Khó khăn bủa vây nhà thầu xây dựng ở Quảng Ngãi

Chi phí đầu vào tăng mạnh, công bố giá chưa sát thực tế, nhà thầu làm nhiều lỗ nhiều

Ngày 22/9, Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Quảng Ngãi cho biết, đã tổng hợp kiến nghị của 20 doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn gửi UBND tỉnh, đề nghị xem xét tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc đang ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động thi công các công trình, dự án.

20 doanh nghiệp xây dựng ở Quảng Ngãi ký đơn tập thể, kiến nghị địa phương xem xét tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ tiến độ các công trình, dự án. (Ảnh: Lê Danh).

Theo phản ánh của các doanh nghiệp, từ đầu năm 2026 đến nay, thị trường vật liệu xây dựng trên địa bàn liên tục biến động. Nguồn cung đất san lấp, đá và cát xây dựng ngày càng khan hiếm, trong khi nhu cầu phục vụ các công trình hạ tầng và dự án đầu tư công tăng cao.

Các doanh nghiệp cho rằng, việc cấp phép khai thác khoáng sản còn kéo dài, nhiều mỏ đã hết trữ lượng hoặc tạm dừng hoạt động, trong khi các mỏ còn lại chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Điều này khiến nhiều nhà thầu gặp khó khăn trong tiếp cận nguồn vật liệu phục vụ thi công.

Không chỉ thiếu nguồn cung, giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng tăng mạnh cũng làm chi phí đầu vào đội lên đáng kể. Theo các nhà thầu, giá dầu diesel từ khoảng 19.000 đồng/lít vào đầu tháng 2 đã tăng lên hơn 44.780 đồng/lít vào đầu tháng 4 trước khi giảm xuống khoảng 30.100 đồng/lít vào đầu tháng 9/2026 và hiện vẫn neo cao.

Biến động giá nhiên liệu đã tạo "bão giá" trong ngành xây dựng, khiến nhà thầu điêu đứng. (Ảnh: Lê Danh).

Đáng chú ý, nhiều loại vật liệu chủ lực hiện có giá thị trường cao hơn đáng kể so với mức giá do cơ quan chức năng công bố. Đơn cử, giá đất đắp được công bố khoảng 33.180 đồng/m³ nhưng giá thực tế doanh nghiệp tiếp cận ở mức khoảng 42.000 đồng/m³, thậm chí cao hơn khi nhà cung cấp gộp cả chi phí vận chuyển vào giá đất.

Tại dự án nâng cấp, mở rộng quốc lộ 24B, có thời điểm nhà thầu phải chấp nhận mua đất đắp với giá hơn 100.000 đồng/m³ bao gồm chi phí vận chuyển đến chân công trình. Trong khi đó, ở dự án mở rộng ngã 5 cũ, dù nhu cầu chỉ vài nghìn mét khối đất đắp nhưng nhà thầu vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc tìm nguồn cung.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra đối với đá xây dựng. Giá đá dăm 1x2 tại một số mỏ hiện dao động từ 460.000 - 485.000 đồng/m³, cao hơn từ 57 - 88% so với giá công bố. Nguồn cung hạn chế khiến nhiều xe vận chuyển vật liệu phải xếp hàng nhiều ngày mới có thể lấy đá phục vụ công trình, kéo theo tiến độ công trình ảnh hưởng.

Nguồn cung đất đắp, đá xây dựng ở Quảng Ngãi hiện khan hiếm, giá bị đẩy lên cao. (Ảnh: Lê Danh).

Đối với xi măng PC40, giá thị trường hiện khoảng 1,6 triệu đồng/tấn, trong khi giá công bố chỉ hơn 1,2 triệu đồng/tấn. Theo các doanh nghiệp, chênh lệch lớn giữa giá công bố và giá thực tế khiến nhiều nhà thầu đối mặt với rủi ro tài chính, đặc biệt đối với các gói thầu áp dụng hợp đồng trọn gói hoặc đơn giá cố định.

Bên cạnh áp lực về vật liệu, tình trạng thiếu hụt nhân lực xây dựng cũng đang là thách thức lớn. Nguồn kỹ sư có trình độ chuyên môn cao ngày càng khan hiếm trong khi yêu cầu về công nghệ, kỹ thuật đối với các dự án ngày càng cao.

Nhân công ngành xây dựng ở Quảng Ngãi hiện đang thiếu hụt, nhà thầu phải trả công rất cao để giữ chân lao động phổ thông. (Ảnh: Lê Danh).

Đối với lao động phổ thông, mức đơn giá nhân công công bố là 259.700 đồng/công được cho là thấp hơn nhiều so với thực tế thị trường, hiện dao động từ 500.000 - 700.000 đồng/công. "Một thợ theo phụ việc nay trả công 400.000 đồng/ngày họ đã không làm rồi huống chi là thợ có tay nghề. Hầu như công trường nào cũng đang thiếu nhân công", một nhà thầu cho biết.

