Khi nào miền Bắc thực sự chuyển rét?

Miền Bắc lại đón không khí lạnh vào cuối tháng 10

Hiện đã là cuối tháng 10 nhưng miền Bắc vẫn duy trì thời tiết nắng nóng, nhiều nơi ghi nhận nền nhiệt cao bất thường. Từ tháng 9 đến nay, khu vực đã ghi nhận 55 giá trị nhiệt độ kỷ lục. Đáng chú ý, đầu tháng 10, các trạm Yên Châu (Sơn La) và Mường Tè (Lai Châu) vẫn ghi nhận nắng nóng gay gắt, với nhiệt độ lên tới 38 - 38,3 độ C, cao hơn kỷ lục cũ gần 1 độ C.

Theo ông Nguyễn Văn Hưởng, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, một trong những nguyên nhân khiến nền nhiệt cao là tác động của El Nino, làm khối không khí ổn định bao trùm Bắc Bộ, khiến nắng nhiều hơn và hạn chế không khí lạnh dịch chuyển xuống phía Nam.

Miền Bắc đón không khí lạnh vào cuối tháng 10. Ảnh: Tuấn Anh

Dự báo mùa đông năm nay tại miền Bắc có thể ấm hơn mức trung bình nhiều năm, với nền nhiệt cao hơn khoảng 1 - 1,5 độ C. Các đợt rét đậm, rét hại có khả năng xuất hiện muộn và ít hơn thường lệ.

Hôm nay (26/10), khu vực Đông Bắc Bộ sáng có mây, có mưa rào và dông vài nơi, trưa chiều hửng nắng. Gió nhẹ. Nhiệt độ thấp nhất 23-26 độ, vùng núi có nơi dưới 22 độ. Nhiệt độ cao nhất 30-33 độ, có nơi trên 33 độ. Dự báo trong các ngày 29-30/10, miền Bắc sẽ đón một đợt không khí lạnh yếu gây mưa rào và dông rải rác cho khu vực đồng bằng và ven biển bắc bộ, nền nhiệt giảm nhẹ.

Theo các mô hình dự báo, từ ngày 27/10, thời tiết Bắc Bộ đến Thanh Hóa ít mưa, trời se lạnh về đêm và sáng, nhưng chưa xuất hiện cảm giác lạnh rõ rệt. Ngày 31/10 và những ngày đầu tháng 11, nhiệt độ có thể tăng trở lại. Từ đêm 1/11, khu vực có khả năng chịu ảnh hưởng của không khí lạnh, gây mưa và khiến nhiệt độ giảm rõ rệt hơn.

Tại khu vực Bắc Trung Bộ, từ Nghệ An, Hà Tĩnh đến Quảng Bình (cũ), Quảng Trị và Huế, gió chuyển hướng Bắc từ ngày 27/10. Mưa có thể xuất hiện trong các ngày 27-30/10, có lúc mưa vừa, mưa to, khiến thời tiết chuyển mát. Khu vực này cần tiếp tục theo dõi khả năng xuất hiện một đợt mưa đáng kể trong các ngày 2-5/11.

Tại Đà Nẵng và Quảng Nam (cũ), mưa vừa, mưa to có thể xuất hiện rải rác trong các ngày 28-29/10 và 2-3/11. Thời tiết nhìn chung mát mẻ. Ở Quảng Ngãi, từ ngày 27/10, trời dịu mát hơn nhưng ít mưa, chủ yếu có mưa vài nơi. Trong các ngày 1-3/11, khu vực này có khả năng xuất hiện một đợt mưa đáng kể.

Trong khi đó, khu vực Tây Nguyên và Nam Trung Bộ, từ Bình Định (cũ) trở vào, dự báo ít mưa trong khoảng 10 ngày tới, chỉ có mưa rào và dông vài nơi.

