Khánh Hòa làm nông nghiệp công nghệ cao phục vụ khách du lịch

Người dân chăm sóc cây sầu riêng tại xã Đông Khánh Sơn, tỉnh Khánh Hòa. Ảnh: Lệ Giang

Quản trị cây trồng tốt

Khánh Hòa có nhiều loại trái cây được xem là đặc sản như sầu riêng Khánh Sơn, xoài Úc, nho Phan Rang… Mỗi loại cây sinh trưởng trên điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu khác nhau, tạo ra những loại trái ngọt, mang hương vị đặc trưng của miền Nam Trung Bộ.

Sầu riêng Khánh Sơn có cơm màu vàng đẹp, vị ngọt thanh, mùi thơm đặc trưng, giá bán thường cao hơn so với sầu riêng ở các tỉnh khác. Cả người dân và khách du lịch đều mê mẩn loại trái cây được ví như “hoa hậu” này. Dù cây sầu riêng khó chăm sóc nhưng mang lại giá trị kinh tế rất cao.

Gia đình ông Vũ Văn Vịnh, xã Đông Khánh Sơn, tỉnh Khánh Hòa, từ chỗ khó khăn, nhờ chịu khó lao động, nay có 5ha trồng sầu riêng, doanh thu hằng năm đạt trên dưới 15 tỉ đồng. Ông Vịnh chia sẻ: “Người ta thường hay nói: "Ứng dụng khoa học công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp". Vậy ứng dụng khoa học công nghệ cao với cây sầu riêng bằng cách nào? Trồng được cây thì rất dễ, nhưng làm cho cây đậu trái, trái có chất lượng thơm ngon, bán được giá cao lại là cả một quá trình theo dõi, đúc rút kinh nghiệm ngay tại vườn nhà mình. ‘Tâm’ mình đặt ở đâu thì tiền ra ở đó”.

- Nhưng anh vẫn chưa lý giải cụ thể việc ứng dụng khoa học công nghệ cao vào trồng sầu riêng như thế nào? - Tôi tiếp tục tìm hiểu vấn đề này.

- Sầu riêng của em đến năm thứ 4 đã cho ra lứa trái đầu tiên, anh thấy cây nào cũng có nhiều trái to. Vấn đề cốt tử nhất trong trồng sầu riêng là cung cấp nguồn dinh dưỡng cho cây đúng thời điểm, đúng chủng loại, đúng liều lượng, tưới nước đúng cách... Tất cả những việc này mấy ông kỹ sư trồng trọt hay gọi là “quản trị cây trồng”. Đây chính là ứng dụng khoa học công nghệ cao vào trồng sầu riêng, bởi vì nhiều nông dân vẫn còn thiếu kiến thức về “quản trị cây trồng”.

Nhờ thực hiện tốt công tác “quản trị cây trồng”, cây sầu riêng cho nhiều trái. Ảnh: Lệ Giang

“Quản trị cây trồng” tốt, chỉ gói gọn trong 5 từ nhưng đó là “linh hồn” của sản xuất nông nghiệp. Hơn 20 năm qua, chính quyền địa phương, người dân, doanh nghiệp và các nhà khoa học đã miệt mài nghiên cứu, ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật trên những diện tích trồng sầu riêng. Năm 2026, tỉnh Khánh Hòa có tổng diện tích trồng sầu riêng trên 3.560ha, sản lượng đạt trên 22.000 tấn.

Tỉnh Khánh Hòa chủ trương xây dựng thương hiệu mạnh cho sầu riêng Khánh Sơn để phục vụ du lịch. Chỉ cần mỗi đoàn khách du lịch đến Khánh Hòa mua từ 2-10 trái sầu riêng thì đây cũng là hình thức “xuất khẩu tại chỗ”, giúp tiêu thụ một lượng lớn sản phẩm. Ngành du lịch đang mở các tuyến du lịch đến Khánh Sơn, để du khách vừa tham quan núi rừng, vừa trải nghiệm tại các vườn sầu riêng, thưởng thức trái cây ngay tại vườn.

