Hải Phòng tìm sức bật tăng trưởng từ khoa học công nghệ

UBND TP. Hải Phòng vừa ban hành kế hoạch khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2026-2030, đặt mục tiêu đến năm 2030 hình thành hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo mở, có liên kết vùng và quốc tế, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, gắn nghiên cứu với ứng dụng, chuyển giao và thương mại hóa.

Thành phố tập trung phát triển và làm chủ các công nghệ chiến lược, công nghệ số, công nghệ xanh, công nghệ biển phù hợp với lợi thế và nhu cầu phát triển; từng bước xây dựng Hải Phòng trở thành trung tâm quốc tế về đào tạo, nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ biển.

Kế hoạch được xây dựng trên cơ sở Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025 cùng các chiến lược, kế hoạch của Chính phủ, Bộ Khoa học và công nghệ.

Đây đồng thời là căn cứ để thành phố xây dựng kế hoạch khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hằng năm, tổ chức triển khai, đánh giá các chương trình, đề án, nhiệm vụ khoa học và công nghệ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Bệ phóng giai đoạn 2021 - 2025

Nền tảng cho bước tiến giai đoạn 2026 - 2030 được củng cố bởi những kết quả thực tiễn trong năm năm qua. Bất chấp những thách thức từ quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, Hải Phòng vẫn duy trì vị thế nhóm đầu cả nước về năng lực đổi mới sáng tạo.

Theo đó, trong giai đoạn 2021 - 2025, lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Hải Phòng đạt nhiều kết quả quan trọng. Thành phố triển khai 248 nhiệm vụ nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ cấp thành phố; các đơn vị trên địa bàn tham gia 36 nhiệm vụ cấp quốc gia và cấp bộ; triển khai 18 nhiệm vụ phát triển tài sản trí tuệ; đến năm 2025 có 26 đơn đăng ký sáng chế, giải pháp hữu ích.

Thành phố tổ chức 16 phiên kết nối cung - cầu công nghệ, cấp 52 giấy chứng nhận đăng ký chuyển giao công nghệ và 12 giấy chứng nhận đăng ký gia hạn, sửa đổi, bổ sung nội dung chuyển giao công nghệ.

Số doanh nghiệp khoa học và công nghệ của thành phố đã tăng lên 76 doanh nghiệp, số tổ chức có hoạt động khoa học và công nghệ đạt 74 tổ chức.

Hải Phòng trước hợp nhất từng vươn lên vị trí thứ 3 cả nước về chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) trong hai năm 2023 và 2024. Sau hợp nhất, Hải Phòng xếp thứ 4 cả nước. Tỷ trọng giá trị sản phẩm công nghiệp công nghệ cao trong công nghiệp chế biến, chế tạo của Hải Phòng trước hợp nhất đến năm 2025 đạt 68%.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, TP. Hải Phòng cũng có một số hạn chế như tốc độ đổi mới công nghệ chưa đạt kỳ vọng; số dự án khởi nghiệp đổi mới sáng tạo được hỗ trợ trực tiếp còn hạn chế; năng lực nghiên cứu, tham mưu và triển khai nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo chưa đồng đều, nhất là ở cấp xã và doanh nghiệp.

Việc đánh giá hiệu quả, tác động sau nghiệm thu chưa được thực hiện thường xuyên; cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý còn phân tán, thiếu liên thông; liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và thị trường khoa học, công nghệ chưa tương xứng với tiềm năng.

Hải Phòng đặt mục tiêu tỷ trọng giá trị sản phẩm công nghệ cao trong giá trị sản xuất công nghiệp chế biến, chế tạo đạt trên 60%. Ảnh: Hoàng Anh.

Chiến lược bứt phá trong giai đoạn mới

Để vượt qua những điểm nghẽn trên, mở lối tăng trưởng cao về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, TP. Hải Phòng xác lập những mục tiêu cụ thể cho giai đoạn 2026 - 2030, hướng đến việc đo lường hiệu quả bằng giá trị gia tăng thực tế cho nền kinh tế.

Theo đó, đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng GRDP phấn đấu đạt 57%; kinh phí chi cho nghiên cứu và phát triển (R&D) đạt 2% GRDP, trong đó nguồn lực xã hội chiếm hơn 60%.

Tỷ trọng xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao trong tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt từ 50 - 52%; tỷ trọng giá trị sản phẩm công nghệ cao trong giá trị sản xuất công nghiệp chế biến, chế tạo đạt trên 60%.

Thành phố phấn đấu đến năm 2030 có tối thiểu 12 nhân lực nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ quy đổi toàn thời gian trên một vạn dân; mỗi năm triển khai ít nhất 60 nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cấp thành phố, nghiệm thu tối thiểu 40 công trình khoa học và công nghệ và có 150 bài báo khoa học trên các hệ thống Scopus/ISI.

