Khi những chiếc ô tô Trung Quốc 'mồ côi'

Thực ra, hiện tượng này vốn có thể xuất hiện ở bất kỳ ngành nào, nhưng khó khăn nhất là ở ngành ô tô. Bởi lẽ, đây là loại hình sản phẩm có tuổi đời dài cả về sản phẩm lẫn dịch vụ, đồng thời cũng gắn bó với chủ sở hữu hàng chục năm; tác động trực tiếp đến đời sống, sức khoẻ và thậm chí là sinh mệnh của người tiêu dùng.

Cuộc khủng hoảng ở thị trường Trung Quốc

Một bài viết mới đây trên Sina cho biết tính đến tháng 5/2026 đã có ít nhất 23 hãng xe năng lượng mới của Trung Quốc phá sản, thanh lý hoặc ngừng hoạt động. Tình trạng này khiến cho hơn 850.000 chiếc xe đã bán ra thị trường rơi vào cảnh "mồ côi" khi nhà sản xuất, phân phối và cung ứng dịch vụ biến mất.

Sina chỉ đề cập đến mảng xe năng lượng mới, cụ thể là các loại điện hoá, chủ yếu là xe thuần điện. Đây là loại hình phương tiện mà người dùng bị ảnh hưởng nặng nề nhất khi nhà cung cấp biến mất khỏi thị trường.

Khác với xe động cơ đốt trong truyền thống, xe điện phụ thuộc rất nhiều vào pin, phần mềm chẩn đoán và máy chủ kết nối. Vì vậy, khi doanh nghiệp dừng hoạt động, chủ xe có thể gặp khó khăn trong sửa chữa hệ thống điện, thiếu phụ tùng hoặc mất các tính năng như mở khóa từ xa, chìa khóa Bluetooth và điều hòa từ xa.

Neta Auto từng là hãng xe lớn ở Trung Quốc song mới đây đã nộp đơn làm thủ tục phá sản khiến hơn 400.000 chủ xe bị dừng dịch vụ kết nối - Ảnh: GlobalTimes

Neta từng là một hãng xe lớn ở Trung Quốc nhưng sau khi bước vào quá trình phá sản, hơn 400.000 chủ xe của thương hiệu này đã được thông báo chấm dứt dịch vụ kết nối.

Rủi ro còn lan sang lĩnh vực bảo hiểm. Một số hãng bảo hiểm siết điều kiện với xe của thương hiệu đã rút lui. Do lo ngại rủi ro không có linh kiện thay thế, nhiều đơn vị bảo hiểm đã siết chặt các điều kiện kiểm soát đối với phương tiện thuộc các thương hiệu đã dừng sản xuất.

Đáng chú ý là sự rút lui của các hãng xe còn tạo ra phản ứng dây chuyền tới thị trường xe đã qua sử dụng. Theo chia sẻ của Sina, tỷ lệ giữ giá bình quân của ô tô điện tại Trung Quốc sau 3 năm đã sụt giảm sâu còn khoảng 45% so với 55% năm 2023.

Chuyện không mới ở Việt Nam

Thị trường ô tô Việt Nam đang chứng kiến một trào lưu mới của các thương hiệu ô tô Trung Quốc. Tính đến thời điểm này, đã có hơn 10 thương hiệu góp mặt, thậm chí dự kiến cuối năm nay và đầu 2027 sẽ có thêm một số hãng xe mới gia nhập thị trường.

Các hãng xe Trung Quốc đang góp phần thúc đẩy một cuộc đua hạ giá sản phẩm trên thị trường. Nhiều mẫu xe mới ra mắt gần đây đã liên tục phá đáy về khoảng giá bán lẻ niêm yết của từng phân khúc.

Đơn cử như các mẫu xe Geely Coolray và Jaecoo J5 ở phân khúc gầm cao cỡ B với giá tiêu chuẩn chỉ 499 triệu đồng, chuyện chưa từng xảy ra ở thị trường ô tô mà mỗi chiếc xe đều là một tài sản lớn của chủ sở hữu; hay như BYD Sealion 5 được hé lộ mức giá thấp nhất phân khúc SUV cỡ C khi chỉ từ hơn 600 triệu đồng, trong khi nhóm này cách đây chừng 5 năm giá đều quanh ngưỡng 1 tỷ đồng.

Đây là một tín hiệu tích cực đối với người tiêu dùng nếu chỉ nhìn vào sản phẩm và giá cả. Tuy nhiên, các loại ô tô Trung Quốc vẫn phải đối mặt với rất nhiều khó khăn chính bởi nguy cơ xe "mồ côi" còn khách bị bỏ rơi.

Một số hãng xe Trung Quốc lớn sở hữu hàng chục đại lý phân phối trên toàn quốc nhưng cả năm 2025 vừa qua cũng chỉ bán ra thị trường được khoảng 2.000 - 3.000 chiếc là nhiều, thậm chí có hãng xe không bán nổi 1.000 chiếc. Đây rõ ràng là một kết quả rất kém tích cực trong bài toán kinh doanh của doanh nghiệp.