Sầu riêng Khánh Hòa xuất khẩu ra thị trường nước ngoài. Ảnh: Lệ Giang

Nhà khoa học và nông dân phải “cùng hội, cùng thuyền”

Vùng đất phía Nam tỉnh Khánh Hòa (Ninh Thuận cũ) có nhiều nắng, phù hợp với việc trồng cây nho. Những năm gần đây, người dân đã nghiên cứu, áp dụng các giải pháp khoa học, công nghệ cao vào sản xuất, phù hợp với điều kiện khí hậu khô hạn, như thiết kế nhà màng, nhà lưới, hệ thống tưới, giảm chi phí dinh dưỡng cho cây trồng, nâng cao lợi nhuận…

Điểm nổi bật ở vùng đất này là người dân đã nghiên cứu, trồng thử nghiệm và đưa vào sản xuất thương mại nhiều giống mới của các loại cây trồng như nho, táo, dưa lưới, xoài, mít, măng tây xanh, hành, tỏi, nha đam... Nhờ ứng dụng khoa học, công nghệ, một số hộ dân ở khu vực phía Nam tỉnh đạt thu nhập hơn 1 tỉ đồng/ha/năm.

Khách du lịch tham quan vườn nho ở phía Nam tỉnh Khánh Hòa. Ảnh: Lệ Giang

Theo số liệu của ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, đến đầu năm 2025, tổng diện tích sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đạt khoảng 1.262ha, gồm 1.003ha trồng trọt, 116ha chăn nuôi và 143ha thủy sản. Giá trị sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao giai đoạn 2021-2025 tăng bình quân 30,1%/năm, đạt khoảng 990 triệu đồng/ha/năm.

Ông Trịnh Minh Hoàng, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa, nêu giải pháp: “Ngành nông nghiệp cần triển khai những giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của từng vùng khí hậu, từng lĩnh vực, từng loại cây trồng. Càng cụ thể, việc ứng dụng khoa học công nghệ cao vào trồng trọt, chăn nuôi càng dễ dàng và đạt hiệu quả cao. Việc tổng kết thực tiễn, đánh giá hiệu quả trên từng diện tích canh tác là rất quan trọng. Từ đó mới biết nông dân, doanh nghiệp đã đi đúng hướng hay chưa. Nhà khoa học và nông dân phải ‘cùng hội, cùng thuyền’, khi đó nông nghiệp mới phát triển mạnh”.

Vấn đề cốt tử đối với sản xuất nông nghiệp là giải quyết đầu ra cho sản phẩm, bảo đảm người nông dân có được lợi nhuận ổn định. Tỉnh Khánh Hòa đang từng bước xây dựng hệ thống vùng trồng đáp ứng yêu cầu này, đẩy mạnh số hóa vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, quản lý dịch hại bằng trí tuệ nhân tạo, ứng dụng robot vào một số công đoạn. Ngay tại vùng sản xuất, người dân đang áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ, đáp ứng các tiêu chuẩn trong nước và quốc tế.

Trái cây được bày bán phục vụ khách du lịch tại Nha Trang. Ảnh: Lệ Giang

Đến tháng 9/2026, toàn tỉnh có 163 vùng trồng được cấp mã số, với tổng diện tích hơn 5.171ha, trong đó có 65 mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu. Một số sản phẩm chủ lực như xoài, sầu riêng đã từng bước tiếp cận các thị trường quốc tế. Năm 2026, sản lượng sầu riêng tươi xuất khẩu sang Trung Quốc ước đạt 9.000-10.000 tấn; xoài Khánh Hòa đã được xuất sang Hoa Kỳ, Dubai, châu Âu…

Năm 2026, tỉnh Khánh Hòa dự kiến đón khoảng 25 triệu lượt khách du lịch. Đây là thị trường “xuất khẩu tại chỗ” rất lớn. Nắm bắt cơ hội này, nhiều hộ dân, doanh nghiệp đã đa dạng hóa hình thức kinh doanh, vừa đón khách vào tham quan nông trại, vừa bán sản phẩm tại chỗ. Bên cạnh đó, các cơ sở còn chế biến nông sản thành nhiều loại sản phẩm khác nhau để du khách mua làm quà.