Kho dự trữ dầu chiến lược của Mỹ đang cạn dần

Kho dự trữ dầu chiến lược của Mỹ đang cạn dần vì xung đột với Iran. (Ảnh: AP)

Quỹ Daily Caller News Foundation cho biết Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược của Mỹ (SPR) được lập ra để tích trữ dầu thô, phục vụ các tình huống xung đột hoặc bất ổn kinh tế. Tuy nhiên, cuộc chiến với Iran đã buộc Mỹ phải liên tục rút dầu từ SPR, khiến lượng dự trữ giảm xuống mức đáng báo động, theo dữ liệu của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA).

Giá dầu đã vượt 100 USD/thùng sau khi lực lượng Houthi bắt đầu tấn công tàu thuyền trên Biển Đỏ, làm gia tăng áp lực lên thị trường dầu vốn đã căng thẳng.

Một số chuyên gia cho rằng lượng dầu thực sự có thể sử dụng trong SPR còn thấp hơn đáng kể so với số liệu chính thức của EIA.

Theo EIA, trong 17 tuần, lượng dầu trong SPR đã giảm gần 25%, từ 415,4 triệu thùng (20/3/2026) xuống còn 311,4 triệu thùng (17/7/2026).

Theo Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO), chính quyền Biden từng lập kỷ lục về mức xả dầu lớn nhất từ SPR. Đến năm 2025, chính quyền Trump chỉ bổ sung khoảng 20 triệu thùng, nâng tổng dự trữ lên 413 triệu thùng vào đầu năm 2026, nhưng sau đó lại tiếp tục xả dầu với quy mô lớn hơn.

Trước đó, Tổng thống Joe Biden đã phê duyệt việc giải phóng 200 triệu thùng dầu, gồm 180 triệu thùng khẩn cấp vào ngày 31/3/2022 sau khi Nga tấn công Ukraine và bán thêm 20 triệu thùng, tạo nên đợt rút dầu kéo dài lớn nhất trong lịch sử SPR.

Theo AAA, giá xăng trung bình toàn quốc đã tăng từ 2,98 USD/gallon (26/2) lên 4,06 USD/gallon (22/7), tức tăng 1,08 USD/gallon, tương đương khoảng 36%.

Steve Hanke, giáo sư kinh tế ứng dụng tại Đại học Johns Hopkins, nhận định: Việc rút dầu hiện nay là hệ quả trực tiếp của cuộc chiến với Iran. Với 311,4 triệu thùng - mức thấp nhất kể từ năm 1983 - SPR không thể tiếp tục chịu các đợt rút dầu lặp lại mà không tiến gần đến ngưỡng nguy hiểm. Mỹ phải xả dầu khẩn cấp sau khi eo biển Hormuz bị phong tỏa. Theo ông, việc Mỹ lựa chọn tham chiến với Iran đã tự tạo ra tình trạng khẩn cấp buộc phải sử dụng SPR.

Ngoài ra, GAO cũng cảnh báo cơ sở hạ tầng của SPR đang xuống cấp.

Báo cáo nêu rõ hệ thống đã cũ và cần được nâng cấp để bảo đảm khả năng tiếp nhận và xuất dầu như thiết kế. Tuy nhiên, Quốc hội chưa xác định quy mô mục tiêu của SPR, còn Bộ Năng lượng (DOE) cũng chưa có kế hoạch dài hạn cho việc vận hành và đầu tư.

Ông Hanke cho rằng việc liên tục rút dầu từ SPR đồng nghĩa với việc Mỹ đang đặt cược rằng xung đột Trung Đông sẽ kết thúc trước khi kho dự trữ cạn kiệt. Nếu không, nước này sẽ mất đi "tấm đệm an toàn" trong các cuộc khủng hoảng.

Trong khi đó, Nhà Trắng bác bỏ cáo buộc đã sử dụng SPR một cách thiếu trách nhiệm.

Người phát ngôn Nhà Trắng Taylor Rogers cho biết SPR là tài sản an ninh quốc gia quan trọng mà Tổng thống Trump sử dụng để ổn định thị trường dầu và giảm gián đoạn nguồn cung ngắn hạn. Bà cho rằng chính quyền Biden đã rút dầu vì mục đích chính trị, còn chính quyền Trump thực hiện hình thức trao đổi dầu, sau đó sẽ hoàn trả bằng lượng dầu có chi phí thấp hơn. Bà cũng khẳng định sản lượng dầu khí trong nước đang đạt mức kỷ lục nhờ chính sách năng lượng của ông Trump.

Chuyên gia chính sách năng lượng David Blackmon nhận xét: Cuộc chiến với Iran khiến chính quyền Trump rút ròng hơn 100 triệu thùng dầu từ SPR, trong khi chính quyền Biden đã rút hơn 250 triệu thùng trong giai đoạn 2022-2023.

Ngày 11/3, Tổng thống Trump thông báo Bộ Năng lượng sẽ giải phóng 172 triệu thùng dầu từ SPR trong khuôn khổ kế hoạch phối hợp của các nước thành viên Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), với tổng cộng 400 triệu thùng, nhằm hạ giá năng lượng và bù đắp gián đoạn nguồn cung do xung đột Iran.

