Khi sản phẩm kể câu chuyện vùng đất

Khách quốc tế tìm hiểu các sản phẩm OCOP, sản phẩm đặc trưng Đà Nẵng trưng bày tại một khu nghỉ dưỡng cao cấp. Ảnh: QUỐC TUẤN

Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, toàn thành phố hiện có 477 sản phẩm OCOP còn hiệu lực, gồm 4 sản phẩm 5 sao, 80 sản phẩm 4 sao và 393 sản phẩm 3 sao. Nhóm thực phẩm chiếm khoảng 71,7%, thủ công mỹ nghệ khoảng 13,63%, các nhóm dược liệu, còn lại là các nhóm dịch vụ và nhóm khác.

Nâng tầm sản phẩm

Ông Văn Bá Sơn, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho rằng, mỗi sản phẩm OCOP đều chứa đựng nguyên liệu bản địa, tri thức dân gian, kỹ năng nghề và câu chuyện văn hóa của vùng đất, đó chính là tài sản vô hình tạo nên thương hiệu điểm đến. Tuy nhiên, câu hỏi trọng tâm không dừng ở việc có sản phẩm gì mà là làm thế nào để sản phẩm trở thành một phần trong trải nghiệm du khách.

“Khi mua một sản phẩm, được nghe kể câu chuyện, được trải nghiệm, được cảm nhận, sẽ có giá trị cao hơn nhiều so với một món hàng bày bán đơn thuần. Khi đó, du lịch trở thành kênh tiếp thị sống động, và mỗi du khách sẽ là đại sứ lan tỏa hình ảnh Đà Nẵng đến toàn cầu”, ông Sơn nói.

Từ góc độ xây dựng thương hiệu, bà Lê Thị Bích Luyện, Giám đốc Công ty TNHH Triết Minh (Trimico), đơn vị hoạt động trong lĩnh vực sâm và dược liệu cho rằng, thực tế có nhiều sản phẩm tốt, nguyên liệu quý, người làm tâm huyết nhưng khách hàng chưa nhớ, chưa hiểu hết giá trị và chưa thấy sự khác biệt. Chất lượng giúp khách hàng tin, trong khi câu chuyện giúp khách hàng nhớ, yêu thích và kể lại.

Thực tế tại Hợp tác xã Nông nghiệp Xanh Gò Nổi (xã Gò Nổi) cho thấy cách tiếp cận từ vùng nguyên liệu đang được một số chủ thể OCOP lựa chọn. Hợp tác xã hiện phát triển các sản phẩm từ thảo dược bản địa như tinh dầu sả Java, tinh dầu tràm, tinh dầu bạc hà, nụ thảo dược, trà thảo dược và các sản phẩm xanh từ thảo dược. Đơn vị định hướng xây dựng chuỗi “vùng thảo dược - sản phẩm OCOP - trải nghiệm - du lịch - sinh kế cộng đồng”.

Bà Nguyễn Thị Kiều Anh, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Xanh Gò Nổi cho biết, du khách quan tâm đến nguồn gốc sản phẩm, người làm ra sản phẩm, cách trồng nguyên liệu và câu chuyện phía sau. Vì vậy, tại Gò Nổi, hợp tác xã định hướng hình thành trải nghiệm tham quan vùng thảo dược, tìm hiểu cây, thu hái, xem chưng cất tinh dầu, thưởng trà thảo dược và tìm hiểu sản phẩm. Đây cũng là định hướng phát triển Bảo An Farm - điểm trải nghiệm xanh Gò Nổi.

