Khi 'ánh sáng' thắp lên niềm tin ở vùng biên giới Quảng Trị

Phụ nữ xã Lìa tích cực tham gia vào các hoạt động truyền thông nhằm nâng cao nhận thức. (Ảnh: KHÁNH LAN)

Điện sáng “thắp” bình an cho thôn bản

Là một xã vùng biên giới đặc biệt khó khăn của tỉnh Quảng Trị, song được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, năm 2004, bà con trong thôn A Xóc Lìa (nay là thôn A Túc) xã Lìa đã được tiếp cận lưới điện quốc gia. Điện về đã thay đổi đời sống người dân nơi đây. Không chỉ lắp đèn điện trong nhà, bà con dần dần mua thêm máy xát, máy bơm nước phục vụ làm nương rẫy, mua nồi cơm điện, ti vi phục vụ sinh hoạt hằng ngày.

Với cuộc sống khó khăn của bà con người dân tộc thiểu số nơi đây, điện chỉ được dùng thắp sáng trong nhà. Đường đi lại trong thôn bản chưa có đèn chiếu sáng khiến người dân đi lại vô cùng khó khăn, nguy hiểm.

Công trình điện công cộng thắp sáng ở thôn A Túc, xã Lìa, tỉnh Quảng Trị , tạo “lá chắn” bảo vệ sự bình yên cho thôn bản. (Ảnh: Đinh Hòa)

Chia sẻ với chúng tôi, anh Hồ Văn Cuông, người dân thôn A Túc cho biết, ở vùng rừng núi này, đáng sợ nhất trong đêm tối là rắn rết bò lổm ngổm ngoài đường, thậm chí bò vào trong nhà. Vì thế, cứ trời tối là chẳng ai dám ra đường vì sợ nguy hiểm. Nếu có việc gấp thì phải dò dẫm từng bước bằng đèn dầu, vừa đi vừa lo lắng. Vào mùa mưa, đêm tối quá nên lũ về đột ngột, nhiều khi bà con không hay biết. Tuy nhiên, trong hơn 2 năm qua, nỗi sợ hãi, lo lắng của người dân thôn A Túc đã không còn nữa khi công trình điện thắp sáng đường trong thôn được đưa vào sử dụng.

Dự án “công trình điện sáng” nằm trong chương trình “Tiến về phía trước” thuộc Chương trình Hỗ trợ Phát triển Quốc tế của Chính phủ Ireland tài trợ thông qua Đại sứ quán Ireland tại Hà Nội và được tổ chức Plan International Việt Nam phối hợp cùng các đối tác địa phương triển khai thực hiện.

Chị Hồ Thị Sơr (ngoài cùng bên phải) - thành viên trong nhóm cộng đồng tham gia kiểm tra, quản lý công trình điện thắp sáng công cộng tại thôn A Túc. (Ảnh: ĐINH HÒA)

Công trình có tổng kinh phí hỗ trợ khoảng 100 triệu đồng, được hoàn thành vào tháng 9/2024. Tuyến đường điện chiếu sáng dài 2km với 75 bóng đèn hoạt động ổn định, an toàn và được sử dụng thường xuyên thông qua hệ thống hẹn giờ tự động. Đến nay, hệ thống vẫn duy trì hoạt động ổn định trong mùa mưa bão, góp phần bảo đảm an toàn, phục vụ tốt nhu cầu đi lại của người dân.

Chúng tôi đến thăm nhà ông Hồ Văn Lâng, nguyên Bí thư chi bộ thôn A Túc, nguyên Chủ tịch Hội Cựu chiến binh thôn A Túc đúng dịp các thành viên trong nhóm cộng đồng phụ trách, kiểm tra công trình điện sáng họp, trao đổi về kết quả kiểm tra hệ thống đèn điện chiếu sáng.

