Khi phương tiện xanh bị biến thành 'xe đua mini'

Trào lưu “độ” xe máy điện

Sự phát triển nhanh của xe máy điện đang góp phần thúc đẩy xu hướng giao thông xanh tại Việt Nam. Với ưu điểm tiết kiệm chi phí, vận hành đơn giản và phù hợp nhu cầu đi lại hằng ngày, xe máy điện ngày càng được nhiều người lựa chọn, đặc biệt là giới trẻ. Tuy nhiên, thời gian gần đây, tình trạng “độ” xe máy điện để tăng tốc độ đang trở thành vấn đề đáng lo ngại. Những chiếc xe vốn được thiết kế cho mục đích di chuyển an toàn đang bị biến thành các “xe đua mini”, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn và cháy nổ nghiêm trọng.

Đã đến lúc cần nhìn nhận nghiêm túc hơn về tình trạng “độ” xe máy điện để những phương tiện xanh không bị biến thành các “xe đua mini” trên đường phố. (Ảnh minh họa)

Trên nhiều tuyến đường, không khó để bắt gặp những chiếc xe máy điện tăng tốc nhanh bất thường, phát ra tiếng rít lớn hoặc chạy với vận tốc ngang xe máy chạy xăng. Đằng sau đó là hàng loạt can thiệp kỹ thuật như lắp thêm bình ắc quy, thay pin công suất lớn, nâng cấp motor hoặc thay bộ điều khiển nhằm phá giới hạn tốc độ của nhà sản xuất.

Theo Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ, xe gắn máy chạy điện là loại phương tiện có tốc độ thiết kế không lớn hơn 50 km/h và công suất động cơ không vượt quá 4kW. Các thông số này được tính toán dựa trên khả năng vận hành an toàn của phương tiện, hệ thống phanh, khung sườn và khả năng kiểm soát của người điều khiển.

Tuy nhiên, sau khi bị “độ”, nhiều xe máy điện có thể đạt vận tốc 70-100 km/h. Điều đáng lo ngại là phần lớn các phương tiện này vẫn sử dụng hệ thống khung sườn, giảm xóc và phanh nguyên bản vốn không được thiết kế cho tốc độ cao.

Việc thay pin, bộ điều khiển hay motor được thực hiện khá đơn giản, trong khi linh kiện phục vụ “độ” xe lại được rao bán công khai trên mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử. Nhiều video hướng dẫn tăng tốc, biểu diễn hoặc thử tốc độ xe máy điện xuất hiện tràn lan trên không gian mạng, vô tình cổ súy cho trào lưu nguy hiểm này. Tâm lý thích thể hiện, thích cảm giác mạnh khiến không ít thanh thiếu niên xem việc “độ” xe như một cách khẳng định cá tính.

Trào lưu tăng tốc phương tiện trong giới trẻ không chỉ tiềm ẩn nguy cơ tai nạn, cháy nổ mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về quản lý kỹ thuật, kiểm soát linh kiện và nâng cao ý thức sử dụng phương tiện. (Ảnh minh họa)

Nguy cơ tai nạn và cháy nổ gia tăng

Theo các chuyên gia giao thông, nguy hiểm lớn nhất của xe máy điện “độ” nằm ở việc tốc độ vận hành vượt xa khả năng thiết kế an toàn của phương tiện.

Khi công suất bị nâng lên quá mức, xe có thể tăng tốc đột ngột, khó kiểm soát, đặc biệt trong các tình huống phanh gấp hoặc chuyển hướng bất ngờ. Trong khi đó, nhiều người điều khiển là học sinh, thanh thiếu niên chưa có nhiều kỹ năng xử lý tình huống ở tốc độ cao.

Không ít trường hợp xe sau khi “độ” đạt vận tốc 80-90 km/h, tương đương xe máy phân khối nhỏ. Tuy nhiên, hệ thống phanh và khung sườn vốn không được thiết kế để chịu tải ở tốc độ cao. Ngoài nguy cơ tai nạn giao thông, việc can thiệp vào hệ thống điện còn tiềm ẩn rủi ro cháy nổ. Khi lắp thêm bình ắc quy hoặc thay đổi kết cấu điện, hệ thống có thể bị quá tải, phát nhiệt hoặc chập cháy.

Đáng chú ý, nhiều linh kiện dùng để “độ” xe không rõ nguồn gốc, không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật. Chỉ một lỗi nhỏ trong quá trình đấu nối điện cũng có thể dẫn tới sự cố nghiêm trọng, nhất là khi xe được sạc trong nhà hoặc khu vực kín.

Bên cạnh đó, việc tự ý thay đổi đèn chiếu sáng, còi hoặc kết cấu xe cũng gây ảnh hưởng tới người tham gia giao thông khác. Đèn độ công suất lớn có thể gây chói mắt, làm tăng nguy cơ va chạm vào ban đêm.

Việc tự ý can thiệp kỹ thuật, thay đổi kết cấu hoặc nâng công suất xe máy điện tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn giao thông và có thể bị xử lý theo quy định hiện hành. Tuy nhiên, việc phát hiện và xử lý hiện vẫn gặp nhiều khó khăn do thiếu cơ chế hậu kiểm, kiểm tra định kỳ đối với xe máy điện cá nhân.

Không thể chỉ xử lý theo chiến dịch

Thời gian qua, lực lượng công an tại nhiều địa phương đã tăng cường kiểm tra, xử lý các trường hợp điều khiển xe máy điện “độ, chế”. Đây được xem là động thái cần thiết nhằm ngăn chặn nguy cơ mất an toàn giao thông.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng việc xử lý cần được duy trì thường xuyên thay vì theo từng đợt cao điểm để tránh tình trạng “nhờn luật”.

Đáng chú ý, không ít phụ huynh vẫn còn chủ quan khi giao xe cho con mà không kiểm tra tình trạng kỹ thuật của phương tiện. Có trường hợp xe đã được can thiệp kỹ thuật nhưng gia đình không phát hiện hoặc biết nhưng vẫn cho sử dụng vì cho rằng chỉ đi quãng đường ngắn.

Trong khi đó, thị trường linh kiện phục vụ “độ” xe máy điện hiện vẫn hoạt động khá công khai. Các thiết bị nâng công suất, phá giới hạn tốc độ được bán dễ dàng trên môi trường mạng mà chưa có cơ chế kiểm soát hiệu quả.

Do đó, công tác tuyên truyền trong nhà trường và cộng đồng cần được đẩy mạnh để giới trẻ hiểu rõ nguy cơ từ trào lưu “độ” xe. Gia đình cũng cần thường xuyên kiểm tra phương tiện, trang bị kiến thức pháp luật và kỹ năng tham gia giao thông an toàn cho con em trước khi giao xe sử dụng.

Xe máy điện là một phần quan trọng trong xu hướng giao thông xanh và phát triển bền vững. Tuy nhiên, nếu bị biến tướng bởi các trào lưu tăng tốc thiếu kiểm soát, những phương tiện này có thể trở thành nguồn nguy hiểm cho chính người sử dụng và cộng đồng.