Khi hạt muối nuôi dưỡng du lịch xanh

Buổi sáng trên đảo Thiềng Liềng, xã Thạnh An (TPHCM) bắt đầu bằng tiếng gió biển thổi qua những cánh đồng muối lấp lánh dưới nắng. Trên ruộng muối quen thuộc, anh Chín Thơ vừa cào muối vừa cất lên vài câu vọng cổ. Hình ảnh ấy không chỉ phản ánh cuộc sống lao động của người dân xứ đảo mà còn trở thành trải nghiệm được nhiều du khách yêu thích khi đến với Thiềng Liềng.

Từ hạt muối quê nhà đến sinh kế bền vững

Nhiều năm trước, cuộc sống của gia đình anh Chín Thơ cũng như phần lớn diêm dân trên đảo phụ thuộc hoàn toàn vào nghề làm muối. Mùa nắng làm muối, mùa mưa lại đi biển hoặc làm thuê để trang trải cuộc sống. Thu nhập bấp bênh khiến không ít người trẻ rời quê tìm việc nơi khác.

Nghề làm muối truyền thống trở thành trải nghiệm hấp dẫn đối với du khách khi đến Thiềng Liềng.

Từ khi mô hình du lịch cộng đồng được triển khai, anh Thơ có thêm một công việc mới là giới thiệu nghề làm muối cho du khách. Ngay trên những thửa ruộng của gia đình, anh kể cho khách nghe về quy trình tạo nên hạt muối, từ dẫn nước biển vào ruộng, rải muối giống đến thu hoạch. Những câu chuyện mộc mạc về nghề cha ông trở thành điểm nhấn hấp dẫn trong hành trình khám phá vùng đất này.

"Thu nhập từ du lịch chưa phải quá lớn, nhưng điều vui nhất là nghề truyền thống của quê mình được nhiều người biết đến hơn. Khách đến đây không chỉ ngắm ruộng muối mà còn hiểu được sự vất vả của người làm muối" - anh Thơ chia sẻ.

Nghề làm muối vốn phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên. Những năm gần đây, tác động của biến đổi khí hậu khiến thời tiết thất thường hơn, ảnh hưởng không nhỏ đến năng suất và chất lượng muối. Chính vì vậy, việc kết hợp sản xuất với du lịch được xem là hướng đi giúp người dân tăng thêm thu nhập, giảm áp lực khai thác tài nguyên và tạo động lực duy trì nghề truyền thống.

Du khách nước ngoài tham quan ruộng muối tại ấp Thiềng Liềng

Theo anh Nguyễn Văn Yến, Trưởng ấp Thiềng Liềng, điều đáng lo nhất hiện nay là thiếu lực lượng kế thừa nghề làm muối. Nhiều thanh niên sau khi học xong đã lên thành phố làm việc và ít người quay trở lại gắn bó với ruộng muối.

"Muốn giữ được thương hiệu muối Thiềng Liềng thì phải giữ được người làm nghề. Du lịch cộng đồng đang tạo thêm cơ hội việc làm để bà con có thể sống được bằng nghề ngay trên quê hương mình" - anh Yến nói.

Không chỉ tạo sinh kế, việc phát triển các sản phẩm từ tài nguyên bản địa còn góp phần khuyến khích người dân sử dụng hiệu quả nguồn nguyên liệu tự nhiên, giảm lãng phí và hướng tới phát triển kinh tế xanh tại địa phương.

Phát triển theo hướng xanh, bền vững

Nếu những cánh đồng muối là linh hồn của Thiềng Liềng thì các giá trị văn hóa truyền thống chính là nét riêng tạo nên sức hấp dẫn cho vùng đất này.

Giữa không gian yên bình của đảo nhỏ, Miễu Bà Ngũ Hành vẫn là nơi sinh hoạt tín ngưỡng quan trọng của cư dân địa phương. Mỗi năm, lễ vía Bà Ngũ Hành hay lễ cúng kỳ yên đều được tổ chức trang trọng, trở thành dịp để người dân gìn giữ những phong tục được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Từ hạt muối quê nhà, người dân Thiềng Liềng đang xây dựng sản phẩm OCOP gắn với du lịch cộng đồng.

Bên cạnh đó, đờn ca tài tử vẫn vang lên trong nhiều ngôi nhà trên đảo như một phần không thể thiếu của đời sống cộng đồng. Du khách đến Thiềng Liềng thường thích thú khi được nghe những câu vọng cổ mộc mạc ngay giữa không gian làng quê.

Ông Nguyễn Hồng Huỳnh, nghệ nhân dân gian đầu tiên của huyện Cần Giờ cũ và là người gắn bó nhiều năm với Câu lạc bộ Đờn ca tài tử Thiềng Liềng, cho hay trước đây hoạt động đờn ca chủ yếu phục vụ sinh hoạt cộng đồng. Từ khi phát triển du lịch cộng đồng, những làn điệu tài tử trở thành sản phẩm văn hóa đặc sắc để giới thiệu với du khách.

"Điều quý nhất là du lịch giúp lớp trẻ quan tâm hơn đến các giá trị truyền thống. Khi khách đến nghe đờn ca tài tử, tìm hiểu lịch sử của vùng đất này thì người dân cũng thấy tự hào và có ý thức gìn giữ hơn" - ông Huỳnh chia sẻ.

Không chỉ bảo tồn văn hóa, việc phát triển du lịch cộng đồng còn gắn chặt với nhiệm vụ bảo vệ môi trường tự nhiên của vùng sinh quyển Cần Giờ. Người dân địa phương hiểu rằng cảnh quan thiên nhiên, hệ sinh thái rừng ngập mặn và những cánh đồng muối chính là tài sản quý giá nhất để phát triển du lịch lâu dài.

Vì vậy, nhiều hộ dân tham gia làm du lịch đều chú trọng giữ gìn vệ sinh môi trường, hạn chế rác thải nhựa, bảo vệ nguồn nước và gìn giữ cảnh quan xanh sạch đẹp. Chính những điều tưởng chừng nhỏ bé ấy đã góp phần tạo nên sức hút riêng cho Thiềng Liềng.

Du khách ngồi nghe đờn ca tài tử Nam Bộ tại ấp Thiềng Liềng, xã Thạnh An.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Thảo, Trưởng phòng Quy hoạch phát triển tài nguyên du lịch, Sở Du lịch TPHCM, du lịch cộng đồng chỉ có thể phát triển bền vững khi đặt người dân và tài nguyên địa phương ở vị trí trung tâm.

"Thiềng Liềng là minh chứng rõ nét cho việc phát triển du lịch gắn với bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường. Người dân không chỉ tham gia làm du lịch mà còn trở thành những người kể chuyện về quê hương, về làng nghề truyền thống và những giá trị thiên nhiên đặc sắc của địa phương. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng sản phẩm du lịch xanh, có trách nhiệm và mang bản sắc riêng của TPHCM" - bà Thảo nhận định.

Giữa nhịp sống hiện đại, Thiềng Liềng vẫn giữ được màu trắng của những ruộng muối, tiếng đờn ca tài tử vang vọng trong những ngôi nhà ven biển và những câu chuyện chân chất của người dân xứ đảo. Đó không chỉ là những giá trị văn hóa cần được bảo tồn mà còn là nguồn lực để phát triển du lịch cộng đồng theo hướng xanh, bền vững. Khi nghề truyền thống được gìn giữ và thiên nhiên được bảo vệ, những vùng quê như Thiềng Liềng sẽ tiếp tục trở thành điểm đến hấp dẫn, góp phần làm phong phú thêm bức tranh du lịch của TPHCM.