Khi an sinh trở thành nền tảng tăng trưởng

Những công trình nhỏ mang niềm vui lớn

Những ngày cuối cùng của năm 2025, tại căn nhà tình nghĩa nằm sâu trong con hẻm trên đường Huỳnh Văn Lũy (phường Bình Dương), bà Đỗ Thị Sáu, 74 tuổi, tất bật cùng mấy anh thợ xây sắp xếp lại bàn ghế, quét dọn từng khoảng sân nhỏ. Phòng khách chỉ có chiếc bàn gỗ cũ được kê sát tường, đặt tivi và bàn thờ nhỏ, nơi khói nhang ghi nhớ ký ức về chồng và người con trai đã khuất của bà Sáu. Giữa bộn bề công việc, ánh mắt bà không giấu niềm vui vì được sống trong căn nhà, là mơ ước cả đời người.

Ngôi nhà 60m² này được địa phương xây tặng gia đình bà từ năm 2005. Hai mươi năm che mưa nắng, mái tôn đã cũ, những cơn mưa lớn thường kéo theo nỗi lo dột ướt. Tuổi cao, sống một mình, bà không đủ điều kiện tự sửa. Tháng 12-2025, phường Bình Dương đã “xắn tay” cùng MTTQ và Quỹ Vì người nghèo triển khai sửa chữa căn nhà. Hơn 2 tuần thi công, ngôi nhà xuống cấp ngày nào giờ đã kiên cố hơn, sáng sủa hơn, đủ che chở bà để đi qua những mùa mưa nắng. Bà Sáu dẫn chúng tôi vòng qua căn bếp vừa hoàn thiện, chạm nhẹ vào bức tường còn mới, bà tâm tình: “Tết năm nay tôi có nhà đẹp để ở, không còn lo mưa dột nữa. Mỗi tháng lại có trợ cấp sinh hoạt, nhà hư hỏng thì được chính quyền quan tâm sửa chữa. Tôi chỉ biết gửi lời cảm ơn đến chính quyền địa phương và các nhà hảo tâm”.

Bà Đỗ Thị Sáu (74 tuổi, ngụ phường Bình Dương, TPHCM) trong ngôi nhà không còn dột nát. Ảnh: TÂM TRANG

Không chỉ bàn giao những căn nhà nghĩa tình còn thơm mùi sơn, thành phố còn “trả lại” cho người dân thêm nhiều khoảng xanh giữa đô thị đang mở rộng sau sáp nhập. Ghé Công viên Năng lượng xanh ở phường Phú Thạnh vào xế chiều, trước mắt chúng tôi là khung cảnh nhộn nhịp, bình yên của một khu dân cư: trẻ con tụm lại chơi xích đu, vài cụ ông thong thả tập dưỡng sinh cạnh hàng ghế đá... Ít ai hình dung nơi này chỉ mới vài tháng trước còn là bãi đất trống, rác, nước thải ứ đọng bên những bụi cây mọc hoang. Công viên thành hình từ cuộc vận động của tuổi trẻ Đoàn phường Phú Thạnh, với hệ thống chiếu sáng bằng đèn tiết kiệm năng lượng khi đêm xuống, cùng với đó là wifi phủ sóng miễn phí, camera giám sát để mọi người đi bộ buổi tối an toàn hơn.

Song hành với những khoảng xanh, các con hẻm, hệ thống cống thoát nước của đô thị cũng được chăm chút. Tháng 7-2025, hẻm 347/20 Chu Văn An (phường Bình Thạnh) được khởi công nâng cấp cống thoát nước và mặt hẻm. Tháng 8-2025, cụm hẻm 686, 766/42, 766/92 Cách Mạng Tháng Tám ở phường Tân Sơn Nhất đồng loạt được “bấm nút” cải tạo. Ở phường Tân Định, hệ thống cống tại 25/35 Trần Khắc Chân được khảo sát sửa chữa với kinh phí 301 triệu đồng…

Những vấn đề liên quan đến an sinh của người dân đều được thành phố chú tâm chăm lo từ điều nhỏ nhất, để người dân đón một năm mới 2026 trọn vẹn, đủ đầy hơn và cùng TPHCM bước vào chặng đường phát triển mới, nơi an sinh trở thành nền tảng của tăng trưởng.

“Mạng lưới” an sinh cho năm bản lề

Phía sau những công trình an sinh của năm 2025, TPHCM còn đang hoàn chỉnh bản thiết kế lớn hơn cho năm bản lề 2026 bằng các chính sách an sinh rộng mở hơn. TPHCM kiên định mục tiêu trở thành đô thị đáng sống. Đáng sống là bình yên được bảo đảm trước, sinh kế được bồi đắp sau và mọi người dân, đặc biệt người yếu thế, đều có điểm tựa rõ ràng.

Sau mỗi nghị quyết an sinh cho năm 2026 là những lựa chọn cơ chế được các đại biểu HĐND TPHCM cân đong để chạm đúng đời sống người dân. Ảnh: VIỆT DŨNG

Năm 2025 là một năm thành phố ra rất nhiều nghị quyết về an sinh xã hội. Ở kỳ họp thứ 7 ( kỳ họp chuyên đề cuối tháng 12), hàng loạt nghị quyết được thông qua với tổng mức đầu tư lên tới hàng trăm ngàn tỷ đồng cho các công trình hạ tầng, thể thao, y tế, kết nối vùng. Các chính sách lần này không đi riêng lẻ mà sắp xếp theo tư duy về an sinh bền vững hơn cho năm bản lề 2026. Muốn bảo đảm an sinh bền vững, thành phố phải mở rộng không gian phát triển và nâng sức chịu đựng của hệ thống dịch vụ công. Vì vậy, hạ tầng liên vùng, văn hóa, thể thao và y tế trọng điểm được đầu tư với những con số khá cao.

