Dấu ấn nông thôn mới trong nhiệm kỳ Đại hội XIII:Từ nền tảng vững chắc đến khát vọng phát triển bền vững

Không chỉ hoàn thành các mục tiêu đề ra đến năm 2025, chương trình còn tạo nền tảng quan trọng cho phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh. Trong bức tranh chung đó, Hà Nội nổi lên là một trong những địa phương đi đầu, không chỉ về tiến độ, chất lượng thực hiện các tiêu chí, mà còn ở chiều sâu phát triển, thể hiện rõ vai trò, trách nhiệm của Thủ đô trong sự nghiệp phát triển bền vững đất nước, hướng tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Diện mạo nông thôn mới khang trang tại xã Ứng Hòa. Ảnh: Quang Thái

Tầm nhìn chiến lược của Đảng

Nông nghiệp, nông dân, nông thôn luôn được Đảng ta xác định là vấn đề chiến lược, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước. Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng tiếp tục khẳng định yêu cầu: Phát triển nông nghiệp sinh thái, xây dựng nông thôn hiện đại, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nông dân; thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, miền; bảo đảm an sinh xã hội, ổn định chính trị và bền vững môi trường.

Trên tinh thần đó, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025 được triển khai trong bối cảnh nhiều khó khăn, thách thức: Tác động kéo dài của đại dịch Covid-19, biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt, yêu cầu ngày càng cao về chất lượng sống, môi trường và phát triển bền vững. Song, với sự lãnh đạo quyết liệt của Trung ương, sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành và đặc biệt là sự đồng thuận, chung sức của nhân dân, chương trình tiếp tục đạt những thành tựu toàn diện, vững chắc.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến tháng 6-2025 (trước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp), các chỉ tiêu chủ yếu về xây dựng nông thôn mới cơ bản đạt và vượt mục tiêu Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng đề ra. Cả nước có 79,3% số xã đạt chuẩn nông thôn mới; 42,4% số xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao; 12,3% số xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu..., tăng mạnh so với đầu nhiệm kỳ. Đặc biệt, đã có 51% số đơn vị cấp huyện được công nhận hoàn thành nhiệm vụ hoặc đạt chuẩn nông thôn mới; 20% số huyện đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao, trong khi đầu nhiệm kỳ chưa có huyện nào đạt chuẩn ở mức này.

Nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới tiếp tục được huy động mạnh mẽ. Tổng vốn huy động toàn xã hội đến hết tháng 5-2025 ước đạt khoảng 3,7 triệu tỷ đồng, với sự tham gia tích cực của ngân sách nhà nước, vốn tín dụng, doanh nghiệp và người dân. Hạ tầng kinh tế, xã hội nông thôn được đầu tư đồng bộ; giao thông, thủy lợi, điện, trường học, trạm y tế, nhà văn hóa từng bước được hoàn thiện. Công tác giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội đạt kết quả rõ nét; hàng chục nghìn hộ nghèo, cận nghèo được hỗ trợ nhà ở bền vững; chất lượng môi trường nông thôn từng bước được cải thiện... Những kết quả đó không chỉ mang ý nghĩa về mặt kinh tế - xã hội, mà còn khẳng định tính đúng đắn trong chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước; củng cố niềm tin của nhân dân, tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Điều làm nên thành công nổi bật của nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới trong nhiệm kỳ Đại hội lần thứ XIII của Đảng không chỉ nằm ở những con số, mà ở cách tiếp cận ngày càng thực chất, lấy người dân làm trung tâm, làm chủ thể của quá trình phát triển. Từ chỗ tập trung “đạt chuẩn”, nhiều địa phương đã chuyển mạnh sang “nâng chất”, hướng tới nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu, gắn với phát triển bền vững. Ở nhiều vùng quê, diện mạo nông thôn đổi thay rõ nét. Những con đường làng được bê tông hóa, nhựa hóa; hệ thống giao thông nội đồng hoàn chỉnh, thuận lợi cho sản xuất và lưu thông hàng hóa. Trường học, trạm y tế, thiết chế văn hóa được đầu tư khang trang, đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập, chăm sóc sức khỏe và sinh hoạt cộng đồng. Các mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp hữu cơ từng bước hình thành, nâng cao giá trị gia tăng và thu nhập cho người dân.

Hà Nội - Điểm sáng tiêu biểu trong xây dựng nông thôn mới

Với Hà Nội, xây dựng nông thôn mới không chỉ là nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, mà còn là trách nhiệm chính trị đặc biệt của Thủ đô - trung tâm chính trị, hành chính quốc gia. Khu vực nông thôn chiếm hơn 60% diện tích tự nhiên của thành phố, do đó kết quả xây dựng nông thôn mới có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển bền vững của Thủ đô.