Hằng tháng, nhóm thành viên quản lý công trình điện thắp sáng công cộng thôn A Túc tổ chức họp. (Ảnh: ĐINH HÒA)

Là một trong những thành viên tích cực tham gia các hoạt động của nhóm cộng đồng, chị Hồ Thị Sơr cho biết, khi dự án công trình điện chiếu sáng thôn A Túc được đưa vào sử dụng, để vận hành, chăm sóc công trình này, một nhóm cộng đồng chuyên trách đã được thành lập. Hằng tuần, nhóm đều đặn kiểm tra đường dây, bóng điện nhằm phát hiện, sửa chữa kịp thời các sự cố. Nhờ sự sâu sát này, công trình chưa từng xảy ra hư hỏng lớn, ngoại trừ hai bóng đèn bị cháy gần đây nhưng đã được nhóm chủ động trích quỹ thôn ra thay thế.

Nhớ lại những ngày đầu tiên, khi công trình điện sáng được đưa vào sử dụng, chị Hồ Thị Sơr xúc động kể, vào một buổi tối ngày đầu tháng 9/2024, sân nhà sinh hoạt cộng đồng thôn A Túc vang lên tiếng reo hò của nhóm thanh niên chơi bóng chuyền, khi những ánh đèn điện đầu tiên được thắp lên. Hôm ấy, thay vì phải tan sớm như mọi khi, trận bóng chuyền kéo dài đến tận 21 giờ. Lần đầu tiên, ánh điện xua tan màn đêm nơi biên giới, giúp những người trẻ thỏa sức vui chơi mà không bị cản trở bởi bóng tối.

Chị Hồ Thị Sơr cũng cho biết thêm, để vận hành hệ thống đèn chiếu sáng đường thôn, nhóm đã vận động bà con chung tay đóng góp tiền điện. Từ đó, đến nay, mỗi hộ trong thôn đều tự nguyện đóng 10.000 đồng/tháng, nguồn quỹ thu về đạt khoảng 1,3 triệu đồng/tháng, vừa đủ chi trả tiền điện, vừa phục vụ sửa chữa, bảo dưỡng. Hiện quỹ duy tu còn tồn khoảng 5 triệu đồng, cho thấy cơ chế vận hành, bảo trì đang hoạt động hiệu quả.

Anh Hồ Văn Phăn, Tổ trưởng Tổ an ninh trật tự thôn A Túc. (Ảnh: KHÁNH LAN)

Ngoài việc giúp sinh hoạt của người dân địa phương thuận lợi hơn, công trình điện thắp sáng đường thôn cũng giúp công tác vệ an ninh trật tự an ninh địa phương tốt hơn. Anh Hồ Văn Phăn, Tổ trưởng Tổ an ninh trật tự thôn A Túc cho biết, xã Lìa nằm bên con sông Sepon hùng vĩ, giáp với biên giới nước bạn Lào. Trước đây, nhiều đối tượng xấu trong và ngoài địa bàn thường lợi dụng địa hình rừng núi hiểm trở, đêm tối để trộm cắp tài sản, tụ tập hút chích, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình hình an ninh trật tự. Nhưng từ ngày có hệ thống đèn đường chiếu sáng, các vụ việc vi phạm an ninh trật tự đã giảm từ 20% đến 30%. Thôn bản trở nên yên bình hơn, các nguy cơ tệ nạn xã hội từng bước được loại bỏ.

Nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi, góp phần nâng cao đời sống người dân địa phương

Cùng với dự án công trình điện thắp sáng thôn A Túc, xã Lìa cũng là địa phương được hưởng lợi từ một số dự án nằm trong chương trình “Tiến về phía trước”. Trong đó phải kể đến các hoạt động của “Chiến dịch truyền thông thay đổi hành vi thích ứng biến đổi khí hậu và ủng hộ vai trò người phụ nữ trong các quyết định liên quan sinh kế thích ứng biến đổi khí hậu năm 2026”.

Với chủ đề “Nhà tôi cùng làm-thôn tôi cùng đổi”, Chiến dịch truyền thông được triển khai tại 6 thôn Tân Thuận, Thuận Phú, Thanh Hòa, Thanh Mới, A Xing và A Túc của xã Lìa (tỉnh Quảng Trị). Theo đó, 60 hộ gia đình tại xã Lìa đã cùng tham gia và lựa chọn những nhóm hành vi phù hợp với điều kiện thực tế, tập trung vào: Sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu; nam giới chia sẻ và hỗ trợ phụ nữ trong gia đình, sản xuất và đời sống; người lớn tuổi ủng hộ, động viên tiếng nói và sự tham gia của phụ nữ.