Tại Nam Bộ, mưa dông có xu hướng giảm khi mùa mưa dần kết thúc. Tuy nhiên, trong các ngày 27/10-1/11, khu vực vẫn có thể xuất hiện những đám mây gây mưa rào và dông rải rác.

Người dân cần đề phòng các hiện tượng lốc, sét, mưa đá, gió giật mạnh trong cơn dông. Diễn biến mưa tại Trung Bộ trong những ngày đầu tháng 11 cần tiếp tục được theo dõi để chủ động ứng phó với nguy cơ mưa lớn.

Ứng phó với El Nino phát triển mạnh

Theo Cục Khí tượng thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), hiện nay, xác suất xuất hiện El Nino với cường độ rất mạnh là khoảng 60-65%, có diễn biến tương tự El Nino năm 2023 và có cường độ tương đương sự kiện El Nino thời điểm 2015-2016, đồng thời có thể nằm trong nhóm các đợt El Nino mạnh nhất kể từ năm 1950.

Bà Đặng Thanh Mai, Phó cục trưởng Cục Khí tượng thủy văn cho biết: Việt Nam có nguy cơ đối mặt với nền nhiệt cao hơn trung bình nhiều năm, số đợt không khí lạnh giảm, lượng mưa thiếu hụt trên diện rộng, đặc biệt tại Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ, làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong các tháng cuối năm 2026, đầu năm 2027.

Cùng với đó, theo ông Ngô Mạnh Hà, Phó cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Việt Nam có nguồn nước mặt tương đối dồi dào với 3.450 sông, suối với tổng lượng dòng chảy hằng năm khoảng 844 tỷ m³. Mặc dù nguồn nước mặt tương đối lớn nhưng nguồn nước này chủ yếu phụ thuộc lượng nước từ nước ngoài chảy vào Việt Nam qua các sông chiếm khoảng 60% tổng lượng nước trung bình hằng năm.

Nguồn nước dưới đất (nước ngọt ngầm) với khoảng 69 tỷ m³/năm và trữ lượng nước có thể khai thác khoảng 22 tỷ m³/năm, tập trung chủ yếu ở Đồng bằng Bắc Bộ, Đồng bằng Nam Bộ và Tây Nguyên. Đây là nguồn nước có ý nghĩa dự phòng trong thời kỳ nguồn nước mặt suy giảm. Thế nhưng theo các chuyên gia về thủy lợi, nguồn nước ngầm quý giá này cần khai thác hợp lý để bảo đảm an toàn, bền vững.

Theo Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường): Mực nước các hồ chứa thủy lợi ở khu vực miền núi phía Bắc hiện đạt 86-100% dung tích thiết kế, cao hơn so với trung bình nhiều năm. Mực nước các hồ chứa ở khu vực trung du và Đồng bằng Bắc Bộ đạt khoảng 92-99% dung tích thiết kế; cao hơn so với trung bình nhiều năm. Các hồ thủy lợi khu vực Bắc Trung Bộ mực nước hiện đạt 53-99% dung tích thiết kế, cao hơn 9% so với trung bình nhiều năm. Khu vực duyên hải Nam Trung Bộ, các hồ thủy lợi hiện chỉ đạt 44% dung tích thiết kế. Khu vực Tây Nguyên, mực nước bình quân các hồ thủy lợi đạt 74% dung tích thiết kế. Khu vực Đông Nam Bộ, mực nước các hồ thủy lợi đạt khoảng 60% dung tích thiết kế.

Dự báo của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia về hiện tượng El Nino mạnh sẽ xảy ra, đặc biệt là các tháng cuối năm 2026, đầu năm 2027, kèm theo lượng mưa sụt giảm khiến mực nước các hồ chứa ở mức thấp, nguy cơ hạn hán có thể xảy ra, nhất là đối với khu vực duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên. Ở Đồng bằng sông Cửu Long, nguy cơ xâm nhập mặn lấn sâu vào các lưu vực sông như sông Tiền, sông Hậu, sông Vàm Cỏ...