Ngoài ra, theo các nhà thầu, đơn giá vận chuyển, giá ca máy và thiết bị thi công hiện hành cũng chưa phản ánh đầy đủ biến động của thị trường. Các nhà thầu cho biết, đây là giai đoạn họ phải đối mặt với nhiều khó khăn nhất sau hàng chục năm theo nghề. Nhiều doanh nghiệp có thâm niên, vững vàng trong giới xây dựng cũng tỏ ra "hụt hơi" khi phải đối mặt với tình cảnh 'làm nhiều lỗ nhiều" như hiện tại. 

Ông Võ Thành Trung, Giám đốc Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh Quảng Ngãi cho biết, các chủ đầu tư trên địa bàn đều chia sẻ với những khó khăn của nhà thầu trước tác động của biến động giá nhiên liệu, vật liệu và nhân công. Bên cạnh yêu cầu nhà thầu thực hiện đúng cam kết trong hồ sơ dự thầu, các chủ đầu tư cũng chủ động kiến nghị cơ quan chức năng, phối hợp với địa phương và chủ mỏ nhằm tạo điều kiện thuận lợi để nhà thầu tiếp cận nguồn vật liệu phục vụ thi công.

Kiến nghị tháo gỡ vướng mắc về vật liệu, công bố giá và mặt bằng

Theo cộng đồng doanh nghiệp xây dựng ở Quảng Ngãi, chi phí thực tế của nhiều dự án đã tăng từ 10 - 30% tùy loại công trình. Tuy nhiên, cơ chế điều chỉnh hợp đồng hiện nay chưa theo kịp diễn biến bất thường của thị trường, khiến phần lớn chi phí phát sinh phải do nhà thầu tự cân đối.

Theo các nhà thầu xây dựng ở Quảng Ngãi, chi phí đầu vào các công trình đã tăng đáng kể. (Ảnh: Lê Danh).

Đối với các hợp đồng được phép điều chỉnh giá, việc cập nhật giá vật liệu vẫn còn chậm so với thực tế, ảnh hưởng đến dòng tiền và năng lực thi công của doanh nghiệp. Nhiều đơn vị buộc phải thi công cầm chừng hoặc thu hẹp quy mô hoạt động.

Ngoài ra, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tại một số dự án vẫn chưa đồng bộ, dẫn đến tình trạng mặt bằng bàn giao nhỏ lẻ, kéo dài thời gian thi công và làm phát sinh thêm chi phí cho nhà thầu. Đơn cử như tại các dự án: Đường Thạch Bích - Tịnh Phong, đường ven biển Dung Quất - Sa Huỳnh, mở rộng nút giao ngã 5 cũ, Công viên Thạch Bích…

Trước thực trạng trên, các doanh nghiệp kiến nghị UBND tỉnh Quảng Ngãi chỉ đạo các sở, ngành liên quan đẩy nhanh khâu giải phóng mặt bằng, thủ tục cấp phép, gia hạn và nâng công suất khai thác các mỏ vật liệu còn trữ lượng. Đồng thời, nghiên cứu bổ sung các mỏ mới nhằm đáp ứng nhu cầu phục vụ các dự án trọng điểm và công trình đầu tư công.

Các doanh nghiệp cũng đề xuất rút ngắn chu kỳ công bố giá đối với những loại vật liệu có biến động lớn, tăng cường kiểm tra thị trường nhằm hạn chế tình trạng đầu cơ, găm hàng và bảo đảm nguồn cung. Trước khi ban hành bảng giá vật liệu xây dựng, cơ quan chuyên môn cần tham vấn ý kiến cộng đồng doanh nghiệp để giá công bố sát với thực tế hơn.

Về lâu dài, các nhà thầu kiến nghị rà soát, cập nhật hệ thống định mức, đơn giá vận chuyển, giá ca máy và thiết bị thi công; đồng thời nghiên cứu cơ chế điều chỉnh giá đối với các hợp đồng chịu tác động bởi biến động bất thường của thị trường.

Quảng Ngãi đang lên phương án tháo gỡ, hỗ trợ nhà thầu xây dựng vượt qua giai đoạn khó khăn. (Ảnh: Lê Danh)

Ông Nguyễn Phúc Nhân, Giám đốc Sở Xây dựng Quảng Ngãi cho biết, Sở đang rà soát toàn diện các kiến nghị của doanh nghiệp trên tinh thần cầu thị, hỗ trợ tháo gỡ kịp thời những nội dung thuộc thẩm quyền và phù hợp với quy định pháp luật.

Theo ông Nhân, trọng tâm xử lý hiện nay là các nội dung liên quan đến công bố giá vật liệu xây dựng. Trong tuần này, Sở Xây dựng sẽ ban hành công bố giá mới theo hướng loại bỏ những mức giá chưa phù hợp, điều chỉnh các mức giá tiệm cận hơn với diễn biến thực tế của thị trường, qua đó góp phần tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và hỗ trợ đẩy nhanh tiến độ các công trình trên địa bàn.