Tỷ lệ kết quả nhiệm vụ nghiên cứu ứng dụng, phát triển công nghệ, thử nghiệm và đổi mới sáng tạo đủ điều kiện được ứng dụng thực tiễn sau 12 tháng nghiệm thu đạt tối thiểu 60%; tỷ lệ kết quả nghiên cứu từ viện, trường được ứng dụng và thương mại hóa đạt tối thiểu 30%.

Hải Phòng cũng đặt mục tiêu hình thành từ 2 - 3 trung tâm đổi mới sáng tạo; nâng số doanh nghiệp khoa học và công nghệ được chứng nhận lên 150 đơn vị, doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo lên 450 đơn vị; tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo đạt trên 40%.

Thành phố phấn đấu hỗ trợ tối thiểu 100 doanh nghiệp áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, hệ thống quản lý và công cụ cải tiến năng suất, chất lượng; hỗ trợ ít nhất 300 sản phẩm, hàng hóa xây dựng, duy trì hệ thống truy xuất nguồn gốc kết nối với Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa quốc gia.

Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương được duy trì trong nhóm năm địa phương dẫn đầu cả nước, phấn đấu thuộc nhóm ba địa phương dẫn đầu.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, thành phố xác định hoàn thiện thể chế, chính sách và đổi mới cơ chế tài chính là một trong những nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Hải Phòng sẽ tiếp tục cụ thể hóa các chủ trương, chính sách của Trung ương phù hợp với điều kiện thực tiễn; hoàn thiện các cơ chế hỗ trợ nghiên cứu, phát triển, tiếp nhận và làm chủ công nghệ, đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, phát triển tài sản trí tuệ và khởi nghiệp sáng tạo.

Thành phố định hướng đổi mới phương thức phân bổ, quản lý và sử dụng ngân sách nhà nước theo hướng tập trung cho các chương trình, bài toán lớn, công nghệ chiến lược và nhiệm vụ có địa chỉ ứng dụng, khả năng tạo tác động lan tỏa.

Đồng thời, đa dạng hóa nguồn lực, phát huy vai trò vốn mồi của ngân sách nhà nước và huy động nguồn lực từ doanh nghiệp, tổ chức, quỹ đầu tư và các nguồn hợp pháp khác được xác định là nhiệm vụ quan trọng. Kinh phí đầu tư cho R&D được phấn đấu đạt 2% GRDP, trong đó nguồn lực xã hội chiếm trên 60%.

Điểm đáng chú ý nhất trong chiến lược 2026 - 2030 của Hải Phòng không nằm ở quy mô ngân sách, mà ở sự thay đổi tư duy quản lý.

Theo đó, thành phố sẽ triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, hằng năm đặt hàng tối thiểu hai nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, ưu tiên các công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình mới gắn với lợi thế, bài toán thực tiễn của Hải Phòng như trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, robot, logistics thông minh, cảng biển, công nghiệp, kinh tế biển và công nghệ xanh.

Thành phố cũng dự kiến ban hành Đề án “Thử nghiệm có kiểm soát phát triển kinh tế tầm thấp, ứng dụng phương tiện bay không người lái trên địa bàn thành phố Hải Phòng”.

Cùng với đó, Hải Phòng chú trọng phát triển nguồn nhân lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, tập trung vào các lĩnh vực chiến lược như vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, robot và tự động hóa, công nghệ biển, công nghệ xanh, logistics thông minh.

Thành phố phấn đấu hình thành đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ít nhất 600 người; nguồn nhân lực nghiên cứu quy đổi toàn thời gian đạt tối thiểu 12 người/1 vạn dân vào năm 2030, tăng khoảng 1.200-1.400 người so với năm 2026.

Kế hoạch cũng đề ra các nhiệm vụ phát triển tổ chức khoa học và công nghệ, hạ tầng nghiên cứu, phòng thí nghiệm, trung tâm R&D và không gian đổi mới sáng tạo. Thành phố nghiên cứu xây dựng phòng thí nghiệm dùng chung và Công viên Khoa học và Đổi mới sáng tạo Hải Phòng, hỗ trợ nâng cấp các phòng thí nghiệm hiện có, ưu tiên lĩnh vực biển và công nghệ sinh học biển, từng bước hình thành ít nhất một phòng thí nghiệm về biển và một trung tâm công nghệ sinh học biển.

Việc triển khai Kế hoạch khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm năm giai đoạn 2026 - 2030 với mục đích tạo chuyển biến mạnh mẽ về năng lực nghiên cứu, ứng dụng và làm chủ công nghệ, tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà trường, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.

Qua đó, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo từng bước trở thành nền tảng quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và đóng góp thiết thực vào mục tiêu xây dựng Hải Phòng trở thành thành phố cảng công nghiệp hiện đại, văn minh, sinh thái và đáng sống tầm cỡ khu vực Đông Nam Á.