Kho dữ liệu AI quốc gia và mục tiêu 150 mô hình AI Make in Vietnam đến 2030

Chiến lược dữ liệu quốc gia giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045 vừa được phê duyệt tại Quyết định số 1308/QĐ-TTg dành riêng một nhóm mục tiêu cho dữ liệu và hạ tầng phục vụ trí tuệ nhân tạo. Trong nhóm này, Kho dữ liệu AI quốc gia giữ vai trò đầu mối tập hợp và cung cấp nguyên liệu huấn luyện cho các mô hình AI trong nước.

Cách tiếp cận đó bám sát quan điểm xây dựng AI có chủ quyền trên nền tảng dữ liệu quốc gia chất lượng cao và hạ tầng tính toán do Việt Nam làm chủ. Quyết định 1308 cũng viện dẫn Luật Trí tuệ nhân tạo ngày 10/12/2025 làm một trong các căn cứ ban hành, cho thấy dữ liệu và AI được điều chỉnh trong cùng một hệ quy định.

Kho dữ liệu AI quốc gia cung cấp nguyên liệu cho mô hình AI Make in Vietnam

Kho dữ liệu AI quốc gia phục vụ huấn luyện mô hình AI Make in Vietnam. Ảnh do AI tạo

Bộ Công an chủ trì xây dựng, vận hành và quản trị Kho dữ liệu AI quốc gia đặt tại Trung tâm dữ liệu quốc gia, với thời hạn triển khai 2026-2030. Cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và cơ sở đào tạo được khai thác các bộ dữ liệu chất lượng cao theo cơ chế do cấp có thẩm quyền quy định.

Nguồn đầu vào của Kho dữ liệu AI quốc gia đến từ Danh mục bộ dữ liệu phục vụ phát triển AI trong các lĩnh vực thiết yếu. Danh mục đề cập trực tiếp tới dữ liệu tiếng Việt, dữ liệu internet vạn vật và dữ liệu thời gian thực, những nhóm dữ liệu mà mô hình AI trong nước thường thiếu hụt nhất.

Toàn bộ 100% bộ dữ liệu thuộc danh mục phải hoàn thành chuẩn hóa, làm sạch, gắn nhãn và ẩn danh trước khi tích hợp lên Kho dữ liệu AI quốc gia. Yêu cầu gắn nhãn và ẩn danh cho thấy dữ liệu được xử lý tới mức có thể đưa thẳng vào quy trình huấn luyện, thay vì dừng ở dạng dữ liệu thô.

Chỉ tiêu đầu ra được ấn định bằng con số. Việt Nam hỗ trợ phát triển, huấn luyện thành công tối thiểu 150 sản phẩm, dịch vụ dữ liệu và mô hình AI Make in Vietnam, đồng thời khai thác Kho dữ liệu AI quốc gia để hỗ trợ ít nhất 1.000 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp AI và công nghệ dữ liệu.

Bộ Khoa học và Công nghệ giữ vai trò cơ quan chủ trì theo dõi, đánh giá hai chỉ tiêu nêu trên. Sự phân vai đó đặt Bộ Công an ở phía hạ tầng và dữ liệu, còn Bộ Khoa học và Công nghệ ở phía sản phẩm, doanh nghiệp và thị trường công nghệ.

Song song, Bộ Công an chủ trì xây dựng định mức kinh tế, kỹ thuật về dữ liệu phục vụ AI cùng Cơ sở dữ liệu quốc gia về AI trong giai đoạn 2026-2027. Định mức kinh tế, kỹ thuật là điều kiện để các đơn vị lập dự toán và thanh quyết toán chi phí tạo lập, gắn nhãn dữ liệu theo quy định của pháp luật về ngân sách.

Hạ tầng tính toán hiệu năng cao và cơ chế thử nghiệm AI có kiểm soát

Kho dữ liệu AI quốc gia chỉ phát huy giá trị khi đi kèm năng lực tính toán. Chiến lược yêu cầu hoàn thành thiết lập hạ tầng tính toán hiệu năng cao và hạ tầng trí tuệ nhân tạo tại Trung tâm dữ liệu quốc gia, đồng thời ban hành cơ chế cung cấp quyền truy cập tài nguyên tính toán dùng chung.

Đối tượng được tiếp cận gồm 100% cơ quan quản lý nhà nước, viện nghiên cứu và tổ chức đủ điều kiện, phục vụ xử lý dữ liệu lớn, huấn luyện và triển khai mô hình AI.