Trong nhóm dự án sử dụng ngân sách địa phương, TPHCM dành 8.782 tỷ đồng cho tuyến đường liên cảng Cát Lái - Phú Hữu, kết nối trực tiếp nút giao cao tốc TPHCM - Long Thành - Dầu Giây và Vành đai 3. Cùng với đó, cầu Thủ Thiêm 4 được phê duyệt 5.063 tỷ đồng, còn hệ thống y tế được bổ sung với 2 dự án bệnh viện lớn gồm Bệnh viện Đa khoa thực hành 500 giường với vốn 4.787 tỷ đồng và Bệnh viện Chấn thương 4.207 tỷ đồng. Ở nhóm dự án thực hiện theo phương thức đối tác công tư, thành phố thống nhất chủ trương đầu tư Khu liên hợp Thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc theo phương thức PPP, với tổng vốn dự kiến 145.629 tỷ đồng. TPHCM cũng “thông chốt” dự án cầu Phú Mỹ 2 nối TPHCM - Đồng Nai 23.185 tỷ đồng và cầu Cần Giờ nối Nhà Bè - Bình Khánh 13.201 tỷ đồng.

Nhưng nếu các dự án hạ tầng là “xương sống” an sinh cho tương lai, thì các chính sách về hỗ trợ tín dụng lại là điểm tựa gần nhất với đời sống dân cư. Kỳ họp thứ 6, HĐND TP đã ban hành Nghị quyết 71/2025/NQ-HĐND, quy định cơ chế cho vay đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác. Điểm mới nằm ở cách tiếp cận, thay vì thu hẹp trong khuôn khổ vay vốn giảm nghèo truyền thống, chính sách mở rộng đối tượng và tăng mạnh hạn mức, với mức vay tối đa 200 triệu đồng mỗi hộ đối với hộ nghèo, cận nghèo và hộ mới thoát nghèo trong 36 tháng, gấp đôi mức cũ triển khai năm 2024. Việc tăng hạn mức này mang ý nghĩa thực tế lớn hơn nhiều so với tên gọi của một nghị quyết tín dụng, nó giúp người nghèo cơ hội thật sự để tạo sinh kế, đủ vốn đầu tư sản xuất, kinh doanh hoặc chuyển dịch nghề nghiệp mà không phải rời khỏi thành phố để tìm cơ hội mới.

Hay ở kỳ họp thứ 3, HĐND TP ban hành chính sách hỗ trợ chi phí học tập cho học sinh, sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh là người dân tộc thiểu số thường trú trên địa bàn, trong đó tập trung vào diện hộ nghèo, cận nghèo hoặc vừa thoát hộ cận nghèo trong vòng 36 tháng của dân tộc Chăm, Chơ Ro, Khmer và các dân tộc thiểu số khác. Thành phố cũng đầu tư vào tuyến mầm non, hỗ trợ 35-70 triệu đồng/cơ sở để trang bị cơ sở vật chất một lần cho các cơ sở giáo dục mầm non độc lập, dân lập, tư thục ở địa bàn có khu công nghiệp; các nhà trẻ, lớp mẫu giáo nơi tập trung đông lao động. Đối với trẻ mầm non là con công nhân, người lao động làm việc tại khu công nghiệp hoặc nơi có nhiều lao động, mức hỗ trợ 240.000 đồng/trẻ/tháng, giúp giảm áp lực chi phí chăm sóc trẻ; còn giáo viên mầm non làm việc tại khu vực này được hỗ trợ 1 triệu đồng/người/tháng để bảo đảm thu nhập ổn định, yên tâm bám nghề.

Một nhóm chính sách khác được xem là chạm tới vấn đề “nhân khẩu học” của thành phố là nghị quyết hỗ trợ xử lý tình trạng mức sinh thấp. Theo đó, phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi được hỗ trợ một lần 5 triệu đồng, còn phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo, bảo trợ xã hội, hoặc sinh sống tại xã đảo, đặc khu được hỗ trợ 2 triệu đồng để thực hiện tầm soát trước sinh và tầm soát sơ sinh. Những con số này tuy không lớn nếu đặt cạnh các dự án ngàn tỷ, nhưng lại cho thấy TPHCM đã nhận ra an ninh con người không chỉ nằm ở bệnh viện hay trường học, mà còn ở cấu trúc dân số, sức khỏe giống nòi và chất lượng sống của thế hệ kế tiếp.

Nhìn tổng thể, TPHCM tổ chức công tác an sinh theo một nguyên tắc rất rõ, ưu tiên an cư và sự ổn định xã hội ngay từ cơ sở, đồng thời tạo điểm tựa chính sách đủ kịp thời để người dân yên tâm bám trụ và mưu sinh trong đô thị. Nếu trước đây an sinh thường được hiểu là “đi theo sau phát triển”, thì năm 2026, TPHCM đã cho thấy một mục tiêu khác, an sinh phải mở đường cho phát triển.

CẨM NƯƠNG - TÂM TRANG - CẨM TUYẾT