Giữ giá trị bản địa

Cùng với câu chuyện kể, bảo tồn những giá trị tạo nên sản phẩm là vấn đề cốt lõi để sản phẩm chuyển tải được bản sắc vùng đất. Ông Văn Bá Sơn nhận định, việc gắn kết OCOP với du lịch cần đặt trong khung phát triển bền vững với các nội dung gồm: giảm tác động môi trường thông qua sử dụng nguyên liệu, bao bì thân thiện; bảo tồn thiên nhiên và văn hóa bằng việc lồng ghép giá trị bản địa vào sản phẩm và điểm đến; nâng cao chất lượng trải nghiệm; đồng thời bảo đảm cộng đồng địa phương được tham gia và hưởng lợi trong quá trình sản xuất, phân phối và cung cấp dịch vụ.

Từ góc nhìn của chủ thể OCOP, Hợp tác xã Nông nghiệp Xanh Gò Nổi cũng cho rằng việc phát triển sản phẩm cần gắn với vùng nguyên liệu. Để duy trì hoạt động lâu dài, các chủ thể phải bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định, chất lượng đồng đều, hồ sơ pháp lý, truy xuất nguồn gốc, cũng như khả năng đáp ứng yêu cầu về giao hàng và giá cả. Đây vẫn là thách thức đối với nhiều hợp tác xã quy mô nhỏ.

Dù vậy, rào cản chung được chuyên gia chỉ ra là nhiều cơ sở sản xuất còn có quy mô nhỏ, vùng nguyên liệu chưa ổn định, khả năng đáp ứng đơn hàng lớn hạn chế, ảnh hưởng đến việc duy trì chất lượng, sản lượng và giá cả. Nhiều sản phẩm dù có chất lượng tốt vẫn gặp khó khi tiếp cận các kênh phân phối hiện đại do chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về bao bì, nhãn mác và các tiêu chuẩn chất lượng.

Một vấn đề khác là câu chuyện nhận diện thương hiệu. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, sản phẩm OCOP hiện chưa có một bộ nhận diện thương hiệu chung đủ mạnh gắn với Đà Nẵng; việc xây dựng thương hiệu bài bản còn hạn chế. Trong khi đó, người mua không chỉ quan tâm sản phẩm đạt 3 sao, 4 sao hay 5 sao mà còn chú ý đến chất lượng, an toàn, nguồn gốc, tính đặc trưng, bao bì, giá cả và câu chuyện gắn với vùng đất.

Tại Nhà ga hành khách quốc tế T2 Đà Nẵng, việc giới thiệu sản phẩm được xây dựng theo bốn điểm chạm, gồm: nhận biết, trải nghiệm, lựa chọn, lan tỏa. Trong đó, không gian “Tinh hoa Đà Nẵng” giúp khách tìm hiểu câu chuyện, giá trị và chất lượng sản phẩm; thông tin trên bao bì tiếp tục giúp nhận biết nguồn gốc, ghi nhớ thương hiệu sau chuyến đi.

Bà Đỗ Thị Quỳnh Như, đại diện Công ty CP Đầu tư Khai thác Nhà ga quốc tế Đà Nẵng thông tin, điểm thuận lợi là sản phẩm OCOP tại đây được bán bằng với mức giá thị trường và các đơn vị hoàn toàn được miễn phí thuê chi phí mặt bằng. Những sản phẩm mẫu mã bắt mắt, công ty sẽ ưu tiên bố trí tại những khu vực thu hút khách, đặc biệt là có một quầy riêng trưng bày sản phẩm về sâm Ngọc Linh. Qua theo dõi, có sức bán tốt thường là nhóm các sản phẩm đặc trưng địa phương rõ, dễ nhận biết, sử dụng tiện lợi, như mỳ Quảng ăn liền, bánh gạo lứt, bánh dừa, mứt gừng.

Theo bà Như, để nâng chất lượng và sức cạnh tranh của sản phẩm OCOP, các doanh nghiệp cần chuẩn hóa bao bì, sử dụng song ngữ hoặc đa ngôn ngữ, cung cấp thông tin rõ ràng để thuận tiện cho khách quốc tế. Cùng một nguyên liệu có thể phát triển thành nhiều dòng sản phẩm với câu chuyện riêng, tạo sự khác biệt.