Thứ trưởng Bộ Năng lượng Kyle Haustveit cho biết lượng dầu này sẽ được hoàn trả vào đầu năm 2027. Theo ông Hanke, nước Mỹ phụ thuộc vào cả nguồn dầu khai thác mới lẫn dầu được rút từ kho dự trữ. Nếu SPR cạn kiệt, Mỹ sẽ mất một nguồn cung quan trọng cũng như biên độ an toàn để ứng phó với các cuộc khủng hoảng.

Ông giải thích rằng SPR được lưu trữ trong các hang muối ngầm. Nếu lượng dầu giảm quá thấp, cấu trúc các hang muối có thể bị hư hại do nước ngọt dùng để đẩy dầu ra sẽ hòa tan thành hang. Tuy nhiên, ông khẳng định Bộ Năng lượng luôn theo dõi chặt chẽ mức dầu dự trữ và hiện vẫn còn cách rất xa ngưỡng nguy hiểm, đồng thời không có kế hoạch rút xuống mức đó.

Steve Hanke nói với Daily Caller News Foundation (DCNF) rằng việc liên tục rút rồi bơm lại dầu vượt quá mức mà SPR được thiết kế đã gây ra những hư hại đã được ghi nhận.

Ông cho biết chưa có con số chính xác về mức tồn kho tối thiểu an toàn của SPR, nhưng nếu rút dầu quá nhiều hoặc quá thường xuyên sẽ làm suy yếu cấu trúc các kho chứa ngầm và có thể gây hư hỏng vĩnh viễn.

Giới hạn mới

Theo Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO), về lý thuyết SPR có thể bị rút cạn hoàn toàn, nhưng điều này chưa từng được thử nghiệm.

SPR được thiết kế để ứng phó với các cuộc khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng, có thể xả hơn 4 triệu thùng/ngày trong tối đa 90 ngày, tương đương khoảng 90% lượng dầu tại mỗi cơ sở. Tuy nhiên, tốc độ xả sẽ giảm dần khi lượng dầu trong kho giảm xuống.

GAO cũng cho biết các cố vấn kỹ thuật đã phát hiện nhiều điểm yếu trong hạ tầng SPR.

Theo Phòng thí nghiệm Quốc gia Sandia - đơn vị tư vấn địa kỹ thuật cho SPR - tình trạng biến dạng các giếng chứa dầu đang diễn ra nhanh hơn khả năng khắc phục của Bộ Năng lượng (DOE) với nguồn lực hiện nay, làm tăng nguy cơ giếng bị hỏng.

DOE cũng lo ngại về tính toàn vẹn của các giếng chứa dầu do chúng đã quá cũ, xuống cấp, đồng thời nhiều nơi chỉ có một giếng tiếp cận, có thể hạn chế khả năng khai thác dầu khi cần.

Chuyên gia David Blackmon trước đó cảnh báo sẽ đến lúc không thể tiếp tục rút dầu thêm.

Ông cho rằng lượng dầu trong SPR hiện đã xuống mức nguy hiểm, đe dọa sự an toàn của các hang muối ngầm và hệ thống đường ống. DOE sẽ sớm phải đưa ra quyết định khó khăn về việc liệu có thể tiếp tục các đợt rút dầu quy mô lớn hay không.

Ông Blackmon cũng nhận định Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright khó có khả năng cho phép rút cạn SPR, vì điều đó gần như chắc chắn sẽ phá hủy cấu trúc của hệ thống, đồng thời khiến giá dầu thô và giá xăng tăng vọt.

Có còn cần SPR?

Một số chuyên gia đặt câu hỏi liệu Mỹ còn cần duy trì một kho dự trữ dầu do chính phủ quản lý hay không.

Travis Fisher, Giám đốc nghiên cứu chính sách năng lượng và môi trường của Viện Cato, cho rằng Mỹ đã vượt khỏi vai trò của SPR. Theo ông, nguồn dự trữ chiến lược thực sự hiện nay là trữ lượng dầu và khí tự nhiên khổng lồ trong các mỏ đá phiến của Mỹ.

Ông cho rằng cách tốt nhất để đối phó với biến động của thị trường năng lượng toàn cầu là giảm sự can thiệp của chính phủ, tạo điều kiện cho khu vực tư nhân nhanh chóng tăng nguồn cung thông qua mở rộng thăm dò, khai thác, vận chuyển và lọc dầu trong nước.

Mức thấp nhất trong hơn 40 năm

Theo dữ liệu của EIA, lượng dầu trong SPR hiện thấp nhất kể từ tháng 3/1983. Lần duy nhất kho dự trữ ở mức thấp hơn là giai đoạn mới bắt đầu xây dựng vào năm 1977.

Ông Patrick De Haan kết luận rằng chưa từng có tiền lệ SPR xuống thấp như hiện nay, vì vậy vẫn còn rất nhiều điều chưa chắc chắn về ảnh hưởng đối với hạ tầng. Ông nói chưa ai từng trải qua tình huống này nên rất khó xác định liệu việc rút dầu sâu có gây hư hỏng lâu dài hay không.