Khoa học, công nghệ giúp tăng hiệu quả nông nghiệp 10 - 30%

5 năm, triển khai hơn 1.200 nhiệm vụ khoa học

Ngày 12/1, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị triển khai Quyết định số 540/QĐ-TTg của Thủ tướng và triển khai nhiệm vụ khoa học và công nghệ năm 2026.

Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ giúp nâng cao năng suất ngành nông nghiệp. Ảnh: Nguyễn Văn Trí

Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Thạc Cường cho biết, giai đoạn 2021 - 2025, Bộ đã triển khai 1.224 nhiệm vụ khoa học, công nghệ, tăng 18,96% so với giai đoạn trước và đạt được nhiều kết quả nổi bật.

Theo đó, đã công nhận 225 giống cây trồng, vật nuôi, thủy sản và lâm nghiệp; 150 tiến bộ kỹ thuật; cấp 158 bằng sở hữu trí tuệ và công nghệ; công bố 3.665 bài báo quốc tế và 6.545 bài báo trong nước, góp phần đào tạo 415 thạc sĩ và 212 tiến sĩ.

Các kết quả khoa học, công nghệ đã được chuyển giao, ứng dụng hiệu quả vào sản xuất nông nghiệp, giúp tăng hiệu quả kinh tế 10 - 30%; giúp thay đổi tập quán canh tác, nâng cao năng suất, đồng thời thu hút nhiều doanh nghiệp đầu tư theo chuỗi giá trị. Hoạt động khoa học, công nghệ của Bộ được ghi nhận với nhiều giải thưởng uy tín, trong đó có 1 Giải thưởng Hồ Chí Minh và 3 Giải thưởng Nhà nước.

Cũng trong giai đoạn này, tháng 6/2024, Thủ tướng ban hành Quyết định số 540/QĐ-TTg phê duyệt Đề án Phát triển khoa học và ứng dụng, chuyển giao công nghệ thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp đến năm 2030. Mục tiêu đặt ra đến năm 2030 có ít nhất 20% nhiệm vụ khoa học, công nghệ nông nghiệp được ứng dụng cho kinh tế tuần hoàn.

Triển khai Đề án này, Bộ đã phê duyệt ba dự án trong ba lĩnh vực. Theo đó, trồng trọt có 6 nhiệm vụ tổng kinh phí 29,15 tỷ đồng; chăn nuôi 4 nhiệm vụ với 22,45 tỷ đồng và lĩnh vực lâm nghiệp 8 nhiệm vụ tổng 59,9 tỷ đồng. Các dự án này đặt nền tảng cho việc ứng dụng công nghệ, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và nâng cao giá trị gia tăng trong từng lĩnh vực nông nghiệp.

Bên cạnh kết quả đạt được, hoạt động khoa học, công nghệ trong ngành vẫn còn nhiều vướng mắc, chủ yếu do cơ chế, chính sách chưa đồng bộ, thủ tục phức tạp, thiếu cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tham gia nghiên cứu, chuyển giao và thương mại hóa. Hệ thống quản lý còn nặng tính hành chính, tổ chức cồng kềnh, đội ngũ nhân lực thiếu chuyên gia đầu ngành. Sự tham gia của khu vực ngoài công lập và doanh nghiệp còn hạn chế, hoạt động ứng dụng kết quả vào sản xuất, kinh doanh chưa cao....

Doanh nghiệp đặt hàng nhà khoa học

Tại Hội nghị, nhấn mạnh vai trò của khoa học, công nghệ trong việc giúp kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt kỷ lục 8,56 tỷ USD trong năm 2025, Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Công ty CP Thực phẩm Xuất khẩu Đồng Giao (DOVECO) Đinh Cao Khuê đề xuất đặt hàng hai đề tài khoa học. Theo đó, doanh nghiệp đặt hàng Viện nghiên cứu rau quả nhập nội và trồng khảo nghiệm giống dứa MD2; đặt hàng Viện cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch nghiên cứu công nghệ chế biến phụ phẩm dứa thành thức ăn gia súc, thúc đẩy nghiên cứu và phát triển công nghệ chế biến phụ phẩm nông sản.

Trong lĩnh vực thủy sản, Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư Trần Đình Luân cũng gợi mở các hướng quan trọng để các nhà khoa học xây dựng bài toán nghiên cứu. Đó là là ưu tiên tạo giống chủ lực sinh trưởng nhanh, chống chịu bệnh, phát triển vaccine để giảm sử dụng kháng sinh trong cơ sở nuôi; nghiên cứu về dinh dưỡng thủy sản, kinh tế tuần hoàn...

Năm 2026, ngành nông nghiệp và môi trường có 383 nhiệm vụ khoa học, công nghệ, trong đó 145 nhiệm vụ mở mới. Để hoàn thành, Vụ Khoa học và Công nghệ đề xuất tổ chức lại hệ thống đơn vị sự nghiệp ngành theo hướng tinh gọn, hiệu quả, tự chủ; hình thành các đơn vị nghiên cứu cạnh tranh, gắn kết doanh nghiệp và thúc đẩy vườn ươm đổi mới sáng tạo.

Cùng với đó, ưu tiên nâng cấp hạ tầng, trang thiết bị, đào tạo và thu hút nhân lực chất lượng cao; đặc biệt là các nhà khoa học đầu ngành trong và ngoài nước nhằm xây dựng hệ sinh thái năng động, sáng tạo. Nhà nước cần hoàn thiện cơ chế xã hội hóa, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, hình thành các quỹ hỗ trợ ứng dụng công nghệ...

Các nghiên cứu cần tập trung phục vụ hoạch định chính sách, quản lý nhà nước, xây dựng dữ liệu lớn, triển khai các chương trình trọng điểm; ưu tiên công nghệ sinh học, gene, vaccine, nông nghiệp thông minh, tuần hoàn, công nghệ cao và số hóa chuỗi sản xuất nông nghiệp. Đồng thời, cần hỗ trợ nhà khoa học về thủ tục hành chính, giám sát tiến độ, bảo đảm nghiệm thu và tài chính đúng quy định...

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến đánh giá, ứng dụng khoa học công nghệ trong nông nghiệp đã có bước tiến tích cực, nhưng cần nỗ lực hơn nữa để đáp ứng yêu cầu giai đoạn mới. Thời gian tới, ngành cần sớm triển khai kế hoạch, phát huy vai trò quản lý của các Cục; hoàn thiện thể chế, thành lập Quỹ khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo để hỗ trợ triển khai hiệu quả các nhiệm vụ, góp phần thúc đẩy tăng trưởng GDP hai con số.

Trúc Oanh