Khi bãi biển lùi xa, sinh kế cũng chao đảo

Quang cảnh nham nhở bên mép sóng

Sáng 19/9, nhận được phản ánh của người dân xã Mỹ Thủy, phóng viên Báo CAND có mặt tại bãi biển của xã, đoạn sát khu vực Dự án Khu bến cảng Mỹ Thủy đang thi công. Quang cảnh nơi đây khác hẳn trước đây. Dãy hàng quán san sát, từng tồn tại hàng chục năm, vốn đông đúc, nhộn nhịp du khách thập phương, nay cửa đóng then cài. Mái quán, cửa quán, nền quán xác xơ; chỗ gãy, chỗ xô lệch, chỗ nứt toác. Sóng biển đã ăn sâu vào tận chân nền.

Đặc biệt, bãi tắm dài và rộng hàng chục mét nay gần như bị xóa sổ. Một cụ ông thấy phóng viên quay phim, chụp ảnh liền tiến tới, giọng chùng xuống: “Mất hết rồi mấy chú ơi. Người dân biển chúng tôi bao đời dựa vào con nước, vào bãi cát ven bờ để mưu sinh, nhưng nay không còn nữa”.

Quang cảnh nham nhở bên mép sóng ở Mỹ Thủy.

Cụ chỉ tay về phía một con tàu lớn đang neo đậu cách bờ chừng 200m, rồi nói tiếp: “Tàu đó hút cát suốt ngày đêm, bảo sao không sạt lở. Các chú thấy đó, dọc chiều dài chân quán xá hàng trăm mét đều bị sóng biển khoét sâu, sạt lở kiểu hàm ếch như ri. Đặc biệt, những chỗ dựng đứng như ri rất nguy hiểm. Người trên bờ chủ quan, không quan sát là bị sụt lún, sẩy chân theo cát rơi ngay xuống biển”.

Theo hướng tay cụ chỉ, dọc bờ biển hiện rõ những đoạn bị khoét sâu thành hàm ếch, bên cạnh là những vách cát dựng đứng gần 2m. Nhiều mảng bê tông bị sóng đánh bật, nằm ngổn ngang. Hệ thống cột điện chiếu sáng quanh khu vực cũng gãy đổ gần hết.

Lùi vào phía trong bờ, chúng tôi gặp một nhóm phụ nữ và đàn ông trung niên đang tụm lại trò chuyện. Câu chuyện của họ xoay quanh bãi biển, những hàng quán đã phải đóng cửa và cuộc sống đang ngày một khó khăn hơn. Gắn bó với vùng biển này qua nhiều thế hệ, họ sống nhờ con cá, con tôm và những hàng quán ven bờ phục vụ khách du lịch. Bây giờ, bờ biển bị sóng khoét sâu, bãi tắm không còn, những quán xá từng là kế sinh nhai của nhiều gia đình cũng lần lượt đóng cửa. Điều khiến bà con bức xúc là những vấn đề này đã được phản ánh nhiều lần nhưng đến nay vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.

Công trường lớn và những khoảng trống cần được lấp đầy

Dự án Khu bến cảng Mỹ Thủy do Công ty CP Liên doanh Cảng Quốc tế Mỹ Thủy (MTIP) làm chủ đầu tư. Đây là dự án được kỳ vọng tạo thêm động lực cho vận tải biển, logistics và phát triển kinh tế khu vực.

Hiện giai đoạn 1 của dự án đang được triển khai với các hạng mục chính gồm đê chắn sóng phía Đông, bến tàu, kè sau bến số 1 và số 2, nạo vét luồng tàu, vũng quay tàu, khu nước trước bến và hạ tầng kỹ thuật sau bến. Mục tiêu của chủ đầu tư là hoàn thành bến số 1 và số 2 trong năm 2026, đồng thời đưa bến số 1 vào khai thác trong cùng năm.

Sau nhiều năm, sinh kế của những hộ dân bị ảnh hưởng bởi dự án ở Mỹ Thủy vẫn chưa được giải quyết.

Một công trình cảng biển lớn đang hình thành. Nhưng cùng với những khối bê tông, những tuyến kè và hạng mục kỹ thuật, một yêu cầu khác cũng đang đặt ra ngày càng rõ ràng: làm thế nào để sự phát triển không trở thành gánh nặng quá lớn đối với những người dân đang sống ngay trên vùng đất dự án?

Ngày 17/9, đoàn công tác UBND tỉnh Quảng Trị do ông Lê Đức Tiến, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, làm trưởng đoàn đã có buổi làm việc với các sở, ngành và địa phương liên quan về công tác giải phóng mặt bằng Dự án Khu bến cảng Mỹ Thủy.

