Khát vọng đưa công nghiệp văn hóa Huế cất cánh

Du khách tham quan Đại nội Huế. Ảnh: Trọng Thể

Việc UBND thành phố Huế ban hành Kế hoạch số 385/KH-UBND (ngày 2/7/2026) triển khai kịch bản tăng trưởng các ngành công nghiệp văn hóa thành phố Huế trong năm 2026 và giai đoạn 2027 - 2030 là một bước đi rất đáng kỳ vọng.

Mục tiêu mà Kế hoạch 385 hướng đến là vào năm 2030, công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 10 - 11% GRDP của TP. Huế. Nhưng vấn đề quan trọng không chỉ nằm ở những con số tăng trưởng hay mục tiêu đóng góp của công nghiệp văn hóa vào nền kinh tế. Điều quan trọng hơn là cách tiếp cận đã thay đổi khi văn hóa không còn được nhìn chủ yếu dưới góc độ bảo tồn hay phục vụ đời sống tinh thần, mà đã được đặt đúng vị trí là một nguồn lực phát triển, một ngành kinh tế có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao, việc làm chất lượng, thương hiệu địa phương và sức cạnh tranh lâu dài.

Đó cũng chính là tinh thần của Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Huế là địa phương sở hữu cùng lúc hệ thống di sản thế giới, hàng trăm di tích quốc gia, hàng nghìn lễ hội, kho tàng nghệ thuật cung đình, hệ thống làng nghề truyền thống, ẩm thực đặc sắc, áo dài, cảnh quan thiên nhiên và một thương hiệu Festival đã được khẳng định. Quan trọng hơn, Huế còn có chiều sâu văn hóa được tích lũy qua nhiều thế kỷ, tạo nên bản sắc riêng không thể sao chép. Chính sự khác biệt ấy là lợi thế cạnh tranh lớn của công nghiệp văn hóa Huế.

Kế hoạch 385 cũng đã nhận diện khá đầy đủ những điểm nghẽn đang cản trở sự phát triển: Thời gian lưu trú của du khách còn ngắn, mức chi tiêu chưa cao; các chương trình biểu diễn thực cảnh quy mô lớn còn thiếu; kinh tế đêm chưa tương xứng với tiềm năng; doanh nghiệp sáng tạo còn nhỏ lẻ; chuỗi liên kết giữa di sản, nghệ thuật, du lịch, thủ công mỹ nghệ và thương mại chưa thật sự bền chặt. Việc chỉ rõ những hạn chế đó cho thấy đây không phải là một bản kế hoạch thiên về khẩu hiệu, mà đã xuất phát từ thực tiễn phát triển của thành phố.

Đặc biệt, sáu trụ cột được lựa chọn gồm du lịch văn hóa, Festival và nghệ thuật biểu diễn, công nghiệp sáng tạo gắn với chuyển đổi số, điện ảnh và truyền thông, thủ công mỹ nghệ, kinh tế đêm là những hướng đi rất phù hợp với lợi thế của Huế. Đây đều là những lĩnh vực vừa có nền tảng truyền thống, vừa có dư địa đổi mới rất lớn nếu biết kết hợp giữa công nghệ, sáng tạo và thị trường.

Trong số đó, chuyển đổi số có thể xem là chìa khóa tạo nên bước phát triển mới. Dữ liệu số về di sản, bảo tàng số, thực tế ảo, trí tuệ nhân tạo, bản đồ số, vé điện tử hay các sản phẩm nội dung số không chỉ giúp bảo tồn tốt hơn mà còn mở rộng khả năng tiếp cận thị trường toàn cầu. Khi những giá trị văn hóa Huế được số hóa và kết nối với các nền tảng quốc tế, không gian phát triển sẽ không còn bó hẹp trong phạm vi địa phương.

Một điểm rất đáng kỳ vọng khác là tư duy phát triển chuỗi giá trị. Di sản sẽ không chỉ là nơi tham quan; Festival không chỉ là những ngày hội; làng nghề không chỉ bán sản phẩm lưu niệm; áo dài không chỉ là trang phục truyền thống. Khi tất cả được kết nối thành một hệ sinh thái gồm sáng tạo, sản xuất, trình diễn, thương mại, du lịch, truyền thông và kinh tế số, giá trị tạo ra sẽ lớn hơn rất nhiều so với từng lĩnh vực hoạt động riêng lẻ.

Đương nhiên, để hiện thực hóa khát vọng ấy sẽ không dễ dàng. Những mục tiêu tăng trưởng 15 - 20% mỗi năm ở một số lĩnh vực là khá cao. Điều đó đòi hỏi không chỉ quyết tâm của ngành văn hóa mà còn cần sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp, giới nghệ sĩ, nghệ nhân, các trường đại học và người dân. Công nghiệp văn hóa, xét đến cùng, không phải là câu chuyện của riêng ngành văn hóa mà là một hệ sinh thái phát triển.

Bên cạnh đó, một nguyên tắc cần luôn được gìn giữ là phát triển phải đi đôi với bảo tồn. Di sản là tài nguyên đặc biệt, nhưng cũng rất mong manh. Khai thác kinh tế là cần thiết, song mọi hoạt động phải đặt trên nền tảng tôn trọng giá trị gốc, giữ gìn bản sắc và phát triển bền vững. Thành công của công nghiệp văn hóa Huế sẽ không được đo bằng số lượng công trình mới hay những sự kiện hoành tráng, mà bằng khả năng vừa tạo ra tăng trưởng, vừa gìn giữ được hồn cốt của vùng đất di sản.

Điều đáng tin tưởng là Huế đang có nhiều điều kiện thuận lợi: Thành phố trực thuộc Trung ương, hệ thống chính sách mới của Trung ương về văn hóa, sự phát triển mạnh của chuyển đổi số, xu hướng du lịch trải nghiệm, kinh tế sáng tạo và nhu cầu ngày càng lớn đối với các sản phẩm văn hóa bản địa đang mở ra những cơ hội rất lớn. Nếu tận dụng tốt thời cơ này, Huế hoàn toàn có thể trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa của miền Trung, từng bước vươn lên là một đô thị sáng tạo có vị trí xứng đáng trong khu vực châu Á.

Một bản kế hoạch, dù được chuẩn bị công phu đến đâu, cũng mới chỉ là điểm khởi đầu. Điều quyết định vẫn là năng lực tổ chức thực hiện, khả năng huy động nguồn lực xã hội, sự đồng hành của doanh nghiệp và đặc biệt là tinh thần dám đổi mới, dám thử nghiệm những mô hình phát triển mới. Khi những khát vọng lớn được cụ thể hóa bằng những dự án cụ thể, những sản phẩm cụ thể và những cơ chế đủ thông thoáng, công nghiệp văn hóa sẽ không còn là một khái niệm mới mẻ mà sẽ trở thành động lực tăng trưởng thực sự của thành phố.

Có thể kỳ vọng rằng, từ bản kế hoạch số 385/KH-UBND, Huế sẽ bước sang một giai đoạn phát triển mới, nơi văn hóa không chỉ làm nên bản sắc mà còn trở thành sức mạnh kinh tế; nơi sáng tạo được khuyến khích, doanh nghiệp được đồng hành, người dân được hưởng lợi và thành phố ngày càng khẳng định vị thế là đô thị di sản, đô thị sáng tạo, trung tâm công nghiệp văn hóa hàng đầu của Việt Nam. Đó không chỉ là mục tiêu của một kế hoạch, mà là khát vọng hoàn toàn có thể trở thành hiện thực nếu Huế kiên định với con đường mình đã lựa chọn.