Khi nào miền Bắc hết nồm ẩm?

Miền Bắc có mưa phùn trên diện rộng

Giữa những ngày cuối tháng 2, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ đang rơi vào một trạng thái khí tượng hỗn giao, đầy biến động và vô cùng đỏng đảnh: Từ những ngày nồm ẩm đến mưa phùn trên diện rộng và cả những đợt mưa dông bất chợt vào đêm 24/2.

Trong những ngày qua, nếu bước ra đường vào sáng sớm, hình ảnh quen thuộc nhất đối với người dân Thủ đô Hà Nội hay các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ chính là màn sương mù dày đặc, mờ mịt. Đây không phải là hiện tượng ngẫu nhiên mà là kết quả của một cơ chế vật lý khí quyển phức tạp.

Hiện nay, khối không khí lạnh từ lục địa phương Bắc đang trong giai đoạn suy yếu và lệch Đông. Khi dịch chuyển ra biển, khối khí này hút ẩm từ vịnh Bắc Bộ và thổi ngược vào đất liền. Gặp bề mặt đệm (mặt đất, tường nhà) vẫn còn lạnh sau mùa đông, hơi ẩm ngưng tụ tạo thành hiện tượng nồm ẩm - nỗi ám ảnh của mọi gia đình Việt.

Dự báo từ cơ quan khí tượng cho thấy, trạng thái "lờ đờ" của thời tiết nồm ẩm sẽ bị phá vỡ vào đêm 24/2. Một sự chuyển dịch mạnh mẽ của các hình thái thời tiết trên cao sẽ tạo ra một kịch bản hoàn toàn khác.

Từ đêm 24/2, một rãnh áp thấp bị nén bởi khối không khí lạnh tăng cường yếu từ phía Bắc sẽ tràn xuống. Sự tương tác giữa khối khí nóng ẩm đang hiện hữu và khối khí lạnh mới đến sẽ tạo ra các xung đột nhiệt động lực học mạnh mẽ. Khu vực vùng núi và trung du Bắc Bộ sẽ chuyển từ mưa phùn sang mưa rào rải rác và có dông. Một số nơi tại Lào Cai, Hà Giang, Cao Bằng, Tuyên Quang có khả năng xuất hiện mưa vừa, mưa to.

Độ ẩm cao là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn, nấm mốc và virus phát triển. Các bệnh về đường hô hấp (hen suyễn, viêm phổi), bệnh ngoài da và đặc biệt là sự gia tăng của các ca cúm mùa đang là vấn đề nhức nhối. Đối với người già và trẻ nhỏ, sự thay đổi nhiệt độ đột ngột giữa "đêm lạnh, ngày ẩm" khiến hệ miễn dịch dễ bị tổn thương.

Thời tiết những ngày cuối tháng 2 là một lời nhắc nhở về sự biến đổi khôn lường của thiên nhiên dưới tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu. Sự chuyển giao giữa nồm ẩm, mưa dông và nắng nóng đòi hỏi mỗi chúng ta phải có sự thích nghi chủ động.

Trái ngược với sự ẩm ướt của miền Bắc, các tỉnh phía Nam lại đang nằm sâu trong khối áp cao cận nhiệt đới, mang đến trạng thái thời tiết ổn định nhưng khắc nghiệt về nhiệt độ. Khu vực miền Đông Nam Bộ (bao gồm Tp.HCM, Đồng Nai, Bình Dương...) đang bước vào giai đoạn nắng nóng diện rộng.

Mưa bão ít hơn nhưng đề phòng các hiện tượng cực đoan

Theo ông Hoàng Đức Cường, Phó cục trưởng Cục Khí tượng thủy văn, dự báo mưa bão năm 2026 có thể ít hơn nhưng không có nghĩa là không xảy ra mưa bão cực đoan, nhất là trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

"Tính cực đoan có thể không quá nặng nề như năm 2025. Năm 2026, khả năng kỷ lục theo hướng nắng nóng khô hạn, bất thường ở chỗ mưa lớn, dông lốc và ổn định về dòng chảy thủy văn" - ông Cường nhận định.

Năm 2026 được dự báo là một năm thời tiết có nhiều điểm khác biệt khi hiện tượng ENSO – tức sự nóng lên hoặc lạnh đi bất thường của vùng nước xích đạo Thái Bình Dương, có khả năng chi phối thời tiết toàn cầu – bước vào giai đoạn chuyển pha.

Theo phân tích của cơ quan khí tượng, với diễn biến của ENSO, thời tiết và khí hậu của Việt Nam năm nay cũng sẽ tương đối khác biệt. khi ENSO nghiêng dần về pha nóng vào giai đoạn cuối mùa hè – thời điểm chính vụ bão, số lượng bão trên Biển Đông có thể giảm so với trung bình nhiều năm.

Tuy nhiên, số lượng ít không đồng nghĩa với mức độ rủi ro giảm. Các năm chuyển pha ENSO thường tiềm ẩn nguy cơ xuất hiện những cơn bão rất mạnh do năng lượng tích tụ trong khí quyển và đại dương.

Đây được xem là điểm đáng lưu ý trong công tác phòng chống thiên tai năm nay: dù số lượng bão được dự báo ít hơn trung bình nhiều năm, nhưng nguy cơ xuất hiện các cơn bão có cường độ rất mạnh trong cao điểm mùa vẫn hiện hữu, đòi hỏi các địa phương và người dân không được chủ quan.

Khánh Linh (t/h)