Xác định rõ điều đó, Hà Nội luôn kiên trì quan điểm: Xây dựng nông thôn mới là quá trình đổi mới toàn diện, lâu dài; không chạy theo thành tích, mà lấy chất lượng sống của người dân làm thước đo. Sau hơn 15 năm triển khai, đặc biệt trong nhiệm kỳ Đại hội lần thứ XIII của Đảng, nông thôn Hà Nội đã có bước chuyển mình mạnh mẽ, toàn diện và bền vững. Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, đến nay, 100% đường xã, đường liên thôn trên địa bàn thành phố đã được bê tông hóa, nhựa hóa; hệ thống thủy lợi đáp ứng yêu cầu tưới tiêu cho trên 95% diện tích đất nông nghiệp; trên 95% hộ dân nông thôn được sử dụng nước sạch; 100% trạm y tế xã đạt chuẩn quốc gia; trên 96% trường học đạt chuẩn. Những con số đó phản ánh rõ nét sự đầu tư đồng bộ, bài bản của thành phố cho hạ tầng nông thôn.

Không chỉ “cứng hóa” hạ tầng, Hà Nội đặc biệt chú trọng xây dựng môi trường sống và đời sống văn hóa tinh thần cho người dân. Các phong trào “đường nở hoa”, “nhà có số, đường có tên”, “Ngày Chủ nhật xanh” đã trở thành nét đẹp thường xuyên ở nhiều làng quê. Nhiều vùng nông thôn mang dáng dấp đô thị hiện đại nhưng vẫn giữ được bản sắc truyền thống, tạo nên hình ảnh “làng trong phố, phố trong làng” rất riêng của Thủ đô.

Thực tiễn sinh động ở thôn An Hòa (xã Suối Hai) hay các mô hình phát triển kinh tế tại các xã trên địa bàn thành phố cho thấy, khi kinh tế nông thôn phát triển, thu nhập người dân được nâng cao, thì chính người dân lại trở thành lực lượng nòng cốt, chung sức xây dựng quê hương. Tại An Hòa, hàng nghìn ngày công lao động, hàng nghìn mét vuông đất được người dân tự nguyện hiến để mở rộng đường làng, ngõ xóm - đó là minh chứng sinh động cho sức mạnh của lòng dân trong xây dựng nông thôn mới.

Một trong những dấu ấn đậm nét của Hà Nội là sự đồng thuận xã hội cao và vai trò chủ thể của người dân. Giai đoạn 2010-2024, thành phố đã huy động hơn 185 nghìn tỷ đồng cho xây dựng nông thôn mới, trong đó nhân dân đóng góp hơn 21 nghìn tỷ đồng - con số thể hiện rõ niềm tin và sự gắn bó của người dân với chương trình. Với những kết quả nổi bật đó, ngày 22-6-2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định công nhận Hà Nội hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới. Đây là dấu mốc quan trọng, khẳng định vai trò tiên phong của Thủ đô trong sự nghiệp hiện đại hóa nông thôn cả nước.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, trong bối cảnh Đại hội lần thứ XIV của Đảng đang đến gần, những thành tựu xây dựng nông thôn mới đạt được trong nhiệm kỳ Đại hội lần thứ XIII của Đảng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đó không chỉ là kết quả của một giai đoạn, mà là nền tảng vững chắc để tiếp tục hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Đối với Hà Nội, mục tiêu xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn tới không dừng lại ở việc giữ vững thành quả, mà hướng tới nâng cao chất lượng toàn diện: Phát triển nông thôn theo hướng sinh thái, hiện đại, văn minh; gắn xây dựng nông thôn mới với kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, du lịch nông thôn, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Qua đó, nông thôn Thủ đô không chỉ là nơi “đáng sống”, mà còn là không gian phát triển năng động, đóng góp ngày càng lớn cho tăng trưởng chung của thành phố và cả nước.

Hành trình xây dựng nông thôn mới của Hà Nội và cả nước trong nhiệm kỳ Đại hội lần thứ XIII của Đảng là minh chứng sinh động cho sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, sự điều hành hiệu quả của Nhà nước và sức mạnh to lớn của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Đó chính là hành trang quan trọng, là niềm tin vững chắc để bước vào nhiệm kỳ mới, hướng tới Đại hội lần thứ XIV của Đảng, với khát vọng xây dựng một nước Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, nông thôn giàu đẹp, văn minh, hiện đại.

Nguyễn Mai