Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số: “Chìa khóa” mở ra động lực tăng trưởng mới của Ðồng Nai (Bài 3)

Bài 3: Từ “Bình dân học vụ số” đến kết nối hệ sinh thái số

Ðồng Nai là một trong những địa phương quan tâm hưởng ứng, triển khai phong trào Bình dân học vụ số (BDHVS) từ sớm với nhiều hoạt động sôi nổi. Phong trào này hướng đến giúp người dân kết nối với kho tri thức nhân loại thông qua công nghệ số hóa, thúc đẩy phát triển công dân số…

Đồ họa thể hiện một số kết quả sau 1 năm triển khai phong trào Bình dân học vụ số tại Đồng Nai (tính đến tháng 7-2026). Nguồn: Sở Khoa học và Công nghệ - Đồ họa: Hải Quân

Từ đó, thành phố tăng tốc phát triển các tiện ích xã hội số để góp phần nâng cao hiệu quả kết nối, mở rộng các nền tảng, ứng dụng về xã hội số trên địa bàn.

Lan tỏa phong trào Bình dân học vụ số

Phong trào BDHVS được triển khai với mục tiêu phổ cập tri thức cơ bản về chuyển đổi số (CĐS), kỹ năng số cho người dân với tinh thần toàn dân, toàn diện, không ai bị bỏ lại phía sau. Chương trình tập trung trang bị kiến thức, kỹ năng thiết yếu để người dân ứng dụng trong cuộc sống hằng ngày, nâng cao năng suất lao động, hình thành cộng đồng thích ứng với CĐS và xây dựng xã hội số, công dân số. Thời gian qua, phong trào BDHVS tại Ðồng Nai đã góp phần tạo sức lan tỏa mạnh mẽ, huy động được sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị.

Nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo được triển khai rộng rãi mang lại hiệu ứng lan tỏa cao trong phong trào BDHVS tại Đồng Nai như: Tổ ứng cứu công nghệ và nghiệp vụ hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính; Ngày thứ Tư - Hành chính nhanh, gọn, vì dân; triển khai thực hiện nhiệm vụ thúc đẩy cấp chữ ký số cá nhân cho ban ấp, tổ an ninh trật tự ấp, tổ nhân dân ấp; sản xuất nông nghiệp số và số hóa thương mại… Các mô hình này phù hợp với đặc điểm của từng nhóm đối tượng, giúp người dân dễ tiếp cận và ứng dụng công nghệ số thuận lợi hơn.

Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Bình Phước Nguyễn Thái Sơn chia sẻ: Để thực hiện tốt phong trào BDHVS, phường chú trọng triển khai nhiều mô hình thiết thực, nhất là mô hình Tổ ứng cứu công nghệ và nghiệp vụ hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính trên địa bàn phường. Tổ triển khai theo nguyên tắc “phục vụ tại chỗ - hỗ trợ tại nhà”. Việc này sẽ giúp nhiều người dân không còn e ngại khi tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, đồng thời góp phần tăng tỷ lệ hồ sơ trực tuyến và bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình CĐS…

“Đặc biệt, mô hình góp phần tích cực trong việc thay đổi tư duy phục vụ của đội ngũ cán bộ, công chức, chuyển từ hướng dẫn sang đồng hành, từ chờ người dân thực hiện sang chủ động hỗ trợ người dân” - ông Nguyễn Thái Sơn nhấn mạnh.

Phó Chủ tịch UBND xã Đại Phước Phan Chí Thảo cho biết: Thời gian qua, UBND xã tập trung triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao nhận thức, kỹ năng số cho cán bộ và nhân dân trên địa bàn. Xã đã triển khai thực hiện nhiệm vụ thúc đẩy cấp chữ ký số cá nhân “từ trên xuống dưới”, “từ trong ra ngoài”. Trước hết, triển khai cấp chữ ký số cho bộ khung nòng cốt là tổ công nghệ số cộng đồng, sau đó mở rộng, lan tỏa, hỗ trợ đến các hộ dân trên địa bàn.