Bộ Công an và Bộ Khoa học và Công nghệ cùng chủ trì nhiệm vụ xây dựng hạ tầng trí tuệ nhân tạo dùng chung phục vụ Chính phủ trong giai đoạn 2026-2030. Sản phẩm đầu ra gồm nền tảng AI dùng chung, mô hình AI cốt lõi phục vụ Chính phủ và dịch vụ AI dùng chung cho các cơ quan thuộc hệ thống chính trị.

Hai bộ cũng phối hợp triển khai tiêu chuẩn quốc gia và tiêu chuẩn quốc tế trong thu thập, xử lý dữ liệu, thúc đẩy hạ tầng tính toán biên và cơ chế hợp tác công tư. Trong cùng nhiệm vụ, cơ chế thử nghiệm AI có kiểm soát được đặt ra như một công cụ để doanh nghiệp thử nghiệm sản phẩm mới trong phạm vi giám sát.

Từ năm 2030 trở đi, Việt Nam hình thành hệ sinh thái dữ liệu phục vụ AI quốc gia gắn với Trung tâm dữ liệu quốc gia, hạ tầng tính toán hiệu năng cao và hạ tầng AI dùng chung. Chiến lược nêu rõ ưu tiên phát triển các mô hình AI Make in Vietnam trên nền dữ liệu Việt Nam, trong đó Kho dữ liệu AI quốc gia giữ vai trò nguồn cung chính.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu tại Diễn đàn "Hình thành hệ sinh thái hợp tác phát triển AI". Ảnh: baochinhphu.vn

An toàn mô hình AI và yêu cầu đánh giá tác động với hệ thống rủi ro cao

Đi cùng Kho dữ liệu AI quốc gia là các yêu cầu về an toàn. Nhóm nhiệm vụ an ninh dữ liệu đặt ra việc nghiên cứu, xây dựng công cụ kiểm thử, đánh giá kỹ thuật và an toàn đối với mô hình AI, trước hết là các hệ thống AI dùng trong lĩnh vực có rủi ro cao. Bộ Công an chủ trì, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp, thời hạn 2026-2030.

Cùng với công cụ kiểm thử, cơ quan chức năng phát triển tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và đào tạo năng lực đánh giá tác động AI, đồng thời thúc đẩy hợp tác quốc tế về an toàn AI. Nội dung đó đưa Việt Nam tiếp cận gần hơn với thông lệ quản trị AI theo mức độ rủi ro đang được nhiều nền kinh tế áp dụng.

Doanh nghiệp cần chú ý quy định về kiểm toán dữ liệu định kỳ đối với tổ chức xử lý dữ liệu quy mô lớn hoặc có mức độ rủi ro cao. Nội dung kiểm toán bao gồm chất lượng dữ liệu, an ninh dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân, phân loại dữ liệu, quản lý quyền truy cập và đánh giá tác động đối với các hệ thống AI có rủi ro cao.

Chỉ tiêu cụ thể xác định 100% cơ quan, tổ chức xử lý từ 01 triệu bản ghi dữ liệu trở lên được kiểm toán dữ liệu với chu kỳ 02 năm một lần. Ngưỡng 01 triệu bản ghi đưa nhiều doanh nghiệp công nghệ, thương mại điện tử và tài chính vào diện chịu kiểm toán.

Để dữ liệu vẫn khai thác được mà không xâm phạm quyền riêng tư, Bộ Công an chủ trì nghiên cứu, phát triển và ứng dụng các công nghệ tăng cường bảo vệ quyền riêng tư. Nhóm công nghệ được nêu tên gồm tính toán bảo mật đa bên, học máy liên kết, dữ liệu tổng hợp và mã hóa đồng hình.

Tầm nhìn đến năm 2045 xác định tối thiểu 90% quyết định, chính sách quan trọng được xây dựng, đánh giá và dự báo trên cơ sở phân tích dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Việt Nam đặt mục tiêu làm chủ tối thiểu 80% nền tảng, công nghệ và sản phẩm cốt lõi, đồng thời thuộc nhóm 30 quốc gia dẫn đầu về năng lực quản trị, khai thác dữ liệu và phát triển trí tuệ nhân tạo. Kho dữ liệu AI quốc gia và các mô hình AI Make in Vietnam vì thế trở thành thước đo năng lực tự chủ công nghệ.