọng tâm, dựa trên dữ liệu, không dàn trải. Trước mỗi chuyên đề đều được khảo sát kỹ, thu thập thông tin đa chiều.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Lê Tiến Lam, kết luận giám sát đã xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, từng cấp, chuyển từ “khuyến nghị” sang “yêu cầu thực thi”. Đồng thời, Thường trực HĐND tỉnh chú trọng theo dõi, đôn đốc sau giám sát và tổ chức tái giám sát, bảo đảm các kiến nghị được thực hiện nghiêm túc.

HĐND tỉnh tổ chức nhiều chuyên đề giám sát nhằm giải quyết các bất cập từ thực tiễn và từ phản ánh của cử tri. Ảnh: Mỹ Hạnh

Hiệu quả hoạt động chất vấn cũng được nâng cao. Trong nhiệm kỳ, HĐND tỉnh đã tổ chức 7 phiên chất vấn và tất cả đều ban hành nghị quyết kèm theo, xác định rõ trách nhiệm, thời hạn và kết quả cần đạt. Sau chất vấn, Thường trực HĐND tỉnh tổ chức tái giám sát, yêu cầu báo cáo tiến độ, thậm chí chất vấn lại nếu kết quả chưa đạt yêu cầu. Cơ chế này đã tạo áp lực tích cực buộc các cơ quan liên quan hành động quyết liệt hơn.

Một điểm mới trong hoạt động của HĐND tỉnh là việc tổ chức các phiên giải trình giữa hai kỳ họp. Đây là công cụ linh hoạt để kịp thời làm rõ và xử lý các vấn đề nóng mà cử tri và Nhân dân quan tâm như quản lý đất đai, bảo hiểm xã hội, hoạt động hành nghề y dược tư nhân. Qua đó, trách nhiệm của các cơ quan quản lý được làm rõ và chấn chỉnh kịp thời, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Từ ngày 1/7/2025, cùng với cả nước, tỉnh Thanh Hóa chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Theo Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Lê Tiến Lam, đây không chỉ là sự sắp xếp tổ chức bộ máy mà còn là bước tái cấu trúc phương thức quản trị. Quyền hạn được phân định rõ ràng hơn, trách nhiệm cụ thể hơn và yêu cầu đối với đại biểu ngày càng cao.

Để mô hình mới vận hành thông suốt, HĐND tỉnh đã chuẩn bị từ sớm, tổ chức vận hành thử nghiệm và diễn tập kỳ họp thứ nhất tại các xã, phường nhằm tránh lúng túng khi triển khai chính thức. Đồng thời, HĐND tỉnh đã ban hành 495 nghị quyết chỉ định nhân sự để ổn định bộ máy, bảo đảm hoạt động liên tục, không để xảy ra khoảng trống quản lý ở cơ sở.

Các quy chế làm việc cũng được rà soát, điều chỉnh; thẩm quyền giữa các cấp được phân định rõ; cơ chế trao đổi thông tin giữa tỉnh và cơ sở được duy trì thường xuyên, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động theo mô hình mới.

Từ những kết quả đạt được trong nhiệm kỳ qua, theo Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Lê Tiến Lam, bài học quan trọng là đổi mới tư duy hoạt động của cơ quan dân cử trong điều kiện quản trị hiện đại. Điều đó đòi hỏi phải chuyển từ “thực hiện chức năng” sang “tạo giá trị công”; từ giám sát thủ tục sang giám sát gắn với trách nhiệm giải trình và kết quả cuối cùng.

Tập trung 3 trụ cột chiến lược

Trong nhiệm kỳ 2026 - 2031, HĐND tỉnh Thanh Hóa sẽ tập trung vào ba trụ cột chiến lược: nâng tầm giám sát theo hướng chuyên sâu, dựa trên bằng chứng và đo lường hiệu quả; chuyên nghiệp hóa đội ngũ đại biểu; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động của HĐND. Mục tiêu là xây dựng HĐND tỉnh thực sự năng động, chuyên nghiệp và có khả năng dẫn dắt cải cách ở địa phương.

Để mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành hiệu lực, hiệu quả và bền vững, cần tập trung vào bốn nhóm giải pháp nền tảng: tiếp tục hoàn thiện thể chế và quy định phân cấp rõ ràng, minh bạch; thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực hiệu quả; nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức và đại biểu; xây dựng hệ thống đánh giá hiệu quả hoạt động dựa trên các tiêu chí cụ thể, định lượng.

Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Lê Tiến Lam phát biểu tại buổi giám sát công tác chuẩn bị bầu cử ĐBQH Khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp tại các xã Hà Trung, Tống Sơn, Hà Long, Hoạt Giang, Lĩnh Toại. Ảnh: Phan Nga

Trước thềm cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội Khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, tỉnh Thanh Hóa xác định toàn bộ quy trình từ hiệp thương, giới thiệu ứng cử, vận động bầu cử đến bỏ phiếu đều phải được thực hiện dân chủ, công khai, minh bạch, đúng pháp luật và đặt dưới sự giám sát chặt chẽ của Nhân dân.

Công tác hiệp thương được triển khai chặt chẽ qua ba vòng theo đúng quy định, bảo đảm hài hòa giữa tiêu chuẩn và cơ cấu. Việc lấy ý kiến nhận xét, tín nhiệm của cử tri nơi cư trú được tổ chức nghiêm túc, công khai, thể hiện rõ quyền làm chủ của Nhân dân.

Đào Cảnh