Khi doanh nghiệp trở thành giảng đường thứ hai: Cơ hội cho sinh viên trải nghiệm môi trường làm việc

Hiện nay, doanh nghiệp không chỉ đóng vai trò nhà tuyển dụng mà đã thực sự trở thành "giảng đường thứ hai".

Sự cộng hưởng khăng khít này mang đến cho sinh viên cơ hội trải nghiệm môi trường làm việc từ năm nhất, bồi đắp năng lực thực chiến và hiện thực hóa cam kết việc làm sau khi tốt nghiệp.

Bước tiến mang tính đột phá

Trong nhiều thập kỷ qua, mô hình giáo dục đại học truyền thống thường đóng khung người học trong bốn bức tường lớp học với những cuốn giáo trình nặng về lý thuyết. Dù cung cấp một nền tảng kiến thức cơ bản vững chắc, phương pháp tiếp cận này lại bộc lộ không ít điểm nghẽn khi đối chiếu với tốc độ phát triển vũ bão của nền kinh tế thị trường cùng làn sóng Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Chúng ta từng chứng kiến một nghịch lý xót xa và kéo dài nhiều năm, khi hàng nghìn cử nhân, kỹ sư ngậm ngùi cất ngăn kéo tấm bằng đại học loại khá, giỏi để chạy xe ôm công nghệ hoặc làm những công việc lao động phổ thông. Trong khi đó, tại các khu công nghiệp, các tập đoàn công nghệ lớn hay các cơ sở sản xuất, đội ngũ nhân sự lại luôn trong tình trạng "đỏ mắt" tìm kiếm người thạo việc. Độ vênh quá lớn giữa những gì nhà trường giảng dạy và những đòi hỏi khắt khe của thực tế đã gây ra sự lãng phí nguồn lực xã hội khổng lồ.

Hiện nay, doanh nghiệp không chỉ đóng vai trò nhà tuyển dụng mà đã thực sự trở thành "giảng đường thứ hai". Ảnh: PV

Nhận diện rõ nút thắt này, hệ thống giáo dục đại học của nước ta đang chứng kiến một cuộc chuyển mình mang tính lịch sử. Các trường đại học, cao đẳng đang dần lột xác để hòa nhịp cùng hơi thở sôi động của thị trường lao động. Phương châm "đào tạo những gì xã hội cần thay vì đào tạo những gì mình có" đã thực sự trở thành kim chỉ nam cho mọi chiến lược phát triển giáo dục trong kỷ nguyên số.

Sự thay đổi rõ nét và mang lại hiệu quả cao nhất nằm ở việc các nhà sử dụng lao động không còn thụ động chờ đợi nguồn cung nhân sự. Thay vào đó, họ chủ động bước lên bục giảng, tham gia sâu rộng vào quá trình "chế tác" nguồn nhân lực ngay từ những khâu đầu tiên. Sự hình thành của mô hình "giảng đường thứ hai" - được đặt ngay tại xưởng sản xuất, phòng lab của công ty hay không gian làm việc của các tập đoàn chính là một bước tiến mang tính đột phá.

Thay vì phải đợi đến năm thứ tư mới tất tả đi tìm chỗ thực tập để hoàn thiện khóa luận tốt nghiệp, sinh viên ngày nay được tham gia vào môi trường làm việc chuyên nghiệp ngay từ năm học đầu tiên. Tại các khối ngành đòi hỏi tính thực tiễn cao như Công nghệ thông tin, Du lịch, Quản trị khách sạn hay Tự động hóa, thời lượng thực hành tại cơ sở kinh doanh có thể chiếm đến 30-40% tổng thời gian đào tạo.

Người học không chỉ làm quen với tác phong công nghiệp, văn hóa doanh nghiệp mà còn trực tiếp tham gia vào khâu xử lý các dự án thực tế dưới sự cầm tay chỉ việc của chính những kỹ sư, chuyên gia dày dặn kinh nghiệm. Đây là quá trình rèn luyện kỹ năng mềm, tư duy phản biện, kỹ năng làm việc nhóm và khả năng chịu áp lực – những chỉ số vô cùng quan trọng mà không một bài thi trên giấy nào có thể đo lường và đánh giá toàn diện.