Theo báo cáo của UBND xã Mỹ Thủy, đến nay dự án đã hoàn thành GPMB khoảng 180,82/322,2ha. Công ty CP Liên doanh Cảng Quốc tế Mỹ Thủy đã chi trả khoảng 191,86 tỷ đồng tiền bồi thường, hỗ trợ. Đối với giai đoạn 1, công tác GPMB cơ bản đã hoàn thành với số tiền bồi thường, hỗ trợ khoảng 152,43 tỷ đồng; hoàn thành thủ tục thuê đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với 133,46ha.

Giai đoạn 1 bổ sung đã hoàn thành GPMB, thu hồi khoảng 28,61/45,8ha đất. Trong đó, 8,55ha đã có quyết định cho thuê đất; 19,16ha đã trình thực hiện thủ tục cho thuê đất; khoảng 0,9ha đã chi trả bồi thường, hỗ trợ nhưng chưa hoàn thành thủ tục thu hồi đất. Tổng kinh phí đã chi trả khoảng 33,6 tỷ đồng.

Ông Lê Đức Tiến, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị (người đeo kính, cạnh chiếc mũ cối) chủ trì cuộc họp với đại diện chính quyền, cơ quan chức năng và người dân xã Mỹ Thủy để giải quyết những vướng mắc còn tồn đọng.

Những con số cho thấy một khối lượng công việc rất lớn đã và đang được thực hiện. Nhưng phía sau mỗi con số về diện tích đất thu hồi, kinh phí bồi thường là những gia đình, những ngôi nhà, những sinh kế phải thay đổi. Với người dân, điều họ quan tâm không chỉ là số tiền bồi thường đã được chi trả bao nhiêu, mà còn là sau khi rời khỏi nơi ở cũ, họ sẽ sống như thế nào.

Đặc biệt, với những hộ dân gắn sinh kế với biển, việc di dời không đơn giản là chuyển một căn nhà từ nơi này sang nơi khác. Mất một vị trí bán hàng bên bãi biển có thể đồng nghĩa với mất nguồn thu nhập. Di chuyển ghe, thuyền cũng đồng nghĩa với thay đổi cách thức sản xuất. Một vùng đất mới có thể xây được nhà, nhưng chưa chắc đã tạo lại được một sinh kế tương đương.

Đó chính là khoảng trống cần được lấp đầy trong quá trình thực hiện dự án.

Chờ một phương án để người dân ổn định cuộc sống

Trở lại cuộc làm việc sáng 17/9/2026 của ông Lê Đức Tiến, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị với đại diện chính quyền, cơ quan chức năng và người dân địa phương, điều bà con mong muốn được làm rõ vẫn là một phương án cụ thể cho cuộc sống của mình khi dự án triển khai. Với người dân Mỹ Thủy, câu chuyện không chỉ nằm ở việc được bồi thường bao nhiêu, mà còn là sau khi di dời sẽ ở đâu, khu vực bãi tắm và những phần diện tích liên quan được giải quyết thế nào, ghe thuyền neo đậu ở đâu và sinh kế sẽ được duy trì ra sao.

Một góc sạt lở bờ biển Mỹ Thủy.

Những vấn đề này không phải mới được đặt ra. Tại cuộc họp ngày 28/8/2026 về phương án thi công đê chắn sóng phía Tây thuộc Dự án Khu bến cảng Mỹ Thủy, hơn 200 người dân thôn Mỹ Thủy đã trực tiếp nêu kiến nghị, bởi các hạng mục của dự án liên quan trực tiếp đến nơi ở và sinh kế của họ. Sau đó, địa phương đã khảo sát vị trí dự kiến di dời nơi ở, vị trí tạm di dời ghe, thuyền cho khoảng 50 hộ và làm việc về phương án di dời 2 ngôi miếu. Tuy nhiên, đến nay, người dân vẫn chờ một phương án đủ cụ thể để có thể hình dung cuộc sống của mình sẽ được sắp xếp như thế nào.

“Chúng tôi không ngại di dời nếu đó là việc cần thiết cho sự phát triển. Nhưng trước khi di dời, chúng tôi cần biết tương lai của mình sẽ được sắp xếp ra sao. Có nơi ở ổn định, có chỗ cho ghe thuyền, có điều kiện làm ăn thì người dân mới yên tâm bàn giao mặt bằng, đồng hành cùng dự án”, đại diện cho bà con, một người dân Mỹ Thủy nói.