Thực tế cũng cho thấy thị trường ô tô Việt Nam từng chứng kiến hàng loạt thương hiệu ô tô Trung Quốc "lặng lẽ" rút lui, bỏ lại người tiêu dùng "bơ vơ" với chiếc xe không biết sử dụng dịch vụ hậu mãi ở đâu, hỏng hóc và sửa chữa, thay thế phụ tùng thế nào.

Nửa cuối thập niên 2000, Lifan và Chery từng là hai hãng xe lớn gia nhập thị trường Việt Nam, thậm chí đặt tham vọng sản xuất, lắp ráp trong nước. Tuy nhiên, hai hãng xe này sau đó đã sớm ngừng hoạt động.

Mẫu xe Riich M1 của thương hiệu Chery từng được phân phối tại Việt Nam thông qua liên doanh ô tô Hoà Bình (VMC) vào năm 2010 - Ảnh: Đức Thọ

Trào lưu gần đây nhất là cuối thập niên 2010, một loạt thương hiệu Trung Quốc như Zotye, Beijing, Changan, Haima hay kể cả BYD… cũng đã từng tạo nên những ồn ào trên thị trường rồi lặng lẽ biến mất.

Một thương hiệu ô tô được đánh giá cao ở Trung Quốc là Haval cũng đã từng đặt rất nhiều kỳ vọng song đến nay, dù hãng chưa tuyên bố rút lui nhưng mới đây, đại lý lớn ở TP.HCM cũng đã biến mất và chuyển sang phân phối cho một thương hiệu khác.

Nỗi lo không chỉ ở chất lượng sản phẩm

Anh Phạm Ngọc Hải, chủ sở hữu một chiếc Beijing U5 Plus tại Hà Nội, gần đây đã chia sẻ trên truyền thông về cảm giác hụt hẫng khi mua xe chưa được bao lâu thì nhà phân phối rút khỏi thị trường. Cảm giác như bị "đem con bỏ chợ", theo anh Hải, giống như một vết cắt sâu vào niềm tin khi chấp nhận mua xe Trung Quốc dù cũng đã từng mường tượng về khả năng xấu có thể xảy ra.

Rủi ro bị bỏ rơi cũng khiến anh Nguyễn Văn Chiến ở Hà Đông (Hà Nội) quyết định quay trở lại với lựa chọn “truyền thống” là xe Nhật Bản. Anh Chiến cho biết đã từng có ý định mua một chiếc Lynk & Co 06 để hàng ngày đưa đón con đi học, khi được giới thiệu là chất lượng ô tô Trung Quốc hiện nay đã tốt hơn trước đây rất nhiều. Tuy nhiên, cuối cùng anh vẫn quyết định mua chiếc xe Toyota Yaris Cross với khoảng giá tương đương.

Mẫu xe Beijing X7 từng rất được chú ý trên thị trường ô tô Việt Nam - Ảnh: Autobikes

"Chiếc ô tô gắn bó với gia đình cả chục năm nên bên cạnh niềm tin về chất lượng sản phẩm thì sự uy tín của nhà cung cấp, sự tiện lợi khi sử dụng dịch vụ sẽ luôn quan trọng hơn bản thân chiếc xe. Xe có thể không bền bằng, có thể sớm hỏng hóc nhưng điều tôi e ngại nhất là một ngày nào đó hãng xe không còn, tôi sẽ chẳng biết sử dụng dịch vụ ở đâu, có phụ tùng thay thế hay không, chưa kể là nếu hãng rút sớm thì chế độ bảo hành ra sao", anh Chiến chia sẻ.

Ông Trần Dương ở Sơn Tây (Hà Nội) từng có gần 30 năm làm tài xế cho một đơn vị sự nghiệp, cho rằng không giống các sản phẩm tiêu dùng khác, chất lượng của mỗi chiếc ô tô không chỉ nằm ở bản thân sản phẩm mà quan trọng hơn là những giá trị như độ tin cậy, độ bền, sự tiện lợi khi bảo dưỡng, sửa chữa và chi phí sử dụng hàng năm.

"Với các hãng xe mới, thời gian chưa đủ để chứng minh chất lượng xe và dịch vụ thế nào, vì vậy nếu mua xe Trung Quốc thì phải chấp nhận rủi ro. Gần 30 năm gắn bó với xe cộ hàng ngày, tôi hiểu rõ đâu mới là giá trị thật sự của một chiếc ô tô. Xe mới, công nghệ mới rất hấp dẫn nhưng những thứ đó cũng chỉ tạo hào hứng ban đầu, như tôi bây giờ chỉ bật radio để nghe thông tin, những thứ khác đều gần như vô dụng", ông Dương chia sẻ.

Mặc dù vậy, nhiều người tiêu dùng cũng cho biết sẵn sàng mua xe Trung Quốc bất chấp đó là một thương hiệu mới, một nhà phân phối mới. Quan điểm khi quyết định mua xe Trung Quốc rất rõ ràng là trải nghiệm. Nhu cầu của mỗi người tiêu dùng là không giống nhau và mỗi quyết định lựa chọn đều dựa trên mối quan tâm ưu tiên của mỗi người.