Kiến tạo lực lượng lao động tinh nhuệ

Nhận định về xu thế hợp tác sâu rộng này, đại diện lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo đánh giá: Việc tích hợp đơn vị sử dụng lao động vào chuỗi cung ứng nhân lực là mảnh ghép hoàn hảo cho nền giáo dục hiện đại. Chúng ta đang chuyển dịch từ mô hình cấp bằng sang mô hình bảo chứng năng lực. Khi các công ty trực tiếp tham gia xây dựng chuẩn đầu ra, đánh giá quá trình học tập và cam kết tuyển dụng, chất lượng nguồn nhân lực chắc chắn sẽ đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe nhất của hội nhập quốc tế. Bộ Giáo dục và Đào tạo luôn khuyến khích, đồng thời không ngừng hoàn thiện hành lang pháp lý để mô hình liên kết này phát triển bền vững.

Việc tích hợp đơn vị sử dụng lao động vào chuỗi cung ứng nhân lực là mảnh ghép hoàn hảo cho nền giáo dục hiện đại. Ảnh: PV

Không chỉ mang ý nghĩa vĩ mô về mặt quản lý, sự dịch chuyển này còn góp phần cởi bỏ tâm lý nặng nề và đầy lo âu cho hàng triệu gia đình có con em đang theo học đại học. Ông Lê Viết Phương, một người dân sinh sống tại phường Cầu Giấy, chia sẻ: "Vài năm trước, lo con thi đỗ đại học một phần thì lo con ra trường thất nghiệp mười phần. Nhưng nay, con trai tôi học ngành kỹ thuật phần mềm, vừa nhập học xong năm thứ nhất nhà trường đã đưa sang tập đoàn công nghệ đối tác để tham quan và làm dự án thực tế. Lãnh đạo công ty cũng cam kết nếu cháu duy trì phong độ, tay nghề tốt sẽ ký hợp đồng lao động ngay khi nhận bằng. Có doanh nghiệp đỡ đầu thế này, phụ huynh chúng tôi vô cùng yên tâm, cảm thấy việc đầu tư cho con ăn học là hoàn toàn xứng đáng”.

Sự thành công của việc đưa công xưởng, văn phòng trở thành điểm đến học thuật thứ hai nằm ở triết lý hợp tác cùng phát triển. Về phía cơ sở đào tạo, họ giải quyết triệt để bài toán uy tín thương hiệu, tạo sức hút mạnh mẽ trong công tác tuyển sinh nhờ tỷ lệ sinh viên có việc làm cao. Về phía sinh viên, cam kết đầu ra chính là điểm tựa tinh thần vững chắc, tạo động lực để các em cống hiến và nỗ lực học tập khi rủi ro thất nghiệp đã được giảm thiểu tối đa.

Đặc biệt, đối với khối doanh nghiệp, chi phí và thời gian bỏ ra để tiếp nhận, hướng dẫn sinh viên không phải là gánh nặng từ thiện hay trách nhiệm xã hội đơn thuần, mà thực chất là một khoản đầu tư chiến lược mang lại biên độ lợi nhuận cao trong dài hạn. Bằng cách này, họ đang tự tay ươm mầm và giữ chân những hạt giống xuất sắc nhất, tiết kiệm hàng tỷ đồng cho quy trình tuyển dụng, thử việc và đào tạo lại nhân sự mới.

Khép lại những trang giáo trình rập khuôn, mở ra không gian làm việc sống động, sự kết hợp giữa nhà trường và doanh nghiệp đang phác họa một diện mạo tươi sáng, đầy sức sống cho nền giáo dục nước nhà. Khi công ty thực sự trở thành giảng đường thứ hai, chúng ta không chỉ trao cho thế hệ trẻ một công cụ để kiếm sống mà còn kiến tạo nên lực lượng lao động tinh nhuệ, sẵn sàng gánh vác sứ mệnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa Thủ đô và đất nước. Sự chuyển dịch từ hàn lâm sang ứng dụng thực chiến chính là chiếc chìa khóa vàng mở ra cánh cửa thịnh vượng trong kỷ nguyên tri thức.