Nhờ tham gia vào các buổi truyền thông, nhận thức của bà con dân tộc thiểu số tại các thôn được nâng cao, thay đổi cách nghĩ và hành vi, vận dụng vào các hoạt động chăn nuôi, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống.

Bà Hồ Thị Huệ, Trưởng phòng Văn hóa-Xã hội của xã Lìa tham gia một buổi truyền thông tại địa phương. (Ảnh: KHÁNH LAN)

Điển hình như trường hợp ông Hồ A Ngăm ở thôn Thuận Phú, xã Lìa, từ việc tham gia các buổi truyền thông, thay vì trước kia, nghĩ những thứ bỏ đi đều là rác, nay ông đã thay đổi cách nghĩ, biết thu gom các loại chất thải hữu cơ phù hợp và xử lý, ủ để tạo nguồn phân bón phục vụ sản xuất. Việc làm này vừa giảm rác thải ra môi trường, vừa tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có, giảm chi phí sản xuất. Từ đó, bảo vệ môi trường trở thành thói quen bắt đầu từ những việc nhỏ trong gia đình.

Cũng như ông Hồ A Ngăm, gia đình bà Hồ Thị Tiệp ở thôn A Túc nhờ tham gia chiến dịch đã nhận thức rõ hơn rằng cùng bàn bạc, lắng nghe và chia sẻ sẽ giúp công việc gia đình và phát triển kinh tế thuận lợi hơn. Từ đó, vợ chồng bà đã chuyển từ mỗi người suy nghĩ riêng lẻ sang cùng nhau trao đổi, cân nhắc điều kiện thực tế và thống nhất quyết định trong sản xuất, làm kinh tế. Trong sinh hoạt hằng ngày, hai vợ chồng cùng chia sẻ việc nhà, cùng lao động và hỗ trợ nhau, qua đó gia tăng sự tôn trọng, tự tin và trách nhiệm, góp phần xây dựng gia đình hạnh phúc hơn.

Chiến dịch truyền thông cũng mang lại chuyển biến tích cực cả về nhận thức và hành động thực tế cho nhiều gia đình tại các thôn của xã Lìa. Những kinh nghiệm sản xuất và ứng phó với thay đổi của thời tiết đã được bà con địa phương thường xuyên trao đổi, chia sẻ với nhau, qua đó cùng nhau phát triển kinh tế hộ gia đình, nâng cao đời sống, góp phần xây dựng quê hương giàu đẹp hơn.

Đánh giá về ý nghĩa của chiến dịch truyền thông, bà Hồ Thị Huệ, Trưởng phòng Văn hóa-Xã hội của xã Lìa, tỉnh Quảng Trị cho biết, câu chuyện thành công của một số cá nhân và gia đình được chia sẻ sẽ là động lực để người dân địa phương học hỏi, tham khảo áp dụng vào thực tế cuộc sống của mình, để bảo đảm sinh kế, mang lại hiệu quả cao trong phát triển kinh tế hộ gia đình.

“Một thay đổi trong mỗi gia đình có thể trở thành một câu chuyện truyền cảm hứng cho cả thôn. Khi người dân được trực tiếp tham gia, được lựa chọn hành vi phù hợp với điều kiện của gia đình mình và được chia sẻ những việc mình đã làm, truyền thông sẽ trở nên gần gũi và có sức lan tỏa hơn. Những việc làm tích cực đã được hình thành sẽ tiếp tục được duy trì trong mỗi gia đình và lan tỏa rộng hơn trong cộng đồng”, bà Hồ Thị Huệ chia sẻ.

Từ những kết quả trên, có thể khẳng định, những dự án công trình điện thắp sáng và chiến dịch truyền truyền thông nằm trong khuôn khổ chương trình “Tiến về phía trước” không chỉ thắp sáng những bản làng xa xôi, mà còn mang lại đời sống ấm no, hạnh phúc cho người dân xã Lìa, tỉnh Quảng Trị; góp phần tăng cường tình đoàn kết trong thôn, bảo đảm quốc phòng, an ninh khu vực biên giới, đồng thời tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội địa phương.