Khảo sát thực địa tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại Di tích Hang Co Phương
Ngày 14/9, Đoàn khảo sát của tỉnh do Bộ CHQS tỉnh - Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo tỉnh chủ trì đã tiến hành khảo sát thực địa phương án tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại Di tích lịch sử cách mạng cấp Quốc gia Hang Co Phương, xã Phú Lệ.
Đoàn khảo sát dâng hương tại Di tích lịch sử cách mạng cấp Quốc gia Hang Co Phương, xã Phú Lệ.
Tại thực địa, đoàn đã khảo sát, đánh giá hiện trạng khu vực di tích và vị trí dự kiến tìm kiếm. Qua nghiên cứu đặc điểm, kết cấu của Hang Co Phương, kết hợp thông tin, tài liệu hiện có và ý kiến nhân chứng, đoàn bước đầu xác định khu vực các liệt sĩ hy sinh và khả năng vị trí hài cốt vùi lấp trong hang.
Đoàn cũng xác định tương đối vị trí, độ sâu và phạm vi khu vực cần tiếp tục nghiên cứu, tìm kiếm. Các thông tin về số lượng liệt sĩ, khu vực có khả năng còn hài cốt và đặc điểm địa hình trong hang được rà soát, đối chiếu, làm cơ sở đánh giá khả năng tổ chức tìm kiếm, quy tập.
Đoàn khảo sát đánh giá thực trạng khu vực Di tích lịch sử cách mạng cấp Quốc gia Hang Co Phương, xã Phú Lệ.
Tại buổi làm việc, các thành viên đoàn khảo sát nhận định, việc tìm kiếm, thu hồi hài cốt và lấy mẫu phục vụ giám định ADN gặp nhiều khó khăn do các liệt sĩ hy sinh đã hơn 70 năm; hài cốt có khả năng bị phân hủy, than hóa, vùi lấp trong đất đá.
Bên cạnh đó, việc khai quật có thể tác động đến hiện trạng di tích.
Đoàn khảo sát làm việc với địa phương sau khi khảo sát thực địa.
Trên cơ sở khảo sát, đoàn thống nhất trước mắt chưa tổ chức tìm kiếm, khai quật tại Hang Co Phương; tiếp tục rà soát, xác minh hồ sơ, tài liệu, đánh giá khả năng còn hài cốt và mức độ tác động đến di tích; đồng thời lấy ý kiến thân nhân 11 liệt sĩ và các bên liên quan.
Bộ CHQS tỉnh chủ trì, phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Nội vụ, UBND xã Phú Lệ và các cơ quan liên quan tiếp tục nghiên cứu, tổng hợp, tham mưu Ban Chỉ đạo tỉnh xem xét, báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh theo đúng quy định.
Di tích lịch sử cách mạng cấp Quốc gia Hang Co Phương.
Theo Quyết định số 1184/QĐ-BVHTTDL ngày 28/3/2019 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Hang Co Phương được xếp hạng Di tích lịch sử cách mạng cấp Quốc gia, là địa chỉ đỏ có ý nghĩa quan trọng trong giáo dục truyền thống cách mạng, đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, gắn với sự hy sinh của các liệt sĩ trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp.
Hang có diện tích khoảng 18-20m2, nơi cao nhất cửa hang khoảng 4m, có hai cửa vào, cấu tạo bởi các phiến đá lớn chồng xếp tự nhiên lên nhau. Trong kháng chiến chống Pháp, nơi đây là kho, trạm quân lương, chỗ trú ẩn và điểm trung chuyển lương thực, vật tư từ hậu phương lên chiến trường Tây Bắc. Để ngăn tuyến tiếp tế chiến lược này, quân Pháp nhiều lần tổ chức đánh phá ác liệt. Chiều 2/4/1953, khi dân công hỏa tuyến đang trú ẩn trong hang Co Phương, máy bay Pháp xuất hiện và ném bom, 11 dân công không thể thoát khỏi hang và hy sinh. Các liệt sĩ đều quê ở huyện Thiệu Hóa cũ, tham gia vận chuyển lương thực, vật tư, làm đường và sửa cầu phục vụ bộ đội hành quân lên chiến trường Thượng Lào, Điện Biên Phủ.