Đặc biệt, năm 2026, lần đầu tiên Sở Khoa học và Công nghệ (KHCN) phối hợp với Thành đoàn Đồng Nai phát động, triển khai Chiến dịch Mùa hè số Đồng Nai. Chiến dịch huy động sức mạnh của lực lượng đoàn viên thanh niên và sinh viên làm “đại sứ số”, thực hiện phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà” nhằm tập trung xóa “mù số” và hỗ trợ cài đặt các nền tảng số thiết yếu tại các địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa. Chiến dịch Mùa hè số đã thu hút trên 6 ngàn tình nguyện viên tham gia, hỗ trợ gần 44 ngàn lượt người dân về CĐS. Ngoài ra, Sở KHCN còn tăng cường phối hợp chặt chẽ với Công an thành phố phổ cập CĐS toàn dân, đo lường mức độ tiếp cận công nghệ của người dân qua ứng dụng VNeID…

Mở rộng tiện ích số

Các tiện ích số, mô hình phát triển kỹ năng số đã và đang được các sở, ngành, địa phương tại Đồng Nai triển khai, góp phần nâng cao hiệu quả kết nối, mở rộng các nền tảng, ứng dụng về xã hội số trên địa bàn. Qua đó hướng tới hình thành một nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại, chuyển mạnh từ quản lý sang phục vụ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Tại Hội nghị sơ kết 1 năm triển khai phong trào BDHVS do UBND thành phố tổ chức vào đầu tháng 7-2026, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Đỗ Đăng Bảo Linh chia sẻ: Công tác phổ cập kỹ năng số được triển khai sâu rộng, hướng đến cả đội ngũ quản lý, giáo viên, nhân viên và người học. Sở đã tổ chức các hội nghị, lớp tập huấn về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý và giảng dạy, nâng cao năng lực sử dụng công cụ số, khai thác học liệu số, sử dụng nền tảng trực tuyến và nhận diện rủi ro trên môi trường mạng. Đáng chú ý, ngành giáo dục và đào tạo tổ chức bồi dưỡng nội dung giáo dục AI và giới thiệu tài liệu AI từ lớp 1 đến lớp 12 cho hơn 34,6 ngàn cán bộ, giáo viên. “Các kỹ năng được phổ cập không chỉ dừng ở nhận thức mà đã đi vào thực hành như: soạn giáo án, thiết kế bài giảng, tạo đề kiểm tra, xây dựng câu hỏi thảo luận, tạo trò chơi học tập, viết báo cáo, khai thác dữ liệu và hỗ trợ học sinh học tập…” - ông Đỗ Đăng Bảo Linh nhấn mạnh.

Tháng 6-2026, Bộ KHCN và UBND thành phố ký kết kế hoạch phối hợp triển khai hỗ trợ cửa hàng, hộ kinh doanh bán buôn, bán lẻ CĐS trên địa bàn Đồng Nai. Phó Giám đốc Sở KHCN Nguyễn Minh Quang chia sẻ: Kế hoạch phối hợp tập trung triển khai các nội dung hỗ trợ trọng tâm gồm: khảo sát, đánh giá “sức khỏe số”; tư vấn chuyên sâu; tập huấn, đào tạo kỹ năng số; hỗ trợ miễn phí hạ tầng và công cụ quản trị; cấp trang thông tin kinh doanh (website); hướng dẫn kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử; kết nối tiêu thụ sản phẩm…

Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Trường Sơn nhấn mạnh: Thời gian tới, các sở, ngành, UBND các xã, phường cần tiếp tục quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát việc triển khai phong trào BDHVS; mở rộng, phát triển các tiện ích xã hội số, công dân số trên địa bàn. Mỗi cơ quan, tổ chức, mỗi xã, phường, khu dân cư, chi đoàn, chi hội đoàn thể hướng tới xây dựng mô hình BDHVS phù hợp với thực tiễn, góp phần nâng cao nhận thức, kỹ năng số cho người dân theo từng cấp độ, đối tượng cụ thể.